Paccaya

တတိယဆင့္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁၉၈၉-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ လူျဖစ္လာရျခင္း (ဇာတိ) ေၾကာင့္ ေတြ႔ၾကံဳရမည့္ အက်ဳိးတရားတို႔ကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ ျပည့္စံုေအာင္ ေဖာ္ျပၿပီးလွ်င္ ဝဋ္တရားသံုးပါးကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။
လူျဖစ္လာရျခင္း (ဇာတိ) ေၾကာင့္ ေတြ႔ၾကံဳရမည့္ အက်ဳိးတရားတို႔ကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ –
အက်ဳိးရင္းတရားမ်ားမွာ – ဇရာ-မရဏ
အက်ဳိးဆက္တရားမ်ားမွာ – ေသာက၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသ တရားတို႔ျဖစ္ပါသည္။

ဝဋ္တရား ၃-ပါးမွာ –
(၁) ကိေလသဝဋ္ = အဝိဇၨာ ၊ တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္
(၂) ကမၼဝဋ္ = သခၤါရ ၊ ကမၼဘဝ
(၃) ဝိပါကဝဋ္ = ဝိညာဏ္ ၊ နာမ္႐ုပ္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ ၊ ဥပပတၱိဘဝ ၊ ဇာတိ ၊ ဇရာ-မရဏ

၂။ ပ႒ာန္း ၂၄-ပစၥည္းတို႔တြင္ ပညတ္ပါဝင္ေသာ ပစၥည္းမ်ားကိုသာ ထုတ္ျပ၍၊ က်န္းမာအသက္ရွည္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာ ပစၥည္းသည္ မည္သည့္ပစၥည္း ျဖစ္ပါသနည္း။
ပ႒ာန္း ၂၄-ပစၥည္းတို႔တြင္ ပညတ္ပါဝင္ေသာ ပစၥည္းမ်ားမွာ –
(၁) အာရမၼဏပစၥည္း
(၂) ဥပနိႆယပစၥည္း တို႔ျဖစ္ပါသည္။

က်န္းမာအသက္ရွည္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာ ပစၥည္းမွာ –
အာဟာရပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။ အက်ဳိး (ပစၥယုပၸန္) ျဖစ္ကုန္ေသာ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႔အား ေထာက္ပံ့ ခိုင္ေစတတ္သည္ အျဖစ္ျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ အေၾကာင္းတရား အာဟာရ ၄-ပါးသည္ အာဟာရ ပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။

၃။ (က) နာမ္တရား (ခ)႐ုပ္တရား (ဂ) နာမ္တရားႏွင့္႐ုပ္တရား ယင္းတို႔ အညမညျဖစ္ေနပံုကို သိသာေအာင္ ရွင္းလင္း တင္ျပပါ။
(က) နာမ္တရား = စိတ္-၈၉ ၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး တို႔သည္လည္းေကာင္း
(ခ) ႐ုပ္တရား = မဟာဘုတ္ ၄-ပါး တို႔သည္လည္းေကာင္း
(ဂ) နာမ္တရားႏွင့္႐ုပ္တရား = (ပၪၥေဝါကာရ) ပဋိသေႏၶဝိပါက္ နာမကၡႏၶာေလးပါးႏွင့္္ ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္တို႔သည္လည္းေကာင္း
၎႐ုပ္နာမ္တရားတို႔သည္ (သစ္သား ၃-ေခ်ာင္းကို ေထာင္၍ ထားရာ၊ မလဲမၿပိဳေအာင္ အခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးျပဳသကဲ့သို႔) အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာေၾကာင့္ အညမညပစၥည္း မည္ပါသည္။

၄။ ပညတ္၏ အဓိပၸယ္ကို ရွင္းျပၿပီးလွ်င္ ေအာက္ပါတို႔ကို္ ဆိုင္ရာ အတၳပညတ္အမည္ထူးမ်ားျဖင့္ ေျဖဆိုပါ။
(က) သစ္ခြပန္းပင္ (ခ) ဆ႒လိုဏ္ဂူ
ပညတ္ဆိုသည္မွာ = အမ်ဳိးမ်ဳိး အစားစား မ်ားျပားေသာ နာမည္တပ္၍ သိေစအပ္ေသာတရား ျဖစ္ပါသည္။
(က) သစ္ခြပန္းပင္ = ဥပါဒါန္ပညတ္ ၊ သဏၭာနပညတ္
(ခ) ဆ႒လိုက္ဏ္ဂူ = အာကာသပညတ္ ၊ ဥပနိဓာပညတ္

၁၉၉၀-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အေၾကာင္းတရားေၾကာင့္ အက်ဳိးတရားျဖစ္သည္ဟူေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ အဝိဇၨာေၾကာင့္ သခၤါရျဖစ္လွ်င္ အဝိဇၨာသည္ အဘယ္တရားေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသနည္း၊ အေၾကာင္းျပေျဖဆို၍ ဘဝကိုလည္း ျပည့္စံုေအာင္ သ႐ုပ္ခြဲျပပါ။
အေၾကာင္းတရားေၾကာင့္ အက်ဳိးတရားျဖစ္သည္ဟူေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ အဝိဇၨာေၾကာင့္ သခၤါရျဖစ္လွ်င္ အဝိဇၨာသည္ အာသေဝါတရား ၄-ပါး ေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။
ဇာတိေၾကာင့္ ေသာက၊ ပရိေဒဝ စသည္တို႔ျဖစ္သည္ဆိုရာ၌ ဇာတိသည္ ေသာက စသည္တို႔ ျဖစ္ရျခင္း၏ အရင္းခံအေၾကာင္း ေဝးသာျဖစ္ပါသည္။ ေသာကစသည္တို႔၏ အနီးဆံုးေသာ အေၾကာင္းတရားမ်ာ အာသေဝါတရား ၄-ပါးသာ ျဖစ္ပါသည္။ သတၱဝါမ်ားသည္ အာသေဝါတရား ၄-ပါး (ေလာဘ၊ ဒိ႒ိ၊ ေမာဟ) ရွိေနျခင္းေၾကာင္းသာ ေသာကစသည္တို႔ ျဖစ္ေနရျခင္းျဖစ္သည္။

ဤကဲ့သို႔ ေသာက စသည္တို႔ ျဖစ္ရျခင္းတြင္ ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ရျခင္း၏ အမွန္သေဘာစော အခ်က္တို႔ကို ဖံုးလႊမ္း ကာကြယ္ထားမႈ အဝိဇၨာသဝ (ေမာဟ)သည္ အဓိက အေၾကာင္ျဖစ္ၿပီး၊ ၎ကို အေၾကာင္းျပ၍ ေသာကစသည္တို႔ႏွင့္ အတူ ေနာက္ေနာက္ အဝိဇၨာမ်ား ထပ္ျဖစ္ေနျခငး္ေၾကာင့္ ေသာက စသည္တို႔၏ အေၾကာင္းမွာ အာသေဝါတရားမ်ား ျဖစ္သကဲ့သို႔ အရင္းစစ္-အျမစ္ေျမက ဆိုသလို အဝိဇၨာ၏ အေၾကာင္းမွာ အာသေဝါတရား ၄-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္း၌ လာေသာ ဘဝကို ျပည့္စံုေအာင္ သ႐ုပ္ခြဲျပရေသာ္ –
ဘဝအရ = ကမၼဘဝ ႏွင့္ ဥပပတၳိဘဝဟူ၍ ၂-မ်ဳးိ ရွိပါသည္။
ကမၼဘဝ = ေလာကီကုသိုလ္ ၊ အကုသိုလ္ေစတနာ ၂၉-ပါး၊ ထိုေစတနာ ႏွင့္ သမၸယုတ္ျဖစ္ေသာ သုစ႐ုိက္ ၁၀-ပါး၊ ဒုစ႐ိုက္ ၁၀-ပါး၊
ဥပပတၱိဘဝအရ = ေလာကီဝိပါက္စိတ္ ၊ ေစတသိက္ ႏွင့္ ကမၼဇ႐ုပ္ ၂၀-ပါးတို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ဤတြင္ ကမၼဘဝေၾကာင့္ ဥပပတၱိဘဝသည္ ျဖစ္ေပၚလာသျဖင့္ ကမၼဘဝသည္ အေၾကာင္းဘဝ ဥပပတၱိဘဝသည္ အက်ဳိးဘဝ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ လည္ပတ္ရာတြင္ ဆက္စပ္မႈသံုးခုကို ေျဖဆိုၿပီးလွ်င္ အက်ဳိးျဖစ္ၿပီးမွ အေၾကာင္းျဖစ္ရေသာ ပ႒ာန္းပစၥည္းကိုလည္း ညြန္ျပခဲ့ပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ လည္ပတ္ရာတြင္ ဆက္စပ္မႈသံုးခုတို႔မွာ –
(၁) ေဟတုဖလ အစပ္ = အတိတ္အေၾကာင္း သခၤါရ ႏွင့္ ပစၥဳပၸန္အက်ဳိး ဝိညာဏ္အၾကားရွိအစပ္။
(၂) ဖလေဟတုအစပ္ = ပစၥဳပၸန္အက်ဳိးေဝဒနာႏွင့္ ပစၥဳပၸန္အေၾကာင္းတဏွာၾကားရွိ အစပ္
(၃) ေဟတုဖလအစပ္ = ပစၥဳပၸန္အေၾကာင္း ကမၼဘဝႏွင့္ အနာဂတ္အက်ဳိး ဇာတိအၾကားရွိ အစပ္၊

အက်ဳိးျဖစ္ၿပီးမွ အေၾကာင္းျဖစ္ရေသာ ပ႒ာန္းပစၥည္းမွာ ပစၧာဇာတပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။ ေရွးကေပါက္ႏွင့္ ၿပီးေသာ သစ္ပင္အား ေနာက္မွ ရြာသြန္းအပ္ေသာ မိုးေရသည္ စည္ပင္ႀကီးပြား ေစျခင္းငွာ ေက်းဇူးျပဳသကဲ့သို႔ ေနာက္ေနာက္၌ျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔သည္ ေရွ႕ကျဖစ္ႏွင့္ၿပီးဌီသို႔ေရာက္ေနေသာ ႐ုပ္တို႔အား တည္ခိုင္ သန္စြမ္းေစေသာအားျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ေၾကာင့္ ပစၧာဇာတပစၥည္း မည္၏
(ေပါက္ခါစ လင္းတငယ္၏ ကိုယ္အား အာဟာရ၌ စားလိုေသာ ၊ ေတာင့္တေသာ ေစတနာသည္ ေနာက္၌ ျဖစ္၍ ေက်းဇူးျပဳ သကဲ့သို႔ တည္း)

၃။ ပကတူပနိႆယပစၥည္း၏ သေဘာသဘာဝကို အရွင္အႏု႐ုဒၶါဆရာ၏ အလိုက် ျပည့္စံုေအာင္ ရွင္းျပၿပီးလွ်င္ ေအာက္ပါတို႔သည္ မည္သည့္သဒၵပညတ္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။ (က) ေခါင္းေလာင္းသံ (ခ) စာေျဖပုဂၢိဳလ္
ပကတူပနိႆယပစၥည္း၏ သေဘာသဘာဝကို အရွင္အႏု႐ုဒၶါဆရာ၏ အလိုက် ျပည့္စံုေအာင္ ရွင္းျပရေသာ္-
(အာရမၼဏ အနႏၲရတို႔ႏွင့္ မေရာရသည့္တိုင္ေအာင္) ပင္ကိုယ္ပကတိသေဘာသက္သက္ျဖင့္ပင္ အားႀကီးေသာ မီွရာအေၾကာင္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာပစၥည္းသည္ ပကတူပ နိႆယပစၥည္း မည္၏။

ပကတူနိႆယပစၥည္းသည္ ၂၄-ပစၥည္းတို႔အနက္ အက်ယ္အဝန္းဆံုးပစၥည္းျဖစ္၏
ပကတူပနိႆယ၏ က်ယ္ဝန္းပံုမွာ –
(က) သဒၶါစေသာ ကုသိုလ္တရားမ်ား၊ ရာဂစေသာ အကုသိုလ္တရားမ်ား ၊ ကာယိက သုခ၊ ကာယိကဒုကၡ၊ ဥတု၊ ေဘာဇဥ္၊ ပုဂၢလ ၊ ေသနာသန … ဤတရားတို႔သည္ ထိုက္သည့္ အားေလ်ာ္စြာ အဇၩတၱ၊ ဗဟိဒၶသႏၲာန္၌ ကုသိုလ္ စေသာတရားတို႔ အားလည္းေကာင္း
(ခ) ဗလဝျဖစ္ေသာ ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ ကံသည္ ဝိပါက္နာမကၡႏၶာတို႔အားလည္းေကာင္း ပကတူနိႆယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသည္။
(က) ေခါင္းေလာင္းသံ = အဝိဇၨမာေနန – ဝိဇၨမာႏၵပညတ္
(ခ) စာေျဖပုဂၢိဳလ္ = အဝိဇၨာမာေနန – အဝိဇၨမာနပညတ္

၁၉၉၁-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ဟူေသာ စကား၏ အဓိပၸာယ္ကို ရွင္းျပ၍ ယင္း ပဋိစၥသမုပၸါဒ္အဂၤါ ၁၂-ပါးကို ကာလသံုးရပ္ အစပ္သံုးျဖာ တို႔ျဖင့္ ေဝဖန္ျပခဲ့ပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ဟူေသာ စကား၏အဓိပၸာယ္ –
ဆိုင္ရာေၾကာင္းရွိလွ်င္ ေလ်ာ္ေသာအက်ဳိး ျဖစ္စြမ္းႏိုင္ရန္ တည္ရွိေသာသဘာ သတၱိသည္ (ပဋိစၥသမုပၸါဒ) ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ မည္၏။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္အဂၤါ ၁၂-ပါးကို ကာလသံုးရပ္ျဖင့္ ေဝဖန္ျပရေသာ္ –
(၁) အတတ္ကာလ = အဝဇၨာ ၊ သခၤါရ
(၂) ပစၥဳပၸန္ ကာလ = ဝိညာဏ္၊ နာမ္႐ုပ္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ ၊ တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္ ၊ ကမၼဘဝ
(၃) အနာဂတ္ကာလ = (ဥပပတၱိဘဝ) ဇာတိ၊ ဇရာ-မရဏ
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ၁၂-ပါးကို အစပ္သံုးျဖာျဖင့္ ေဝဖန္ျပရေသာ္ –
(၁၉၉၀ နံပါတ္ ၂)

၂။ သတၱဝါတို႔အား သံသရာဝဋ္မွ မလြတ္ရေအာင္ အစဥ္အျမဲ အျမစ္တြယ္ေစတတ္ေသာ သံသရာ ဝဋ္ျမစ္တရား၊ ႏွစ္ပါးကို ထုတ္ေဖာ္ေရးသား၍ ပဋိသေႏၶေနမႈ (ဇာတိ) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အက်ဳိးရင္း၊ အက်ဳိးဆက္တရားအစုကို တစ္ခုမက်န္ ေရးသားျပပါ။
သတၱဝါတို႔အား သံသရာဝဋ္မွ မလြတ္ရေအာင္ အစဥ္အျမဲ အျမစ္တြယ္ေစတတ္ေသာ သံသရာ ဝဋ္ျမစ္တရား၊ ႏွစ္ပါးမွာ – အဝိဇၨာႏွင့္ တဏွာ ဟူေသာ မူလတရားမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိသေႏၶေနမႈ (ဇာတိ) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ …
အက်ဳိးရင္းတရားမ်ားမွာ = ဇရာ-မရဏ
အက်ဳိးဆက္တရားမ်ားမွာ = ေသာက ၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသ တရားတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ပ႒ာန္းပစၥည္းတို႔တြင္ နာမ္တရားႏွင့္္ ႐ုပ္တရားတို႔ အျပန္အလွန္ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားကို ထုတ္ျပ၍၊ အာေသဝန၊ ပမၼပစၥည္းတို႔၏ အနက္အဓိပၸာယ္ကိုလည္း နားလည္ေအာင္ ေျဖဆိုေရးသားခဲ့ပါ။
ပ႒ာန္းပစၥည္းတို႔တြင္ နာမ္တရားႏွင့္႐ုပ္တရားတုိ႔ အျပန္အလွန္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားမွာ –
(၁) သဟဇာတပစၥည္း
(၂) အညမညပစၥည္း
(၃) နိႆယပစၥည္း
(၄) အတၳိပစၥည္း
(၅) အဝိဂတပစၥည္း

မွတ္ခ်က္၊ (ရွင္းလင္းခ်က္) ပဋိသေႏၶခဏ၌ ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ ပၪၥေဝါကာရ ပဋိသေႏၶဝိပါက္ နာမကၡႏၶာေလးပါးတို႔သည္ အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ေက်းဇူးျပဳၾကျခင္း ကိုဆိုလိုပါသည္။ ဤသို႔ ရွင္းလင္းခ်က္သည္ စာဖတ္သူမ်ားအတြက္သာ ျဖစ္၏ စာေမးပြဲတြင္ ထည့္ေျဖရန္ မဟုတ္ပါ။)

အာေသဝနပစၥည္း ၏အနက္အဓိပၸာယ္
အဖန္တလဲလဲ မွီဝထံုအပ္သည္ျဖစ္၍ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ပစၥည္းသည္ အာေသဝနပစၥည္း မည္၏။
ဥပမာ ေရွးေရွး၌ ထံုအပ္ေသာ န႔ံသာသည္ ေနာက္ေနာက္၌ ထံုအပ္ေသာ နံ႔သာအား အဆင္းအန႔ံကို လြန္စြာ ပြားေစျခင္းငွာ ေက်းဇူးျပဳသကဲ့သို႔ ၊ ေရွးေရွး၌ သင္အံ့ေအာင္ က်မ္းဂန္သည္ ေနာက္ေနာက္၌ သင္အံေသာ က်မ္းဂန္အား သင္ၾကားရာ၌ လြယ္ကူေစျခင္းငွာ ေက်းဇူးျပဳသကဲ့သို႔၊ ပစၥယုပၸန္တရားအား မိမိႏွင့္တူေအာင္ အဖန္တလဲလဲ ျပဳျပင္ေစျခင္းငွာ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာေၾကာင့္ အာေသဝနပစၥည္း မည္၏။

ကမၸပစၥည္း၏ အနက္အဓိပၸာယ္
ကံျဖစ္၍ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ပစၥည္းသည္ ကမၼပစၥည္းမည္၏ ဤကမၸပစၥည္းသည္ ေအာက္ပါအတိုင္း ၂-မ်ဳိး ျပား၏။
(က) သဟဇာတ ကမၼပစၥည္း = တကြျဖစ္ဖက္တရားတို႔ကိုိ ေစ့ေဆာ္ ေဆာ္ၾသျခင္းဗ်ာပါရ အျဖစ္ျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ေစတနာျဖစ္ပါသည္။
(ခ) နာနာကၡဏိကကမၼပစၥည္း = ဝိပါက္နာမကၡႏၶာ ၊ ကဋတၱာ႐ုပ္တို႔အား ျဖစ္ေပၚလာေအာင္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ အတိတ္ ကုသိုလ္ ၊ အကုသိုလ္ ေစတနာ ျဖစ္ပါသည္။

၄။ နိဗၺာန္သည္ နာမ္ေလာ၊ ႐ုပ္ေလာ ၊ အေၾကာင္းျပေျဖဆို၍ ေအာက္ပါတို႔၏ သဒၵပညတ္ အမည္မ်ားကိုလည္း ညႊန္ျပခဲ့ပါ။
(က) ႐ုပ္ေဝဒနာ (ခ) ေရေျမေတာေတာင္ (ဂ) ပညာရွိပုဂၢိဳလ္ (ဃ) မိန္းမအသံ
နိဗၺာန္သည္ နာမ္ျဖစ္ပါသည္။ အေၾကာင္းျပရေသာ္ –
ပစၥည္းပိုင္း၌ ႐ုပ္တရားဟူသည္ ႐ူပကၡႏၶာတည္း၊ နာမ္တရားဟူသည္ ေဝဒနာကၡႏၶာ၊ သညာကၡႏၶာ၊ သခၤါရကၡႏၶာ၊ ဝိညာဏကၡႏၶ ဤ၄-ပါးႏွင့္ နိဗၺာန္တရားတည္း ဟုေဟာၾကားေတာ္မူအပ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

သဒၵပညတ္အမည္မ်ား
(က) ႐ုပ္ေဝဒနာ = ဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္
(ခ) ေရေျမေတာေတာင္ = အဝိဇၨမာေနန – အဝိဇၨမာနပညတ္
(ဂ) ပညာရွိပုဂၢိဳလ္ = ဝိဇၨာမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္
(ဃ) မိန္းမအသံ = အဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္

၁၉၉၂-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ပ႒ာန္းတြင္ ပစၥည္း ကိုအေၾကာင္း ပစၥယုပၸန္ကို အက်ဳိးဟုဆို၏ ယင္းသို႔ျဖစ္လွ်င္ နိဗၺာန္သည္ အေၾကာင္းေလာ၊ အက်ဳိးေလာ၊ အကယ္၍ အေၾကာင္းျဖစ္ခဲ့ပါမူ ဆိုင္ရာ အက်ဳိးတို႔အား အဘယ္ပစၥည္းတို႔ျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသနည္း။ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ပ႒ာန္းတြင္ ပစၥည္း ကိုအေၾကာင္း ပစၥယုပၸန္ကို အက်ဳိးဟုဆို၏ ယင္းသို႔ျဖစ္လွ်င္ နိဗၺာန္သည္ပစၥည္းထိုက္ေသာတရား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အေၾကာင္းတရားျဖစ္ပါသည္။
အေၾကာင္းတရားျဖစ္ေသာနိဗၺာန္သည္ ဆိုင္ရာအက်ဳိးတို႔အား အာရမၼဏပစၥည္း အာရမၼဏဓိပတိပစၥည္း၊ အာရမၼဏပစၥည္း ၊ အာရမၼဏဓိပတိပစၥည္း ၊ အာရမၼဏူပနိႆယပစၥည္း တို႔ျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသည္။

၂။ သတၱဝါတို႔ အဘယ္ေၾကာင့္ ေသရသည္ကို ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္စပ္ ေဖာ္ျပသည့္ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္၊ ေဟာစဥ္ေဒသနာျဖင့္ ညႇိ၍ ေျဖဆိုၿပီးလွ်င္ ဘံုသံုးပါးဋ မျပတ္လည္ေနေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ႀကီး အၿပီးတိုင္ ရပ္သြားေစရန္ အဓိက ပယ္သတ္ရမည့္ အေျခခံမူလဘူတကို ေကာက္ျပခဲ့ပါ။
ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္စပ္ ေဖာ္ျပသည့္ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္၊ ေဟာစဥ္ေဒသနာတြင္ ဇာတိပစၥယာ ဇရာ-မရဏ ဟုေဖာ္ျပထားသျဖင့္
သတၱဝါတို႔ ေသရျခင္း (မရဏ) အက်ဳိးတရားသည္ ဇာတိတည္းဟူေသာ အေၾကာင္းတရားျဖစ္ပါသည္။

ဘံုသံုးပါး၌ မျပတ္လည္ေနေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ႀကီး အၿပီးတိုင္ ရပ္သြားေစရန္ အဓိက ပယ္သတ္ရမည့္ အေျခခံ မူလဘူတတို႔မွာ – အဝိဇၨာ ႏွင့္ တဏွာ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ဥပမာ-သစ္ပင္၌ ေရေသာက္ျမစ္ျပတ္လွ်င္ တစ္ပင္လံုး ပ်က္စီးေတာ့သကဲ့သို႔ ထို႔အတူ သံသရာတြင္ စည္ပင္ေနသည့္္ သတၱဝါုဟု ဆိုအပ္ေသာ ႐ုပ္နာမ္ခႏၶာသစ္ပင္ႀကီး၌ အဝိဇၨာ၊ တဏွာဟူေသာ ေရးေသာက္ျမစ္ႏွစ္ခုကို အရဟတၱမဂ္တည္းဟူေသာ ဓားသံလ်က္ လက္နက္ျဖင့္ ဖ်က္ဆီးလိုက္သည့္အခါ သခၤါရတရားတို႔၏ အၿပီးတိုင္ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းျခင္းသို႔ ေရာက္ျခင္းျဖင့္္ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္ အလည္ရပ္ပါမည္။

၃။ ပညတ္သည္ ပရမတ္ကဲ့သို႔ ထင္ရွင္းမရွိဘဲလ်က္ အဘယ္ေၾကာင့္စိတ္၊ ေစတသိက္တို႔၏ အာ႐ုံျဖစ္သည္ကို ေျဖဆို၍၊ လိုခ်င္စံုမက္ ႏွစ္သက္ဖြယ္ ေကာင္းလွေသာ ဝင္းျခံ၊ တုိက္တာ၊ ဇိမ္ခံကားႏွင့္ ၎တို႔၏ ပိုင္ရွင္ ယဥ္ေခ်ာစုတို႔သည္ မည္သည့္ အတၳပညတ္မ်ား ျဖစ္သည္ကို ပိုင္းျခားစိတ္ျဖာ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ပညတ္သည္ ပရမတ္ကဲ့သို႔ ထင္ရွား မရွိေသာ္လည္း ေလာကသမုတိအေနျဖင့္ ထင္ရွားရွိ၍ ဓမၼာ႐ံုထိုက္ေသာ တရားျဖစ္သျဖင့္ စိတ္၊ ေစတသိက္ တို႔၏ အာ႐ံုျဖစ္ပါသည္။`
အတၱပညတ္မ်ား
ဝင္းျခံ = ဥပါဒါပညတ္
တိုက္တာ = သမူဟပညတ္
ဇိမ္ခံကား = သမူဟပညတ္
ယဥ္ေခ်ာစု = ဥပါဒါပတ္ည (ပုဂၢလပညတ္၊ ဇာတိပညတ္)

၁၉၉၃-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ လူသားတိုင္း ေမြးသည္မွ ေသသည္အထိ ေန႔စဥ္ ခံစားေနရေသာ္ ဆင္းရဲဒုကၡစုႀကီးသည္ အဘယ္အေၾကာင့္ေၾကာင့္ ျဖစ္ရပါသနည္း၊ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းျဖင့္ ရွင္းျပ၍ ဝဋ္သံုးပါး သ႐ုပ္ကိုလည္း အဓိပၸာယ္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ထုတ္ေရးခဲ့ပါ။
လူသားတိုင္း ေမြးသည္မွ ေသသည္အထိ ေန႔စဥ္ခံစားေနရေသာ ဆင္းရဲဒုကၡစုႀကီးသည္ အဝိဇၨာႏွင့္ တဏွာတည္းဟူေသာ မူလတရား ႏွစ္ပါးေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ေဒသနာေတာ္အရ
သတၱဝါမ်ားသည္ လူ ၊ နတ္ ၊ ျဗဟၼာ စေသာ ဘဝအမ်ဳိးမ်ဳိး ၊ ႐ုပ္ ၊ နာမ္ ၊ ခႏၶာအမ်ဳိးမ်ိဳးျဖင့္ က်င္လည္ေနရျခင္းမွာ ျဗဟၼာဗိႆႏိုး အစရွိေသာ တန္ခိုးရွင္တို႔၏ ဖန္ဆင္းမႈေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ အဝိဇၨာႏွင့္ တဏွာတည္းဟူေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ သံသရာဝဋ္ဆင္းရဲ၌ လည္ပတ္ရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ေသာ ဝဋ္ျမစ္ (မူလ) ၂-ပါးေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ဤဝဋ္ျမစ္ ၂-ပါးကို အေျခခံ၍ က်န္တရားစုမ်ား ျဖစ္ေသာ သခၤါရ ၊ ဝိညာဏ္ ၊ နာမ္႐ုပ္စေသာ တရားမ်ားသည္လည္း ဆက္စပ္၍ ေၾကာင္းက်ဳိးမျပတ္ လည္ပတ္ၾကရေလသည္။
ဤသို႔ျဖင့္ မိမိတို႔ရရွိထားေသာ ႐ုပ္နာမ္စုကို အရင္းတည္၍ ေနာက္႐ုပ္နာမ္အသစ္ ရေစရန္၊ သုခ မေရာယွက္ ဒုကၡတံုး ဒုကၡစု သာျဖစ္ေသာ အဝိဇၹာစေသာ အေၾကာင္းတရားမ်ားကို ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္စပ္ ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ သံသရာတစ္ခြင္တြင္ ဘဝအမ်ဳိးမ်ဳိး ခႏၶာအမ်ဳိးမ်ဳိး က်င္လည္ေနၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ဝဋ္သံုးပါးသ႐ုပ္ –
အဝိဇၨာ ၊ တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္ တည္းဟူေသာ သတၱဝါတုိ႔၏ စိတ္အစဥ္ကို ညစ္ႏြမ္းပူေလာင္ေစတတ္သည့္ ကိေလသဝဋ္ တရားမ်ားေၾကာင့္ သခၤါရ ၊ ကမၼဘဝ တည္းဟူေသာ ကမၼဝဋ္တို႔ကို ျပဳလုပ္အားထုတ္မိၾကပါသည္။ ယင္းကမၼဝဋ္တရားမ်ားေၾကာင့္ ဝိညာဏ္၊ နာမ္႐ုပ္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ (ဥပပတၱိဘဝ) ဇာတိ-ဇရာ-မရဏ တည္းဟူေသာ အက်ဳိးဝိပါက္၊ ခႏၶာမ်ားျဖစ္ေသာ ဝိပါကဝဋ္ တို႔ ျဖစ္ၾကရပါသည္။

၂။ ပ႒ာန္းပစၥည္းမ်ားကို ထိုက္သလို သြင္းယူ၍ အက်ဥ္းခ်ဳပ္လွ်င္ ပစၥည္းေပါင္းမည္မွ်ရမည္နည္း၊ ေရတြက္ျပ၍ ပစၥည္းမ်ား၏ အက်ဥ္းခ်ဳ႔္တရားကိုယ္ကိုလည္း ေကာက္ျပခဲ့ပါ။
ပ႒ာန္းပစၥည္းမ်ားကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္လွ်င္ ေအာက္ပါအတိုင္း ၄-ပစၥည္းရပါသည္။
(၁) အတၳိပစၥည္း (၂) ဥပနိႆယပစၥည္း (၃) အာရမၼဏပစၥည္း (၄) ကမၼပစၥည္း

ပ႒ာန္းပစၥည္း မ်ား၏ အက်ဥ္းခ်ဳပ္တရားကိုယ္မွာ –
ပညတ္ ၊ နာမ္ ၊ ႐ုပ္ (တစ္နည္း) စိတ္ ၈၉-ပါး ၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး ၊ ႐ုပ္ ၂၈-ပါး နိဗၺာန္ ႏွင့္ ပညတ္ တရားတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ နာမ္ႏွင့္႐ုပ္တို႔အခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးျပဳၾကပံုကို ေဖာ္ျပေရးသား၍ အာရမၼဏပစၥည္းသ႐ုပ္ကိုလည္း မွန္ကန္ေအာင္ ထုတ္ေဆာင္ျပပါ။
နာမ္ႏွင့္ ႐ုပ္တို႔အခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးျပဳၾကပံု –
အခ်င္းခ်င္းေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာပစၥည္းသည္ အညမညပစၥည္းျဖစ္၍ အညမညပစၥည္းသည္ (၁) နာမ္အညမညပစၥည္း (၂၀ ႐ုပ္အညမညပစၥည္း (၃) နာ႐ုပ္ အညမညပစၥည္း ဟူ၍ ၃-မ်ဳိး ျပားရာဝယ္ နာမ္ႏွင့္ ႐ုပ္တို႔ အခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးျပဳေသာပစၥည္း သည္ ႐ုပ္နာမ္အညမညပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။ ေက်းဇူးျပဳပံုမွာ – ပဋိသေႏၶခဏ၌ ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ ပၪၥေဝါကာရ ပဋိသေႏၶဝိပါက္ နာမကၡႏၶာေလးပါးတို႔သည္ အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ေက်းဇူးျပဳၾကပါသည္။

အာရမၼဏပစၥည္း သ႐ုပ္မွာ –
စိတ္ ၈၉-ပါး ၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး ၊ ႐ုပ္ ၂၈-ပါး ၊ နိဗၺာန္ ႏွင့္ ပညတ္ တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။

၄။ ဤေလာကတြင္ ေယာက္်ား ၊ မိန္းမ ဟူ၍ သတ္မွတ္ေခၚဆိုမႈ ျဖစ္ေပၚလာရျခင္းအေၾကာင္းကို္ ရွင္းလင္းေရးသား၍ ႐ုပ္ ၊ ေဝဒနာ ၊ ေျမ ၊ ေတာင္ တို႔၏ ပညတ္အမည္မ်ားကိုလည္း ညႊန္ျပခဲ့ပါ။
ေယာက္်ား ၊ မိန္းမ ဟူ၍ သတ္မွတ္ေခၚဆိုမႈ ျဖစ္ေပၚလာရျခင္းအေၾကာင္းမွာ – ပရမတၳဓမၼကို စြဲ၍ ထင္ျမင္အပ္ေသာ (သို႔မဟုတ္) ခႏၶာငါးပါးအေပါင္းကို အစြဲျပဳ၍ ဥပါဒါပညတ္ မည္ေသာေၾကာင့္ ေယာက္်ား-မိန္းမ ဟုသတ္မွတ္ ေခၚဆိုၾကျခင္း၏ အေၾကာင္းမွာ ဥပါဒါပညတ္ (ဇာတိပညတ္)ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

အတၳပညတ္ ၊ သဒၵပညတ္
႐ုပ္ = တဇၨာပညတ္ ၊ ဝိဇၨမာနပညတ္
ေဝဒနာ = တဇၨာပညတ္ ၊ ဝိဇၨာမာနပညတ္
ေျမ = သမူဟပညတ္ ၊ အဝိဇၨာမာနပညတ္
ေတာင္ = ဥပါဒါပညတ္ ၊ အဝိဇၨာမာနပညတ္

၁၉၉၄-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ ဝိညာဏ္ေၾကာင့္နာမ္႐ုပ္ျဖစ္သည္ဟု ဆိုရာတြင္ အမွတ္မရွိ-ဝိညာဏ္ေၾကာင့္ နာမ္႐ုပ္အားလံုး ျဖစ္ပါသေလာ၊ ရွင္းလင္းေျဖဆို၍ အစပ္ ၃-ပါး စပ္ထားပံုကိုလည္း ပိုင္းျခားျပပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ ဝိညာဏ္ေၾကာင့္နာမ္႐ုပ္ျဖစ္သည္ဟု ဆိုရာတြင္ အမွတ္မရွိ-ဝိညာဏ္ေၾကာင့္ နာမ္႐ုပ္အားလံုး ျဖစ္ျခင္းမဟုတ္ပါ၊ ရွင္းလင္းေျဖဆိုရေသာ္ –
ဝိညာဏ္အရ – ေရွးေရွးဘဝက ျပဳခဲ့ေသာ ကမၼဝိညာဏ္ႏွင့္ ယခုပစၥဳပၸန္မွာ ျဖစ္ေသာ ဝိပါက္ ဝိညာဏ္မ်ားကို ေကာက္ယူရပါမည္။
နာမ္႐ုပ္အရ – ဝိပါက္ဝိညာဏ္ႏွင့္ ယွဥ္ေသာ ေစတသိက္မ်ားႏွင့္ ကမၼဇ႐ုပ္ကို ေကာက္ယူရပါမည္။

အစပ္ ၃-ပါး စပ္ထားပံု – (၁၉၉၀ နံပါတ္ ၂)

၂။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ဟူသည္ အဘယ္တရားကို ေခၚဆိုပါသနည္း၊ ေျဖဆို၍ ယင္းပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ႀကီး မည္သို႔ လည္ပတ္ေနသည္ကို ရွင္းလင္းေျဖဆိုပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ဟူသည္ –
အဝိဇၨာ ၊ သခၤါရ ၊ ဝိညာဏ္ ၊ နာမ္႐ုပ္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ ၊ တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္ ၊ ဘယ(ကမၼဘဝ)ႏွင့္ ဇာတိ (ဥပပတၱိဘဝ) တည္းဟူေသာ အေၾကာင္းတရားမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္စက္ႀကီးလည္ပတ္ပံု –
ဇရာ ၊ မရဏ ၊ ေသာက ၊ ပရိေဒဝ စေသာ ေတြေဝမိန္းေမာေစတတ္ေသာ တရားအေပါင္းတို႔သည္ သတၱဝါတို႔ သႏၲာန္၌ မျပတ္ႏွိပ္စက္တတ္ေပ၏ ထိုသုိ႔ ႏွိပ္စက္ခံရေသာ သတၱဝါတို႔သႏၲာန္၌ ေသာက စသည္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အာသေဝါတရားတို႔ ျဖစ္ေပၚ၏ ထုိသို႔ အာသေဝါတရားတို႔ ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အဝိဇၨာသည္လည္း ျဖစ္ျပန္၏။

အဝိဇၨာျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ သခၤါရ ၊ ဝိညာဏ္ —၊ ဇရာ ၊ မရဏ ၊ ေသာက စသည္တို႔ျဖစ္ရ၏။ ေသာကျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အာသေဝါ တရားျဖစ္၊ အာသေဝါတရား ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အဝိဇၨာျဖစ္၊ ဤသို႔အားျဖင့္ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္စက္ႀကီး (တစ္နည္း) ဝဋ္တရားသည္ လည္ပတ္ေနေတာ့သည္။

၃။ ကာလသံုးပါး၌ ျဖစ္ေသာ တရား ၊ ကာလသံုးပါးမွ လြတ္ေသာတရားတို႔ကို ခြဲျခားျပဆိုၿပီးလွ်င္ ကားသံ ၊ ေျမနံ႔၊ စက္႐ံု တို႔၏ သဒၵပညတ္အမည္မ်ားကိုလည္း တိက်စြာ ေဖာ္ျပပါ။
ကာလသံုးပါး၌ ျဖစ္ေသာတရား = စိတ္ ၊ ေစတသိက္္ ၊ ႐ုပ္
ကာလသံုးပါးမွ လြတ္ေသာတရား = နိဗၺာန္ ၊ ပညတ္
(၁) ကားသံ = အဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္
(၂) ေျမနံ႔ = အဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္
(၃) စက္႐ုံ = အဝိဇၨမာေနန – အဝိဇၨမာနပညတ္

၁၉၉၅-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ သတၱဝါမွန္သမွ် အုိျခင္းေသျခင္း မကင္းႏိုင္ၾကရာ ထုိအိုျခင္း၊ ေသျခင္းတို႔၏ လက္ရင္းတရားခံကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ ညြန္ျပ၍၊ ထိုလက္ရင္းတရားခံ၏ အက်ဳိးဆက္တရားမ်ားကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
သတၱဝါမွန္သမွ် အုိျခင္းေသျခင္း မကင္းႏိုင္ၾကရာ ထုိအိုျခင္း၊ ေသျခင္းတို႔၏ လက္ရင္းတရားခံမွာ – ဇာတိ ျဖစ္ပါသည္။
ထိုလက္ရင္းတရားခံ ဇာတိ၏အက်ိဳးဆက္တရားမွာ – ေသာက၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသတရားတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ စိတ္ေထာင္းေတာ့ ကိုယ္ေၾက ၊ စိတ္ပ်ဳိေတာ့ကိုယ္ႏု ဟုဆို႐ိုးစကားရွိရာ၊ စိတ္သည္ ကိုယ္အား မည္သို႔မည္ပံု ေက်းဇူးျပဳသည္ကို ပ႒ာန္းနည္းအရ ေျဖဆိုပါ။
ပ႒ာန္းနည္းအရ စိတ္(နာမ္)သည္ကိုယ္(႐ုပ္)အား – ပစၧာဇာတပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသည္။
ေက်းဇူးျပဳပံု (၁၉၉၀ နံပါတ္ ၂)

၃။ ေန႔ႏွင့္ည ျဖစ္ေပၚလာျခင္း၏ အေၾကာင္းတို႔ကို ေရး၍ ၊ အဘိဓမၼာပညာရွင္တို႔ ေျဖဆိုေနေသာ အဘိဓမၼာစာေမးပြဲ ဟူသည္ ဝိဇၨာမာနပညတ္ စသည္တို႔တြင္ မည္သည့္ ပညတ္မ်ဳိး ျဖစ္သည္ကိုလည္း ရွင္းလင္းခ်က္ႏွင့္တကြ္ ေျဖဆိုပါ။
ေန႔ႏွင့္ညျဖစ္ေပၚလာရျခင္းအေၾကာင္း
ေန၊ လ နကၡတ္တို႔ ျမင္းမုိရ္ေတာင္ကို လက္ယာရစ္ လွည့္လည္၍ သြားျခင္းကို စြဲ၍ သိအပ္ေသာ ခဏငယ္မွစ၍ ေန႔ႏွင့္ညဟု ပညတ္ရာမွ ေန႔ႏွင့္ည ျဖစ္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေန႔-ညဟူသည္ ကာလပညတ္ (အတၱပညတ္) ျဖစ္ပါသည္။
အဘိဓမၼာစာေမးပြဲသည္ – ပရမတၱအားျဖင့္္ ထင္ရွားရွိေသာအနက္ အဘိဓမၼာ ႏွင့္ ပရမတၱအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာအနက္ စာေမးပြဲကို တြဲစပ္၍ ေခၚေဝၚအပ္ေသာေၾကာင့္ ဝိဇၨာမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္ ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၆-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္ႏြယ္မႈျပ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္အားျဖင့္ ေအာက္ပါအက်ဳိးတရားမ်ား၏ အေၾကာင္းတရားမ်ားကို ဆက္ႏြယ္ေဖာ္ျပပါ။
(က) တပ္မက္ခင္မင္လိုခ်င္မႈ
(ခ) စိုးရိမ္ပူေဆြး ငိုေၾကြးမႈ
ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္ႏြယ္မႈျပ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္အားျဖင့္ –
(က) တပ္မက္မႈ လိုခ်င္မႈ (တဏွာ) ၏အေၾကာင္းတရားမွာ – ေဝဒနာ ျဖစ္ပါသည္။

(ခ) စိုးရိမ္ပူေဆြးမႈ ငိုေၾကြးမႈ (ေသာက၊ ပရိေဒဝ) တို႔၏ –
ေဝးေသာအေၾကာင္းတရားမွာ – ပဋိသေႏၶေနမႈ (ဇာတိ)
နီးေသာအေၾကာင္းတရားမွာ – အာသေဝါတရား ၄-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ လူမႈနယ္ပယ္၌ စည္းစိမ္ဥစၥာ ၾကြယ္ဝသူကို လူခ်မ္းသာ ဟုဆိုေလ့ရွိရာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ နည္းအရ လူခ်မ္းသာ ဟူ၍ ရွိႏုိင္ မရွိႏိုင္ အဘိဓမၼာပညာရွင္ပီပီ စိစစ္ျပ၍၊ အဝိဇၨာ၏ အေၾကာင္းတရား ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
လူမႈနယ္ပယ္၌ စည္းစိမ္ဥစၥာ ၾကြယ္ဝသူကို လူခ်မ္းသာ ဟုဆိုေလ့ရွိရာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ နည္းအရ လူခ်မ္းသာဟူ၍ မရွိႏိုင္ပါ။

အေၾကာင္းမွာ – ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ အဝိဇၨာစေသာ အေၾကာင္းအဆက္ဆက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ႐ုပ္နာမ္ဓမၼ အက်ဳိးဆက္ဆက္ မွန္သမွ် သည္ ခ်မ္းသာမဖက္ ဒုကၡစုသက္သက္မွ် ျဖစ္သည္ဟု ဆိုထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
အဝိဇၨာ အေၾကာင္းတရားမွာ – (၁၉၉၀ နံပါတ္ ၁)

၃။ လူ႔ေလာက၌ ေျပာဆိုေနၾကသည့္ အေပါင္းအသင္း မေကာင္း၍ ပ်က္စီးရသည္။ အေပါင္းအသင္းေကာင္း၍ တိုးတက္ႀကီးပြားရသည္ဟူေသာ စကားကို ျမတ္ဗုဒၶ အဘိဓမၼာႏွင့္ ညီမညီ စိစစ္ျပ၍ ပရမတၱဓမၼမ်ားကို အႏွစ္ခ်ဳပ္ပါက မည္မွ် ရွိသည္ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
လူ႔ေလာက၌ ေျပာဆိုေနၾကသည့္ အေပါင္းအသင္း မေကာင္း၍ ပ်က္စီးရသည္။ အေပါင္းအသင္းေကာင္း၍ တိုးတက္ႀကီးပြားရသည္ဟူေသာ စကားကို ျမတ္ဗုဒၶ အဘိဓမၼာႏွင့္ညီညြတ္မႈ ရိွပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – ပ႒ာန္းေဒသနာေတာ္၌ ပကတူပနိႆယပစၥည္းအရ အေပါင္းအသင္း ပုဂၢိဳလ္သည္ ထုက္သည့္ အားေလ်ာ္စြာ္ အဇၩတၱသႏၲာန္ ၊ ဗဟိဒၶသႏၲာန္ တို႔၌ (တိုးတက္ႀကီးပြားျခင္း) ကုသိုလ္ ၊ (ပ်က္စီးျခင္း) အကုသိုလ္ စသည့္တို႔အား ပကတိ သေဘာအားျဖင့္ အားႀကီးေသာ မွီရာ အျဖစ္ ေက်းဇူးျပဳတတ္သည္ဟု ဆိုးထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

ပရမတၳတရားမ်ားမွာ – စိတ္ ၊ ေစတသိက္ ၊ ႐ုပ္ ၊ နိဗၺာန္ ဟူ၍ ၄-ပါးရွိရာဝယ္ စိတ္ ၊ ေစတသိက္ ႏွင့္ နိဗၺာန္ ကို နာမ္ဟု သတ္မွတ္ ေခၚဆိုထားျခင္းေၾကာင့္ ပရမတၳတရားမ်ား၏ အႏွစ္ခ်ဳပ္မွာ နာမ္ႏွင့္႐ုပ္သာ ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၇-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေအာက္ပါတရားမ်ားကိုိ ေဖာ္ျပပါ။
(က) ဇာတိ၏ အက်ဳိးဆက္ ၊ အက်ဳိးရင္းတရား
(ခ) အို နာ ေသ ဝဋ္ ဒုကၡမွ ကင္းေဝးရန္ ပတ္သက္ရမည့္တရား
(ဂ) ရဟႏၲာမွတစ္ပါး အျခားပုဂၢဳိလ္မ်ားအား အနာဂတ္ဘဝ၌ မလြဲဧကန္ ေတြ႕ၾကံဳရမည့္တရား
(က) ဇာတိ၏အက်ဳိးဆက္တရားမ်ား = ေသာက ၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသ

ဇာတိ၏အက်ဳိးရင္းတရားမ်ား = ဇရာ ၊ မရဏ
(ခ) အို နာ ေသ ဝဋ္ဒုကၡမွ ကင္းေဝးရန္ ပယ္သတ္ရမည့္တရား = အဝိဇၨာႏွင့္ တဏွာဟူေသာ မူလတရား ၂-ပါး
(ဂ) ရဟႏၲာမွတစ္ပါး အျခားပုဂၢိဳလ္မ်ားအား အနာဂတ္ဘဝ၌ မလြဲဧကန္ ေတြ႔ၾကံဳရမည့္ တရား = (ဥပပတၱဘဝ) ဇာတိ၊ ဇရာ-မရဏ
(တစ္နည္း) = ဝိညာဏ္ ၊ နာမ္႐ုပ္္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ

၂။ နာမ္တရားသည္ နာမ္၊႐ုပ္တရား ႏွစ္ပါးအား ေက်းဇူးျပဳေသာ ပစၥည္းမ်ားကို ေဖာ္ျပ၍ အာရမၼဏာဓိပတိပစၥည္း ေက်းဇူးျပဳပံုကိုလည္း ေၾကာင္းက်ဳိး ေပၚလြင္ေအာင္ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
နာမ္တရားသည္ နာမ္ ၊ ႐ုပ္တရားႏွစ္ပါးအား္ ေက်းဇူးျပဳေသာ ပစၥည္းမ်ားမွာ –
ေဟတုပစၥည္း္ ၊ ကမၼပစၥည္း ၊ ဝိပါကပစၥည္း္ ၊ စ်ာနပစၥည္း ၊ မဂၢပစၥည္း – ေပါင္း ၅-ပစၥည္းျဖစ္ပါသည္။

အာရမၼဏာဓိပတိပစၥည္း၏ ေက်းဇူးျပဳပံု
အာရ မၼဏာဓိပတိပစၥည္းဟူသည္ သာမာန္အာ႐ံုမွ်မကဘဲ စိတ္၊ ေစတသိက္တရားတို႔ကို အာ႐ံုသေဘာအားျဖင့္ လႊမ္းမိုး အစိုးရ၍ ေက်းဇူးျပဳေသာပစၥည္းျဖစ္၏ ၎၏ ေက်းဇူးျပဳပံုကို ေၾကာင္းက်ဳိး ေပၚလြင္ေအာင္ ေျဖဆိုရေသာ္ –
အေလးအျမတ္ျပဳအပ္ေသာ ဣ႒ျဖစ္ေသာ နိပၹႏၷ႐ုပ္ ၁၈-ပါး (ေဒါသမူေဒြး ၊ ေမာဟမူေဒြး ၊ ဒုကၡသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္ တို႔ၾကဥ္ေသာ) ေစတသိက္ ၄၇-ပါး၊ နိဗၺာန္ ဤပစၥည္းတရားတို႔သည္ –
အေလးအျမတ္ ျပဳတတ္ေသာ (ေလာဘမူစိတ္-၈ ၊ မဟာကုသုိလ္-၈ ၊ မဟာႀကိယာ ဉာဏသမၸယုတ္-၄ ၊ ေလာကုတၱရာ-၈ ) ေပါင္းစိတ္ ၂၈-ပါး (ေဒါသ ၊ ဣႆာ ၊ မစၧရိယ ၊ ကုကၠဳစၥ ၊ ဝိစိကိစၧာ ၊ အပၸမညာေဒြးၾကဥ္) ေစတသိက္ ၄၅-ပါး ဤပစၥယုပၸန္ တရားတို႔အား အာရမၼဏာဓိပတိသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသည္။

၃။ ပညတ္ႏွစ္မ်ဳိးကို အဓိပၸါယ္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပ၍ ၊ ေအာက္ပါပညတ္မ်ားကိုလည္း အမည္ေပးခဲ့ပါ။
(က) ခႏၶာ ၅-ပါးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚလာေသာပညတ္
(ခ) ေျခာက္ပါးေသာအဘိညာဥ္ကိုရသူ
(ဂ) မင္း၏သားေတာ္
ပညတ္ ၂-မ်ဳိးမွာ = အတၱပညတ္ ႏွင့္ သဒၵပညတ္တို႔ျဖစ္ၾကသည္။
အတၱပညာဟူသည္မွာ = သူတစ္ပါး နားလည္းေအာင္ အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိးတပ္ကာ ေခၚေဝၚအပ္သိေစအပ္ေသာ အနက္ ျဒပ္ဝတၳဳမ်ိဳးျဖစ္၏
သဒၵပညတ္ဟူသည္မွာ = အတၳပညတ္ျဖစ္ေသာ အနက္ျဒပ္ဝတၳဳမ်ဳိးကို သိေစတတ္ေသာ ေခၚေဝၚေၾကာင္း၊ အမည္သညာ၊ စကားသံမ်ားသည္ သဒၵပညတ္မည္၏

ပညတ္အမည္မ်ား
(က) ခႏၶာ ၅-ပါးကို အေၾကာင္းျပ၍ = ဇာတိပညတ္ ၊ ဥပါဒါပညတ္ (အတၱပညတ္) ျဖစ္ေပၚလာေသာပညတ္
(ခ) ေျခာက္ပါးေသာ အဘိညာဥ္ကို ရသူ = ဝိဇၨာမာေနန-အဝိဇၨာမာနပညတ္ (သဒၵပညတ္)
(ဂ) မင္း၏သားေတာ္ = အဝိဇၨာမေနန-အဝိဇၨာမာနပညတ္ (သဒၵပညတ္)

၁၉၉၈-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ အရ တရားကုိယ္ေတာ္ေကာက္ျပ၍ ေအာက္ပါအက်ဳိးတရားမ်ား၏ အေၾကာင္းတရားမ်ားကိုလည္း ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ နည္းအရ ေျဖဆိုပါ။
(က) လွပေသာ ႐ူပါ႐ံုကို တပ္မက္ခ်စ္ခင္လိုခ်င္မႈ
(ခ) လွပေသာ ႐ူပါ႐ံုကို ေမ့ေပ်ာက္မရေအာင္ စြဲလမ္းမႈ
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ အရ တရားကိုယ္မွာ – ေလာကီစိတ္-၈၁ ၊ ေစတသိက္-၅၂ ။ ႐ုပ္ ၂၈-ပါး တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ
(က) လွပေသာ ႐ူပါ႐ံုကို တပ္မက္ ခ်စ္ခင္လိုခ်င္မႈ တဏွာ၏အေၾကာင္းတရားမွာ – ေဝဒနာ ျဖစ္ပါသည္။
(ခ) လွပေသာ ႐ူပါ႐ံုကို္ ေမ့ေပ်ာက္မရေအာင္ စြဲလမ္းမႈ ဥပါဒါန္ ၏ အေၾကာင္းတရားမွာ – တဏွာျဖစ္ပါသည္။

၂။ အသက္ရွည္စြာ အနာမဲ့ေရးအတြက္ အဓိကလိုအပ္ေသာ ပစၥည္းတရား ၊ ပစၥယုပၸန္တရား မ်ားကို ပ႒ာန္းနည္းအရ ရွာေဖြေရးသားၿပီးလွ်င္ လွပေသာ ႐ူပါ႐ံုသည္ ၾကည့္႐ႈသူ၏ ျမင္သိစိတ္အား ေက်းဇူးျပဳရာ၌ ပါဝင္ေသာ ပစၥည္းတရားမ်ားကို လည္း ေဖာ္ျပပါး။
အသက္ရွည္စြာ အနာမဲ့ေရးအတြက္ အဓိကလိုအပ္ေသာ ပစၥည္းတရားသည္ အာဟာရပစၥည္းျဖစ္ပါသည္။ အာဟာရပစၥည္းဟူသည္ ေထာက္ပံ့ခိုင္ေစတတ္သည္ျဖစ္၍ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာတရား ျဖစ္ပါသည္။ အာဟာရပစၥည္းသည္ (၁) ႐ုပ္အာဟာရပစၥည္း္ (၂) နာမ္အာဟာရပစၥည္း ဟူ၍ ၂-ပါး အျပားရွိပါသည္။

(၁) ႐ုပ္အာဟာရပစၥည္းႏွင့္ ပစၥယုပၸန္တရားမ်ား
အဇၩတၱသႏၲာန္၌ရွိေသာ စတုသမု႒ာနိက ၾသဇာ ႏွင့္ ဗဟိဒၶသႏၲာန္၌ရွိေသာ ဥတုဇၾသဇာဟူေသာ ပစၥည္းတရားတို႔သည္ အခ်င္းခ်င္း ေပါင္းဆံုမိ၍၊ ဌီသို႔ အေရာက္၌ အာဟာရဇ႐ုပ္ ပစၥယုပၸန္တရားမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစျခင္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသည္။

(၂) နာမ္အာဟာရပစၥည္းႏွင့္ ပစၥယုပၸန္တရားမ်ား
ဖႆ ၊ ေစတနာ ၊ ဝိညာဏ္ ဟူေသာ နာမ္အာဟာရ ၃-ပါး ပစၥည္းတရားတို႔သည္ တကြျဖစ္ဖက္ စိတ္-၈၉ ၊ ေစတသိက္ -၅၂၊ စိတၱဇ႐ုပ္ ၊ ပဋသေႏၶ ကမၼဇ႐ုပ္ ဟူေသာ ပစၥယုပၸန္ တရားတို႔အား ေက်းဇူးျပဳပါသည္။
လွပေသာ ႐ူပါ႐ံုသည္ ၾကည့္႐ႈသူ၏ ျမင္သိစိတ္အား ေက်းဇူးျပဳေသာ ပစၥည္းတရားမ်ားမွာ –
(၁) အာရမၼဏပစၥည္း
(၂) ပုေရဇာတပစၥည္း
(၃) အတၳိပစၥည္း
(၄) အဝိရဂတပစၥည္း တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါး၊ ကြဲတံုျငား ၊ မွတ္သားကလ်ာဏ ဟူသည္ႏွင့္အညီ ကလ်ာဏပုထုဇဥ္စာရင္းဝင္ရန္ ပရမတၱတရားမ်ားကို ႐ုပ္ ၊ နာမ္ခြဲျပၿပီးလွ်င္ ေအာက္ပါတို႔တြင္ (က) အတၳပညတ္ ၊ (ခ) ကို သဒၵပညတ္ အမည္ေပးပါ။
(က) စပယ္ပန္း (ခ) ပညာဗိမာန္
ပရမတၳတရား ၄-ပါး ကို ႐ုပ္၊ နာမ္ ခြဲျပရေသာ္ –
စိတ္ ၈၉-ပါး ၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး ႏွင့္ နိဗၺာန္ တို႔သည္ နာမ္တရား ၊ ႐ုပ္ ၂၈-ပါး သည္ ႐ုပ္တရားျဖစ္ပါသည္။

ပညတ္အမည္မ်ား
(က) စပယ္ပန္း = သဏၭာနပညတ္ (အတၳပညတ္)
(ခ) ပညာဗိမာန္ = ဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨာမာနပညတ္ (သဒၵပညတ္)

၁၉၉၉-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဇာတိ၏ အက်ဳိးရင္းႏွင့္ အက်ဳိးဆက္ကို ခြဲျခားေဖာ္ျပ၍ ပဋိစၥသမုပၸါန္ကိုိ အလႊာေလးပါးျဖင့္ ခြဲျပပါ။
ဇာတိ၏အက်ဳိးရင္းႏွင့္ အက်ဳိးဆက္ = ၁၉၉၇ နံပါတ္ ၁(က)
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ကို အလႊာေလးပါျဖင့္ ခြဲျပရေသာ္ –
(၁) အတိတ္အေၾကာင္းလႊာ = အဝိဇၨာ၊ သခၤါရ
(၂) ပစၥဳပၸန္ အက်ဳးလႊာ = ဝိညာဏ္ ၊ နာမ္႐ုပ္္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ
(၃) ပစၥဳပၸန္ အေၾကာင္းလႊာ = တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္ ၊ ကမၼဘဝ
(၄) အနာဂတ္အက်ဳိးလႊာ = (ဥပပတၱိဘဝ) ဇာတိ၊ ဇရာ-မရဏ္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂။ လူသားတိုင္း ေမြးသည္မွာ ေသသည္အထိ ေန႔စဥ္ ခံစားေနရေသာ ဆင္းရဲဒုကၡစုႀကီးသည္ အဘယ္အေၾကာင္းေၾကာင့္္ ျဖစ္ရသည္ကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းျဖင့္္ ရွင္းျပ၍ ၊ ဝဋ္သံုးပါး၏ သ႐ုပ္ကိုလည္း ေရးခဲ့ပါ။
(၁၉၉၃ နံပါတ္ ၁)

၃။ ေရဒီယိုမွ သီးခ်င္းသံသည္ နားဆင္သူ၏ စိတ္အစဥ္အား အဘယ္ပ႒ာန္းပစၥည္းမ်ားျဖင့္္ ေက်းဇူးျပဳသည္ကို ေရး၍၊ က်န္းမာသက္ရွည္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာ ပစၥည္းသည္ မည္သည့္ပစၥည္းျဖစ္ပါသနည္း။ ေျဖဆိုပါ။
ေရဒီယိုမွ သီးခ်င္းသံသည္ နားဆင္သူ၏ စိတ္အစဥ္အား ပ႒ာန္းပစၥည္းမ်ားျဖင့္္ ေက်းဇူးျပဳပံု – (၁၉၉၃ နံပါတ္ ၂)
က်န္းမာသက္ရွည္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာ ပစၥည္းမွာ – (၁၉၈၉ နံပါတ္ ၂)

၂၀၀၀-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္သြယ္မႈျပ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္ နည္းအားျဖင့္ ေအာက္ပါအက်ဳိးတရားမ်ား၏ အေၾကာင္းတရားမ်ားကို ဆက္ႏြယ္ေဖာ္ျပပါ။
(က) တပ္မက္ခင္မင္ လိုခ်က္မႈ
(ခ) အငမ္းမရ စြဲလမ္းမႈ
(ဂ) စိုးရမ္ပူေဆြး ငိုေၾကြးမႈ
ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္သြယ္ျပ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္
ေဒသနာေတာ္နည္းအားျဖင့္
(က) တပ္မက္ခင္မင္လိုခ်င္မႈ (တဏွာ)၏ အေၾကာင္းတရားမွာ –
ေဝဒနာပစၥယာ တဏွာ အရ တပ္မက္ခင္မင္ လိုခ်င္မႈ (တဏွာ)၏ အေၾကာင္းတရားမွာ ေဝဒနာ ျဖစ္ပါသည္။

(ခ) အငမ္းမရ စြဲလမ္းမႈ (ဥပါဒါန္)၏ အေၾကာင္းတရားမွာ –
တဏွာပစၥယာ ဥပါဒါန္ အရ အငမ္းမရ စြဲလမ္းမႈ (ဥပါဒါန္)၏ အေၾကာင္းတရားမွာ တဏွာ ျဖစ္ပါသည္။

(ဂ) စိုးရမ္ပူေဆြးငိုေၾကြးမႈ (ေသာက၊ ပရိေဒဝ) ၏ အေၾကာင္းတရားမွာ –
ဇာတိပစၥယာ ဇရာ မရဏ္ ေသာက ပရိေဒဝ ဒုကၡ … အရ စိုးရိမ္ပူေဆြးငိုေၾကြးမႈ (ေသာကပရိေဒဝ) ၏ ေဝေသာအေၾကာင္း တရားမွာ ဇာတိ ျဖစ္၍၊ အနီးဆံုးေသာ အေၾကာင္းတရားမွာ အာသေဝါတရား (၄)ပါးသာ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ဘံုသံုးပါး၌ မျပတ္လည္ေနေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္စက္ႀကီး အၿပီးတိုင္ရပ္သြားေစရန္ အဓိက ဦးတည္ပယ္သတ္ရမည့္ အေျခခံမူလဘူတတို႔ကို ေရးသား၍ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္၏ အဂၤါတို႔ကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ႀကီး အၿပီးတိုင္ရပ္သြားေစရန္ အဓိက ဦးတည္ပယ္သတ္ရမည့္ အေျခခံမူလဘူတတို႔မွာ – အဝိဇၨာ ႏွင့္တဏွာ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္ ၏ အဂၤါတို႔မွာ –
အဝိဇၨာ ၊ သခၤါရ ၊ ဝိညာဏ္ ၊ နာမ္႐ုပ္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ ၊ တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္ ၊ ဘဝ ၊ ဇာတိ ၊ ဇရာ-မရဏ ဟူေသာ အဂၤါ ၁၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ပ႒ာန္းပစၥည္းမ်ားကို ထုိက္သလိုသြင္းယူ၍ အက်ဥ္းခ်ဳပ္လွ်င္ ပစၥည္းေပါင္းမည္မွ်ရွိသည္ကို ေရတြက္ျပ၍ ၊ ထိုပ႒ာန္း ပစၥည္း အျဖစ္ျဖင့္ ေဟာအပ္ေသာတရားတို႔ကိုလည္းေဖာ္ျပပါ။
ပ႒ာန္းပစၥည္းမ်ားကို ထုိက္သလိုသြင္းယူ၍ အက်ဥ္းခ်ဳပ္လွ်င္ ပစၥည္းေပါင္း – ၄-ပစၥည္း ရပါသည္။
၎တို႔မွာ –
(၁) အတၳိပစၥည္း
(၂) ဥပနိႆယ ပစၥည္း
(၃) အာရမၼဏပစၥည္း
(၄) ကမၼပစၥည္း တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ပ႒ာန္းပစၥည္း အျဖစ္ျဖင့္ ေဟာအပ္ေသာတရားတို႔မွာ – ပညတ္ ၊ နာမ္ ၊ ႐ုပ္္
(တစ္နည္း) စိတ္ ၈၉-ပါး ၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး ၊ ႐ုပ္ ၂၈-ပါး ၊ နိဗၺာန္ ၊ ပညတ္တရားတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၁-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဤေလာက၌ သတၱဝါတစ္ေယာက္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းသည္ တန္ခိုးႀကီးမား ထာဝရဘုရားသခင္ စသည္တို႔ ဖန္ဆင္းလိုက္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္ပါသေလာ၊ ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္ႏြယ္မႈျပ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္အရ ေျဖဆိုပါ။
ဤေလာက၌ သတၱဝါတစ္ေယာက္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းသည္ တန္ခိုးႀကီးမား ထာဝရဘုရားသခင္ စသည္တို႔ ဖန္ဆင္းလိုက္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းမဟုတ္ပါ။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္အရ –
သတၱဝါမ်ားသည္ တန္ခိုးရွင္တို႔၏ ဖန္ဆင္းမႈေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ အဝိဇၨာႏွင့္တဏွာတည္းဟူေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ သံသရာဝဋ္ဆင္းရဲ၌ လည္ပတ္ရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းဖျစ္ေသာ ဝဋ္ျမစ္ (မူလ) ၂-ပါးေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ဤဝဋ္ျမစ္ ၂-ပါးကို အေျခခံ၍ က်န္တရားစုမ်ားျဖစ္ေသာ သခၤါရ၊ ဝိညာဏ္၊ နာမ္႐ုပ္ စသည့္တရားမ်ားသည္လည္း ဆက္စပ္၍ ေၾကာင္းက်ဳိးမျပတ္ လည္ပတ္ၾကရေလသည္။

ဤသို႔ျဖင့္ မိမိတို႔ရရွိထားေသာ ႐ုပ္နာမ္စုကို အရင္းတည္၍ ေနာက္႐ုပ္နာမ္အသစ္ရေစရန္ သုခမေရာယွက္ ဒုကၡတံုး ဒုကၡစုသာျဖစ္ေသာ အဝိဇၨာစေသာ အေၾကာင္းတရားမ်ားကို ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္စပ္ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္္ သံသရာတစ္ခြင္တြင္ ဘဝအမ်ဳိးမ်ဳိး ခႏၶာအမ်ဳိးမ်ဳိး က်င္လည္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထာဝရ ဘုရားသခင္ စသည္တို႔က ဖန္ဆင္းလိုက္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္း မဟုတ္ပါ။
(တစ္နည္း)
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္၌ ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ အဝိဇၨာ၏အေၾကာင္းေၾကာ့္ သခၤါရတရားတို႔သည္ ျဖစ္ကုန္၏ စသည္ျဖင့္္ ေဟာၾကားေတာ္မူၿပီးလွ်င္ ၊ ဧဝ ေမ တႆ … = ဤအဝိဇၨာ အစရွိေသာ အေၾကာင္းတို႔ေၾကာင့္သာ သုခမဖက္ သက္သက္ေသာ ဤဒုကၡအစု၏ ျဖစ္ျခင္းသည္ ထင္ရွား၏ ဟု နိဂံုးအဆံုးသတ္ထားေသာ အေၾကာင္းတရားတို႔ေၾကာင့္သာ သုခမဖက္ သက္သက္ေသာ ဤဒုကၡအစု၏ ျဖစ္ျခင္းသည္ ထင္ရွား၏ ဟု နိဂံုးအဆံုးသတ္ထားေသာ ေဟာေတာ္မူခ်က္အရ
သတၱဝါဟု သမုတ္အပ္ေသာ ခႏၶာ ၅-ပါးအစု = ဒုကၡအစု ျဖစ္ေပၚလာျခင္းသည္ ထာဝရဘုရားသခင္ စသည္တို႔သာ ဖန္ဆင္းျခင္းေၾကာင့္မဟုတ္ ၊ အဝိဇၨာ ၊ သခၤါရ အစရွိေသာ အေၾကာင္းတရားတို႔ေၾကာင့္သာ ျဖစ္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ဝဋ္သံုးပါးကို ေရတြက္ျပ၍ ၊ အဝိဇၨာ၏ အေၾကာင္းတရားကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
ဇရာ-မရဏ၊ ေသာက၊ ပရိေဒဝ စေသာ ေတြေဝမိန္းေမာေစတတ္ေသာတရားအေပါင္းသည္ သတၱဝါတို႔သႏၲာန္၌ မျပတ္ႏွိပ္စက္တတ္၏။ ထိုသို႔ ႏွိပ္စက္ခံရေသာ သတၱဝါတို႔၌ ေသာက စသည္တို႔ ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အာသေဝါတရားတို႔သည္ လည္း ျဖစ္ေပ၏။ ထိုသို႔ အာသေဝတရားတို႔ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ အဝိဇၨာသည္လည္း ျဖစ္ျပန္၏ ထို႔ေၾကာင့္ အဝိဇၨာ၏ အေၾကာင္းတရားမွာ အာသေဝါတရား ျဖစ္ပါသည္။

၃။ အဘယ္ကို အစြဲျပဳ၍ ေန႔ႏွင့္ည ျဖစ္ေပၚလာသည္ကိုေရး၍ ၊ သဒၵပညတ္ (၆)ပါးကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။
ေန႔ ႏွင့္ည ျဖစ္ေပၚလာပံုမွာ –
ေန ၊ လ နကၡတ္တို႔၏ ျမင္းမိုရ္ေတာင္ကို လက္ယာရစ္၍ လွည့္လည္သြားျခင္း စေသာ အျခင္းအရာကို စြဲ၍ ပညတ္အပ္ေသာ နံနက္ ၊ ည စသည့္ ကာလပညတ္ ျဖစ္ေပၚလာပါသည္။

သဒၵပညတ္(၆)ပါးမွာ –
(၁) ဝိဇၨမာန ပညတ္
(၂) အဝိဇၨမာန ပညတ္
(၃) ဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္
(၄) အဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္
(၅) ဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္
(၆) အဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၂-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ သတၱဝါမွန္သမွ် အိုျခင္း ၊ ေသျခင္း မကင္းႏိုင္ၾကရာ ထိုအုိျခင္း၊ ေသျခင္း တို႔၏လက္ရင္း တရားခံကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္အရ ညြန္ျပ၍၊ ထိုလက္ရင္းတရားခံ၏ အက်ဳိးဆက္တရားမ်ားကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
သတၱဝါမွန္သမွ် အိုျခင္း ၊ ေသျခင္း မကင္းႏိုင္ၾကရာ ထိုအုိျခင္း၊ ေသျခင္း တို႔၏လက္ရင္း တရားခံကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္အရ ညြန္ျပ၍၊ ထိုလက္ရင္းတရားခံမွာ – ဇာတိတရား ျဖစ္ပါသည္။

ထိုလက္ရင္းတရားခံ (ဇာတိ) ၏ အက်ဳိးဆက္တရားမ်ားမွာ –
ေသာက၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသ တရားတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ အဓြန္႔ (၃)ပါးကို တရားကိုယ္နွင့္တကြ ေရး၍ ၊ ဝဋ္ျမစ္ ႏွစ္ပါးကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
အဓြန္႔ (၃)ပါးကို တရားကိုယ္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
(၁) အတိတ္အဓြန္႔ = အတိတ္ကာလ၌ ျဖစ္ခဲ့ေသာတရား၊
= အဝိဇၨာ ၊ သခၤါရ။
(၂) ပစၥဳပၸန္အဓြန္႔ = ပစၥဳပၸန္ကာလ၌ ျဖစ္ေသာတရား ၊
= ဝိညာဏ္ ၊ နာမ္႐ုပ္ ၊ သဠာယတန ၊ ဖႆ ၊ ေဝဒနာ ၊ တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္ ၊ ဘဝ (ကမၼဘဝ)
(၃) အနာဂတ္အဓြန္႔ = အနာဂတ္ ကာလ၌ ျဖစ္လတၱံ႕ေသာတရား၊
= (ဥပပတၱိဘဝ) ဇာတိ ၊ ဇရာ-မရဏ
ဝဋ္ျမစ္ႏွစ္ပါးမွာ – အဝိဇၨာ ႏွင့္ တဏွာ ျဖစ္ပါသည္။
အဝိဇၨာ = အတိတ္ဘဝအေၾကာင္းမွစ၍ ပစၥဳပၸန္ဘဝအက်ဳိးျဖစ္သည့္တိုင္ေအာင္ ျဖစ္ေသာ ေရွ႕ပိုင္း ဘဝစက္၏ အရင္းမူလ (ဝဋ္ျမစ္)
တဏွာ = ပစၥဳပၸန္ အေၾကာင္းမွစ၍ အနာဂတ္အက်ဳိးတိုင္ေအာင္ျဖစ္ေသာ ေနာက္ပိုင္းဘဝစက္၏ အရင္းမူလ (ဝဋ္ျမစ္)

၃။ နိဗၺာန္တရားကို ႐ုပ္အက်ဳိး နာမ္အထူးဟု အခ်ဳိ႕ပုဂၢိဳလ္တို႔ ေျပာေဟာေနၾကရာ မည္သည့္ စကားမွန္သည္ကို စိစစ္ျပ၍ ၊ အတၱပညတ္ အျပားကိုလည္း သိသာ႐ံုမွ် ေရတြက္ျပပါ။
နိဗၺာန္တရားကို ႐ုပ္အက်ဳိး နာမ္အထူးဟု အခ်ဳိ႕ပုဂၢိဳလ္တို႔ ေျပာေဟာေနၾကရာတြင္ -နိဗၺာန္သည္ နာမ္အထူးဟူေသာ စကားမွန္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – နိဗၺာန္သည္ အာရမၼဏိက တရားတို႔ကို မိမိ၌ ညြတ္ေစတတ္ေသာေၾကာင့္ နာမ္မည္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

အတၱပညတ္အျပားကို သိသာ႐ံုမွ် ေရတြက္ျပရေသာ္ –
(၁) တဇၨာပညတ္
(၂) ဥပါဒါနပညတ္
(၃) သမူဟပညတ္
(၄) သဏၭာနပညတ္
(၅) သႏၲတိပညတ္
(၆) ကာလပညတ္
(၇) ဒိသာပညတ္
(၈) အဒၶါပညတ္
(၉) အာကာသပညတ္
(၁၀) ေဒသပညတ္
(၁၁) ကသိုဏ္းပညတ္
(၁၂) ဥပနိဓာပညတ္ စသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၃-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အေၾကာင္းတရားေၾကာင့္ အက်ဳိးတရားျဖစ္သည္ဟူေသာ အဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ အဝိဇၨာေၾကာင့္သခၤါရျဖစ္လွ်င္ အဝိဇၨာသည္ အဘယ္တရားေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ကို ေရး၍ ၊ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ လည္ပတ္ရာတြင္ ဆက္စပ္မႈ သံုးခုကိုလည္း ေျဖဆိုပပါ။
အဝိဇၨာသည္ အဘယ္တရားေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟူေသာ – ၂၀၀၁ နံပါတ္ ၂
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ လည္ပတ္ရာတြင္ ဆက္စပ္မႈ သံုးခုမွာ – ၁၉၉၀ နံပါတ္ ၂

၂။ စိတ္ေထာင္းေတာ့ကိုယ္ေၾက စိတ္ပ်ဳိေတာ့ကိုယ္ႏု ဟုဆို႐ိုးစကားရွိေလရာ စိတ္သည္ ဤ႐ုပ္ကုိယ္အား မည္သည့္ပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသနည္း ။ ပစၥည္း ပစၥယုပၸန္ႏွင့္တကြက ေဖာ္ျပပါ။
စိတ္ေထာင္းေတာ့ကိုယ္ေၾက စိတ္ပ်ဳိေတာ့ကိုယ္ႏု ဟုဆို႐ိုးစကားရွိေလရာ စိတ္သည္ ဤ႐ုပ္ကုိယ္အား- ပစၧာဇာတ ပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသည္။
ပစၧာဇာတပစၥည္း ဟူသည္ ေနာက္မွျဖစ္၍ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာတရားျဖစ္သည္။ ေရွးက ေပါက္ႏွင့္ၿပီးေသာ သစ္ပင္အား ေနာက္မွ ရြာသြန္းအပ္ေသာ မိုးေရသည္ စည္ပင္ႀကီးပြားေစျခင္းငွာ ေက်းဇူးျပဳသကဲ့သို႔ ေနာက္ေနာက္၌ျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔သည္ ေရွ႕က ျဖစ္ႏွင့္ၿပီး ဌီသို႔ေရာက္ေနေသာ ႐ုပ္တို႔အား တည္ခိုင္ သန္စြမ္းေစေသာအားျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ေၾကာင့္ ပစၧာဇာတပစၥည္း မည္၏။

ပစၥည္းတရား = (ပၪၥေဝါကာရဘံု၌ ျဖစ္ခိုက္ျဖစ္ေန) အ႐ူပဝိပါတ္ ၄-ပါးၾကဥ္ေသာ ပထမဘဝင္ အစရွိေသာ ေနာက္ေနာက္ေသာ စိတ္ ၈၅-ပါး ေစတသိက္ ၅၂-ပါး

ပစၥယုပၸန္တရား = ပဋိသေႏၶအစရွိေသာ ေရွးေရွးစိတ္ႏွင့္တကြ ဥပါဒ္၍ ႐ုပ္၏ဌီသို႔ ေရာက္ေသာ ဧကဇယာယ ၊ ဒြိဇကာယ ၊ တိဇကာယ ၊ စတုဇကာယ

၃။ ႐ုပ္တရားသည္ နာမ္တရားအား ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာပစၥည္းကို ေဖာ္ျပ၍ ပ႒ာန္း ၂၄-ပစၥည္းကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္လွ်င္ ပစၥည္းေပါင္း မည္မွ်ရွိသည္ကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။
႐ုပ္တရားသည္ နာမ္တရားအား ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာပစၥည္းမွာ – ပုေရဇာတပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။

ပုေရဇာတပစၥည္းဆိုသည္မွာ – ကမာၻဦးမွ ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ ေန ၊ လ တို႔သည္ ယခုတိုင္ ထင္ရွားရွိကာ ၎တို႔ေနာက္မွ ျဖစ္ေပၚလာေသာ သတၱဝါတို႔အား အလင္းေရာင္ေပးကာ ေက်ဇူးျပဳသကဲ့သို႔) ပစၥယုပၸန္တရားတုိ႔၏ ေရွးဦးစြာ ျဖစ္ႏွင့္သည္အျဖစ္ျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာေၾကာင့္ ပုေရဇာတပစၥည္း မည္ပါသည္။
ပ႒ာန္း ၂၄-ပစၥည္းကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္လွ်င္ – (၂၀၀၀ နံပါတ္ ၃)

၄။ ေအာက္ပါတို႔သည္ မညသ္ည့္ သဒၵပညတ္မား ျဖစ္သည္ကို စိစစ္ျပပါ။
(က) ကမာၻ (ခ) ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါးရွိေသာပုဂၢိဳလ္္ (ဂ) လူ၏အသံ (ဃ) တရားသံ (င) လႊတ္ေတာ္အေဆာက္အဦး
(က) ကမာၻ = ပရမတၱအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာ အနက္ေၾကာင့္ အဝိဇၨမာနပညတ္
(ခ) ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါးရွိေသာပုဂၢိဳလ္ = ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာ အနက္ႏွင့္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာ အနက္ေၾကာင့္ ဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္

(ဂ) လူ၏အသံ = ပရမတၳအားျဖင့္ ထာင္ရွားမရွိေသာ အနက္ႏွင့္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာ အနက္ေၾကာင့္ အဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨာမာနပညတ္
(ဃ) တရားသံ = ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာ အနက္ေၾကာင့္ ဝိဇၨမာနပညတ္
(င) လႊတ္ေတာ္အေဆာက္အဦး = ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာ အနက္ႏွင့္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာ အနက္ေၾကာင့္ အဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္

၂၀၀၄-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ နိဗၺာန္သည္ အေၾကာင္း (ပစၥည္း) တရာေလာ၊ အက်ဳိး (ပစၥယုပၸန္) တရားေလာ ပစၥညး္ပိုင္းအျမင္ျဖင့္ ေျဖဆို၍ ၊ ဇာတိ၏ အက်ဳိးရင္း၊ အက်ဳိးဆက္ တို႔ကိုလည္း ခြဲျခားေျဖဆိုပါ။
နိဗၺာန္သည္ ပစၥည္းပိုင္းအျမင္ျဖင့္ အေၾကာင္း(ပစၥည္း) တရားျဖစ္ပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ –
အသခၤတရားျဖစ္ေသာ နိဗၺာန္သည္ ပစၥယုပၸန္အက်ဳိးတရားတို႔အား အရာမၼဏ သတၱိ စသည္တို႔ျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳႏိုင္ေသာေၾကာင့္ နိဗၺာန္သည္ အေၾကာင္း (ပစၥည္း) တရားျဖစ္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ဇာတိ၏ အက်ဳိးရင္း = ဇရာ-မရဏ
(ဇရာႏွင့္မရဏတို႔သည္ ဇာတိျဖစ္လွ်င္ မုခ်ျဖစ္ရေသာေၾကာင့္ ဇာတိ၏ အက်ဳိးရင္း တရားျဖစ္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ဇာတိ၏အက်ဳိးဆက္ = ေသာက ၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသ
(ေသာက ၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ္ ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသတရားတို႔ကား ဇာတိေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ျဗဟၼာႏွင့္ အခ်ဳိ႕ေသာနတ္လူမ်ား၌ ျဖစ္ေလ့မရွိေသာေၾကာင့္ အက်ဳိးရင္းမဟုတ္ အက်ဳိးဆက္တရားသာ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ က်န္းမာသက္ရွည္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာပစၥည္းသည္ မည္သည့္ပစၥည္း ျဖစ္ပါသနည္း ေျဖဆို၍ အတၳိပစၥည္း ၅-မ်ဳိး ကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။
က်န္းမသက္ရွည္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာပစၥည္းသည္ – အာဟာရပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။

အေၾကာင္းမွာ- အာဟာရ ၄-ပါးသည္ ပစၥဳပၸန္ျဖစ္ၾကကုန္ေသာ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႔အား ေထာက္ပံ့ ခိုင္ေစတတ္သည့္အျဖစ္ျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
အတၳိပစၥည္း ၅-မ်ဳိးမွာ –
(၁) သဟဇာတတၱိ
(၂) ပုေရဇာတတၱိ
(၃) ပစၧာဇာတတၱိ
(၄) အာဟာရတၱိ
(၅) ဣျႏၵိယတတၱိ

၃။ ႐ုပ္နာမ္ႏွစ္ပါး ကြဲတံုျငားမွတ္သားကလ်ာဏ ဟူသည္ႏွင့္အညီ ကလ်ာဏပုထုဇဥ္စာရင္းဝင္ရန္ ပရမတၳတရားမ်ားကိုိ ႐ုပ္နာမ္ခြဲျပၿပီးလွ်င္ ပညတ္ႏွစ္မ်ဳိးကိုလည္း အဓိပၸါယ္ႏွင့္တကြ ေျဖဆိုပါ။
ပရမတၳတရားမ်ားကို ႐ုပ္နာမ္ခြဲျပရေသာ္-
စိတ္ ၈၉-ပါး ၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး ႏွင့္ နိဗၺာန္တို႔သည္ – နာမ္တရား
႐ုပပ္ ၂၈-ပါးသည္ – ႐ုပ္တရားျဖစ္ပါသည္။
ပညတ္ႏွစ္မ်ဳိးမွာ – အတၳပညတ္ ႏွင့္ သဒၵပညတ္တို႔ျဖစ္ပါသည္။

(၁) အတၳပညတ္ = သူတစ္ပါး နားလည္ေအာင္ အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိးတပ္ေသာ ေခၚေဝၚအပ္ သိေစအပ္ေသာ အနက္၊ ျဒပ္ဝတၳဳမ်ဳိးကို ေခၚပါသည္။
(၂) သဒၵပညတ္ = အတၳပညတ္ျဖစ္ေသာ အနက္ျဒပ္ဝတၳဳမ်ဳိးကို သိေစတတ္ေသာ ေခၚေဝၚေၾကာင့္ အမည္သညာ (စကားသံ)၊
= သဒၶါအမ်ဳိးမ်ဳိး ဘာသာအမ်ဳိးမ်ဳိး ၊ အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိး ၊ အသံအမ်ဳိးမ်ဳိး ကိုေခၚပါသည္။

၂၀၀၅-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဘဝသံသရာ၌ အဆက္မျပတ္လည္ပတ္၍ ဘံုသံုးပါး၌ ျဖစ္တတ္ကုန္ေသာ ဝဋ္(၃)ပါးတုိ႔ကို သ႐ုပ္ထုတ္လ်က္ ေရတြက္ျပၿပီးလွ်င္ ဝဋ္ျမစ္ ၂-ပါးကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
ဝဋ္ ၃-ပါး – (၂၀၀၁ နံပါတ္ ၂)
ဝဋ္ျမစ္ ၂-ပါး – (၂၀၀၂ နံပါတ္ ၂)

၂။ ျမတ္စြာဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူအပ္ေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္တရားေတာ္ႏွင့္ ပ႒ာန္းတရားေတာ္၏ ထူးျခားပံုကို လူအမ်ား နားလည္ေအာင္ ရွင္းျပ၍ အဓြန္႔(၃)ပါးကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္တရားေတာ္ႏွင့္ ပ႒ာန္းတရားေတာ္၏ ထူးျခားပံုမွာ –
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ တရား
(၁) အဝိဇၨာ အစရွိေသာ (အေၾကာင္း) ပစၥည္း တရားတို႔၏ ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ သခၤါရ အစရွိေသာ (အက်ဳိး) ပစၥယုပၸန္တရား တို႔၏ ျဖစ္ပံုအျခင္းအရာမွ်သာ ျပေသာနည္း။
(၂) ပစၥည္း(အေၾကာင္း) ပစၥယုပၸန္ (အက်ဳိး) မွ်ကိုသာျပ၍ ပစၥယသတၱိကို မျပေသာနည္း

ပ႒ာန္းတရား
(၁) ေဟတု – စေသာ (အေၾကာင္း)ပစၥည္တို႔၏ ဆိုင္ရာ (အက်ဳိး) ပစၥယုပၸန္တရားတို႔အား ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ (အျခင္းအရာအထူး) ပစၥယသတၱိကိုပါ ျပေသာနည္း
(၂) ပစၥည္း (အေၾကာင္း) ပစၥယုပၸန္(အက်ဳိး) ကိုသာမက ပစၥယသတၱိကို ျပေသာနည္း
အဓြန္႔ (၃)ပါး ၂၀၀၂ နံပါန္ ၂

၃။ နာမ္တရားအခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးျပဳၾကရာ၌ ေက်းဇူးျပဳႏိုင္ေသာ ပစၥည္းအမည္မ်ားကို ေဖာ္ျပ၍ ပညတ္နာမ္႐ုပ္တရားအား ေက်းဇူးျပဳႏိုင္ေသာ ပစၥည္းအမည္မ်ားကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
နာမ္တရားအခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးျပဳၾကရာ၌ ေက်းဇူးျပဳႏိုင္ေသာ ပစၥည္းအမည္မ်ားမွာ
(၁) အနႏၲရပစၥည္း
(၂) သမနႏၲရပစၥည္း
(၃) အာေသဝနပစၥည္း
(၄) သမၸယုတၱပစၥည္း
(၅) နတၳိပစၥည္း
(၆) ဝိရတပစၥည္း တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။

ပညတ္နာမ္တရားအား ေက်းဇူးျပဳႏိုင္ေသာ ပစၥည္းအမည္မ်ားမွာ –
(၁) အာရမၼဏပစၥည္း
(၂) ဥပနိႆယပစၥည္း တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၆-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေလာက၌ လူခ်မ္းသာ၊ နတ္ခ်မ္းသာဟု ရွိႏိုင္ မရွိႏိုင္ ပဋစၥသမုပၸါယ္နည္းအရ ဆံုးျဖတ္ၿပီးလွ်င္ အိုျခင္း ေသျခင္းတို႔၏ လက္ရင္းတရားခံျဖစ္ေသာတရားႏွင့္ ယင္းတရား၏ အက်ဳိးဆက္ ျဖစ္ေသာတရားတို႔ကိုလည္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္းအရ ေလာက၌ လူခ်မ္းသား နတ္ခ်မ္းသာ ဟု မရွိႏိုင္ပါ။
အေၾကာင္းမွာ – အဝိဇၨာအစရွိေသာ အေၾကာင္းအဆက္ဆက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ႐ုပ္ နာမ္ ဓမၼ အက်ဳိးအဆက္ဆက္ မွန္သမွ်သည္ ခ်မ္းသာမဖက္ ဒုကၡစုသက္သက္မွ်သာ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

အုိျခင္း ေသျခင္း တုိ႔၏ …. အက်ဳိးဆက္မ်ားမွာ – (၂၀၀၁ နံပါတ္ ၁)

၂။ ရဟန္တစ္ပါးကို ခ်စ္ႀကိဳက္ေသာစိတ္ျဖင့္ ဆြမ္းေလာင္းလွဴလွ်င္ ကုသိုလ္ ရႏိုင္ မရႏိုင္ အဘိဓမၼာ အျမင္ျဖင့္ ဆံုးျဖတ္၍ စိတ္ဆိုတာ ဖို ႏွင့္မတို႔၏ စပန္း ႏွင့္ အိုဗရီေခၚ ႐ုပ္ႏွစ္မ်ဳိးေပါင္းမိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ႐ုပ္တစ္မ်ဳိးသာျဖစ္သည္ဟု အခ်ဳိ႕ ေျပာဆိုေနၾကေသာ အယူအဆသည္ အဘိဓမၼာနည္းအရ မွန္ မမွန္ကိုလည္း ဆံုးျဖတ္ခဲ့ပါ။
ရဟန္းတစ္ပါးကို္ ခ်စ္ႀကိဳ႕္ေသာစိတ္ျဖင့္ ဆြမ္းေလာင္းလွဴလွ်င္ ကုသိုလ္ရႏိုင္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – မကတူပနိႆယပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳရာ၌ ရာဂစေသာ အကုသိုလ္တရားမ်ားသည္ အဇၩတၱသႏၲာန္ (မိမိ၊ သူတစ္ပါး) တို႔၌ ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ စေသာ တရားတို႔အား ပကတူပနိႆယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏ဟု ေဟာၾကားထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

စိတ္ဆိုတာ ႐ုပ္ႏွစ္မ်ဳိးေပါင္းမိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ႐ုပ္တစ္မ်ဳိးသာျဖစ္သည္ဟူေသာ အယူအဆသည္ မမွန္ပါ။
အေၾကာင္းမွာ – အဘိဓမၼာ၌ စိတ္ ၊ ေစတသိက္ ၊ နိဗၺာန္ သည္ နာမ္မည္၏ဟု ေဟာၾကားခ်က္အရ စိတ္သည္ နာမ္တရားသာျဖစ္၍ ႐ုပ္တရား မဟုတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ေအာက္ပါတို႔၏ ပညတ္အမည္တို႔ကို ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
(က) တိုက္ပံုအက်ႌ (ခ) ျမင္းလွည္း (ဂ) ပုပၸါးေတာင္ (ဃ) ဥမင္လိုဏ္ေခါင္း (င) မင္းသမီး
အတၱပညတ္ သဒၵပညတ္
(က) တိုက္ပံုအက်ႌ = သမူဟပညတ္ အဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္
(ခ) ျမင္းလွည္း = သမူဟပညတ္ အဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္
(ဂ) ပုပၸါးေတာင္ = သဏၭာနပညတ္` အဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္
(ဃ) ဥမင္လိုဏ္ေခါင္း = အာကာသပညတ္ အဝိဇၨမာနပညတ္
(င) မင္းသမီး = ဇာတိပညတ္ အဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္

၂၀၀၇-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အမ်ားသိေနၾကေသာ နိဗၺာန္သည္ သခၤတ ၊ အသခၤတတရား ႏွစ္မ်ဳိးတြင္ မည္သည့္ အခန္းက႑တြင္ ပါဝင္ေနသည္ကို ပစၥည္းပိုင္းအျမင္အရ ေျဖဆို၍ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္း ပ႒ာန္းနည္း ႏွစ္ခုတို႔တြင္ ထူးျခားဟန္ကိုလည္း ေရးသားျပပါ။

အမ်ားသိေနၾကေသာ နိဗၺာန္သည္ သခၤတ ၊ အသခၤတ တရား ႏွစ္မ်ဳိးတြင္ – အသခၤတ တရား၌ ပါဝင္ပါသည္။

အသခၤတတရားဆိုသည္မွာ – ကံစေသာ၊ အဝိဇၨာ ၊ တဏွာ စေသာ အေၾကာင္းတရားတို႔ျဖင့္္ ျပဳစီမံျခင္း မရွိေသာတရား ျဖစ္ပါသည္။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္း ပ႒ာန္းနည္းႏွစ္ခုတို႔၏ ထူးျခားဟန္မွာ (၂၀၀၅ နံပါတ္ ၁)

၂။ လူ႔ဘဝ လူ႔ေလာက အလယ္ဝယ္ အျမဲထာဝရ ပ်ဳိျမစ္ႏုနယ္ အလွၾကြယ္လ်က္ အသက္ရွည္ရွည္ ေနခ်င္ၾကေသာ္လည္း အို္ျခင္း၊ ေသျခင္း ႏွင့္ မကင္းႏိုင္ၾက္ေသးရာ အိုျခင္း ၊ ေသျခင္းတို႔၏ အေၾကာင္းရင္း တရားခံကို ရွာျပ၍ ၊ ထိုတရား၏ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ဳိးရင္း အက်ဳိးဆက္တို႔ကိုလည္း္ ေျဖဆိုျပပါ။
အိုျခင္း၊ ေသျခင္း တို႔၏ အေၾကာင္းရင္းခံ = ဇာတိတရား ျဖစ္ပါသည္။

ဇာတိ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ဳိးရင္းတရား = ဇရာ ၊ မရဏ ျဖစ္၍
အက်ဳိးဆက္တရား = ေသာက ၊ ပရိေဒဝ ၊ ဒုကၡ ၊ ေဒါမနႆ ၊ ဥပါယာသတရား တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ မမုန္းဘဲ ေဝးေနၾကရတဲ့ အေဝးေန ခ်စ္သူထံ လက္ေဆာင္ပစၥည္း ေပးလွဴရာ၌ ကုသိုလ္ရ-မရ ပစၥည္းပိုင္းအလို အေၾကာင္းျပေျဖဆို၍၊ ေနႏွင့္လ ေရႊႏွင့္ျမ ဟုဆိုၾကရာ ထိုေနႏွင့္လတို႔ ျဖစ္ေပၚလာရျခင္း အေၾကာင္း တို႔ကိုလည္း ေရးသားျပပါ။
မမုန္းဘဲ ေဝေနၾကရတဲ့ အေဝးေနခ်စ္သူထံ လက္ေဆာင္ပစၥည္းေပးလွဴရာ၌ ပစၥည္းပိုင္းအလိုအရ ေျဖဆိုရေသာ္ – ကုသိုလ္ ရႏိုင္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – ပကတူပနိႆယ ပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳရာ၌ ရာဂ စေသာ အကုသိုလ္တရားမ်ားသည္ အဇၩတၱသႏၲာန္ (မိမိ ၊ သူတစ္ပါး) တို႔၌ ကုသိုလ္ ၊ အကုသိုလ္ စေသာတရားတို႔အား ပကတူပနိႆယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏ ေဟာၾကားထားေသာေၾကာင့္္ ျဖစ္ပါသည္။

ေနႏွင့္လ၊ ေရႊႏွင့္ျမဟု ဆိုၾကရာ ထိုေနႏွင့္လ တို႔ ျဖစ္ေပၚလာရျခင္းအေၾကာင္းမွာ – ေနလ နကၡတ္တို႔ ျမင္းမိုရ္ေတာင္ကို လက္ယာရစ္ လွည့္ပတ္၍ သြားလာျခင္းကို စြဲ၍ သိအပ္ေသာ ခဏငယ္မွစ၍ ေန႔ႏွင့္ညဟု ကာလပညတ္(အတၳပညတ္)အရ ပညတ္ရာမွ ေန႔ႏွင့္ည တို႔ ျဖစ္ေပၚလာပါသည္။ ဤတြင္ ေန႔အခါ ေနထြက္၍ ညအခါ လထြက္လာျခင္းျဖင့္္ ေနႏွင့္လ တို႔ ျဖစ္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၈-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဗုုဒၶဘာသာဝင္ ျမန္မာမ်ား ေျပာဆိုေလ့ရွိသည့္ ပ႒ာန္းဆက္ ဟူေသာ စကား၏အဓိပၸာယ္ကို ရွင္းျပၿပီးလွ်င္ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္း၌ အဂၤါတို႔ကိုလည္း ေရတြက္ျပခဲ့ပါ။
ဗုုဒၶဘာသာဝင္ ျမန္မာမ်ား ေျပာဆိုေလ့ရွိသည့္ ပ႒ာန္းဆက္ ဟူေသာ စကား၏အဓိပၸာယ္မွာ – အက်ဳိး (ပစၥယုပၸန္) တရားမ်ား ျဖစ္ပြားေပၚေပါက္ တည္တံ့ေအာင္ အေၾကာင္း(ပစၥည္း) တရားမ်ားက သက္ဆိုင္ရာ စြမ္းအင္ (သတၱိ) မ်ားျဖင့္ ပ့ံပိုးေပးမႈဟူေသာ အေၾကာင္းအက်ဳိး၊ သတၱိတို႔ ဆက္ႏြယ္မႈမ်ဳိး ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္နည္း၌ အဂၤါတို႔မွာ – အဝိဇၨာ၊ သခၤါရ ၊ ဝိညာဏ္၊ နာမ္႐ုပ္၊ သဠာယတန ဖႆ၊ ေဝဒနာ ၊ တဏွာ ၊ ဥပါဒါန္ ၊ ဘဝ(ကမၼဘဝ) ၊ ဇာတိ (ဥပပတၱိဘဝ)၊ ဇရာ-မရဏ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂။ အေပါင္းအသင္း မေကာင္း၍ ပ်က္စီးရသည္။ အေပါင္းအသင္းေကာင္း၍ တိုးတက္ႀကီးပြားရသည္ဆိုေသာ စကား မွန္/မမွန္ အေၾကာင္းျပေျဖဆို၍၊ အဓိပတိပစၥည္း၏ အမ်ဳိးအစားမ်ားကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
အေပါင္းအသင္း မေကာင္း၍ ပ်က္စီးရသည္။ အေပါင္းအသင္းေကာင္း၍ တိုးတက္ႀကီးပြားရသည္ဆိုေသာ စကား မွန္ပါသည္။ ၁၉၉၆ နံပါတ္ ၃
အဓိပတိပစၥည္း၏ အမ်ဳိးအစားမ်ားမွာ – အႀကီးအမွဴးျဖစ္၍ ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ တရားျဖစ္၍
(၁) အာ႐ံုအျဖစ္ စိုးမိုးျခင္း – အရမၼဏာဓိပတိ
(၂) ျဖစ္ဖက္တရားတို႔အေပၚ စိုးမိုးျခင္း – သဟဇာတာဓိပတိ (အဓိပတိ ၄-ပါး) တို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။

၃။ အေရွ႕အရပ္၊ အေနာက္အရပ္ စသည္ ေခၚေဝၚသတ္မွတ္ရျခင္း၏အေၾကာင္းကို ေျဖဆိုၿပီးလွ်င္ သဒၵပညတ္တို႔တြင္ မဟာပထဝီေျမႀကီး၊ ျမင္းမိုရ္ေတာင္တို႔သည္ မည္သည့္ သဒၵပညတ္အမ်ဳိးအစားတြင္ ပါဝင္ပါသနည္း။ ေျဖဆိုျပပါ။
အေရွ႕အရပ္၊ အေနာက္အရပ္ စသည္ ေခၚေဝၚသတ္မွတ္ရျခင္း၏အေၾကာင္းမွာ –
ေန လ နကၡတ္တို႔ ထြက္ဝင္ရာကို စြဲ၍ အေရွ႕အရပ္၊ အေနာက္အရပ္ စသည္ျဖင့္ ေခၚေဝၚသတ္မွတ္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အေရွ႕အရပ္၊ အေနာက္အရပ္ စသည္သည္ ဒိသာပညတ္ (အတၳပညတ္) ျဖစ္ပါသည္။

သဒၵပညတ္တို႔တြင္ –
မဟာပထဝီေျမႀကီး = ဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနညတ္
ျမင္းမိုရ္ေတာင္ = အဝိဇၨမာေနန-အဝိဇၨမာနပညတ္

၂၀၀၉-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ တစ္ႏြယ္ငင္ တစ္စင္ပါ ဟူေသာ စကားအရ အဝိဇၨာကို ယူလွ်င္ မည္သည့္တရားမ်ား ပါဝင္လာရသည္ကို အေၾကာင္းျပေျဖဆို၍ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္စက္ရဟတ္၏ တရားကိုယ္ကိုလည္း ေကာက္ျပပါ။
တစ္ႏြယ္ငင္ တစ္စင္ပါ ဆိုသလို ကိေလသဝဋ္ႏြယ္ခ်င္းတူေသာ တဏွာ၊ ဥပါဒါန္တရားမ်ား ပါဝင္လာရမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္စက္ရဟတ္၏ တရားကိုယ္မွာ –
ေလာကီစိတ္ ၈၁ပါး၊ ေစတသိက္ ၅၂ပါး၊ ႐ုပ္ ၂၈ပါး တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ အာရမၼဏဓိပတိပစၥည္းတရားက ေက်းဇူးျပဳရာ၌ ပါဝင္ေသာ ပရမတၳတို႔ကို ေျဖဆို၍၊ နာမ္တရားသည္ နာမ္တရားအား ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားကိုလည္း အမည္မွ် ေဖာ္ျပပါ။
အာရမၼဏဓိပတိပစၥည္းတရားက ေက်းဇူးျပဳရာ၌ ပါဝင္ေသာ ပရမတၳဓမၼတို႔မွာ – အေလးအျမတ္ ျပဳအပ္ေသာ ဣ႒ျဖစ္ေသာ စိတ္၊ ေစတသိက္၊ ႐ုပ္ႏွင့္ နိဗၺာန္တရား တို႔ျဖစ္ပါသည္။ (တစ္နည္း) နာမ္၊ ႐ုပ္၊ နိဗၺာန္တရားတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

နာမ္တရားသည္ နာမ္တရားအား ေက်းဇူးျပဳတတ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားမွာ –
အနႏၲရ၊ သမနႏၲရ၊ အာေသဝန၊ သမၸယုတၱ၊ နတၳိ၊ ဝိဂတ ပစၥည္း ေပါင္း (၆)ပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ပညတ္၏ သေဘာသြားကို အဘိဓမၼာပညာရွင္ပီပီ နားလည္ေအာင္ ရွင္းျပ၍၊ ေအာက္ပါတို႔၏ ပညတ္အမည္ တို႔ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
(က) ရဟန္း (ခ) တြန္းလွည္း (ဂ) အသုဘေကာင္။
ပညတ္ ဟူသည္ – သူတစ္ပါး နားလည္ေအာင္ အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိး တပ္ကာ ေခၚေဝၚအပ္၊ သိေစအပ္ေသာ အမည္သညာျဖစ္၍ ပညတ္ (၂)မ်ဳိး ရွိပါသည္။ အတၳပညတ္ႏွင့္ သဒၵပညတ္တို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။

အတၳပညတ္ ဟူသည္ – သူတစ္ပါးနားလည္ေအာင္ အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိးတပ္ကာ ေခၚေဝၚအပ္၊ သိေစအပ္ေသာ အနက္ျဒပ္ဝတၳမ်ဳိး ျဖစ္၏။
သဒၵပညတ္ ဟူသည္ – အတၳပညတ္ျဖစ္ေသာ အနက္ျဒပ္ဝတၳဳမ်ဳိးကို သိေစတတ္ေသာ ေခၚေဝၚေၾကာင္း အမည္သညာ၊ စကားမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

အတၳပညတ္ ၊ သဒၵပညတ္
(က) ရဟန္း = ဥပါဒါပညတ္ ၊ အဝိဇၨမာနပညတ္
(ခ) တြန္းလွည္း = သမူဟပညတ္ ၊ ဝိဇၨမာေနန – အဝိဇၨမာနပညတ္
(ဂ) အသုဘေကာင္ = ဥပါဒါပညတ္ ၊ အဝိဇၨမာေနန – အဝိဇၨမာနပညတ္

၂၀၁၀-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အဝိဇၨာ ပစၥယာ သခၤါရာ၊ သခၤါရ ပစၥယာ ဝိညာဏံ တို႔၌ သခၤါရႏွစ္ခုတို႔၏ တရားကိုယ္မ်ားကို အသီးသီး ေကာက္ျပ၍၊ တဏွာႏွင့္ ဥပါဒါန္တို႔၏ အထူးကိုလည္း သိသာ႐ုံမွ် ခြဲျခား ေဖာ္ျပပါ။
အဝိဇၨာပစၥယာ သခၤါရာ၌ပါေသာ အက်ဳိးသခၤါရ၏ တရားကိုယ္မွာ – ေလာကီကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ေစတနာ အားလုံး ျဖစ္ပါသည္။

သခၤါရပစၥယာ ဝိညာဏံ တို႔၌ ပါေသာ အေၾကာင္းသခၤါရ၏ တရားကိုယ္မွာ –
(ဥဒၶစၥေစတနာႏွင့္ အဘိညာဥ္ေစတနာၾကဥ္ေသာ) ေလာကီကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ေစတနာ အားလုံး ျဖစ္ပါသည္။
တဏွာႏွင့္ ဥပါဒါန္တို႔၏ အထူးကိုလည္း ေဖာ္ျပရေသာ္ –
တဏွာ
(၁) အားေသးေသာ လိုခ်င္မႈ (ေလာဘ)
(၂) မရေသးခင္က လိုခ်င္ေတာင့္တမႈ၊
(၃) ေတာင့္တမႈ-ရွာေဖြမႈ ဒုကၡစု၏အေၾကာင္း
(၄) ေဝဒနာ၏အက်ဳိး ဆန္႔က်င္ဘက္ (မရွိ-ေတာင့္တ)

ဥပါဒါန္
(၁) အားႀကီးေသာ လိုခ်င္မႈ (ေလာဘ)
(၂) ရၿပီးေနာက္ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈ၊
(၃) ေစာင့္ေရွာက္ရမႈ၊ ေၾကာင့္ၾကရမႈ ဒုကၡစု၏ အေၾကာင္းရင္း
(၄) တဏွာ၏အက်ဳိး ဘဝ၏အေၾကာင္း
(၅) တင္းတိမ္ေရာင့္ရဲမႈ၏ ဆန္႔က်င္ဘက္ (ရွိ-ေၾကာင့္ၾက)

၂။ ငါ၊ သူတစ္ပါး ေယာက်္ား၊ မိန္းမ္ ဟူ၍ အမွန္တကယ္ ရွိႏိုင္၊ မရွိႏိုင္ အဘိဓမၼာနည္းအရ စိစစ္တင္ျပ၍ ၂၄ပါးေသာ ပ႒ာန္းပၥစည္းတို႔တြင္ ပညတ္တရား ပါဝင္ေသာ ပစၥည္းအမည္တို႔ကိုလည္း သိသာ႐ုံမွ် ေဖာ္ျပပါ။
ငါ၊ သူတစ္ပါး၊ ေယာက်္ား၊ မိန္းမ ဟူ၍ အမွန္တကယ္ မရွိႏိုင္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ – ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္တြင္ အဝိဇၨာ စေသာ အေၾကာင္း အဆက္ဆက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ႐ုပ္၊ နာမ္ ဓမၼသခၤါရတို႔သည္ ခ်မ္းသာမဖက္၊ ဒုကၡတုံး၊ ဒုကၡစုသာ ျဖစ္သည္ဟု ေဟာၾကားထားေသာေၾကာင့္ ငါ၊ သူတစ္ပါး၊ ေယာက်္ား၊ မိန္းမ ဟူ၍ အမွန္ တကယ္ မရွိႏုိင္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂၄-ပါးေသာ ပ႒ာန္းပစၥည္းတို႔တြင္ ပညတ္တရား ပါဝင္ေသာ ပစၥည္းအမည္တို႔ကို ေဖာ္ျပရေသာ္ –
(၁) အာရမၼဏပစၥည္း၊
(၂) ဥပနိႆယပစၥည္း တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ နာမ္တရားသည္ ႐ုပ္တရားအား ပစၧာဇာတပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳရာ၌ မည္သည့္နာမ္တရားသည္ မည္သည့္ ႐ုပ္တရားအား ေက်းဇူးျပဳပါသနည္း။ ေျဖဆို၍ ပ႒ာန္း ၂၄ပစၥည္းတို႔တြင္ ပစၥပၸဳန္ကာလ၌သာျဖစ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားကိုလည္း အစဥ္က်က် ေရတြက္ျပပါ။
နာမ္တရားသည္ ႐ုပ္တရားအား ပစၧာဇာတပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပုံ –
ပၪၥေဝါကာရဘုံ၌ ျဖစ္ေသာအခါ အ႐ူပဝိပါက္ ၄ခုၾကဥ္ေသာ ပထမဘဝင္ အစရွိေသာ ေနာက္ေနာက္ေသာ စိတ္ ၈၅ခု၊ ေစတသိက္ ၅၂ခု၊ နာမကၡႏၶာ ၄ပါး (နာမ္) ပစၥည္းတရားသည္ ပဋိသေႏၶအစရွိေသာ ေရွးေရွးေသာစိတ္ႏွင့္ အတူဥပါဒ္၍ ႐ုပ္၏ ဌီသို႔ေရာက္ေသာ ဧကဇကာယ၊ ဒြိဇကာယ၊ တိဇကာယ၊ စတုဇကာယ (႐ုပ္) ပစၥယုပၸန္ တရားအား ပစၧာဇာတ ပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳပါသည္။

ပ႒ာန္း ၂၄ပစၥည္းတို႔တြင္ ပစၥဳပၸန္ကာလ၌သာျဖစ္ေသာ ပစၥည္းမ်ားမွာ –
(၁) ေဟတုပစၥည္း
(၂) သဟဇာတပစၥည္း
(၃) အညမညပစၥည္း
(၄) နိႆယပစၥည္း
(၅) ပုေရဇာတပစၥည္း
(၆) ပစၧာဇာတပစၥည္း
(၇) ဝိပါကပစၥည္း
(၈) အာဟာရပစၥည္း
(၉) ဣၿႏိၵယပစၥည္း
(၁၀) ဈာနပစၥည္း
(၁၁) မဂၢပစၥည္း
(၁၂) သမၸယုတ္တၱပစၥည္း
(၁၃) ဝိပၸယုတၱပစၥည္း
(၁၄) အတၳိပစၥည္း
(၁၅) အဝိဂတပစၥည္း တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၁၁-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၄။ ပုစၧာတစ္ပုဒ္၏ အေျဖမွန္ကုိ ေတြးၾကံ၍ မသိသူအား အဝိဇၨာမ်ားလိုက္တာ ဟုဆိုလွ်င္ သင့္/မသင့္ အဘိဓမၼာအျမင္ျဖင့္ ရွင္းျပ၍၊ သခၤါရပစၥယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစၥယာနာမ႐ူပံ ၌ ဝိညာဏႏွစ္ခု အရကိုလည္း ခြဲျခားေကာက္ျပပါ။
ပုစၧာတစ္ပုဒ္၏ အေျဖမွန္ကို ေတြးၾကံ၍ မသိသူအား အဝိဇၨာမ်ားလိုက္တာ ဟုဆိုလွ်င္ မသင့္ပါ။
အဘိဓမၼာအျမင္ျဖင့္ ရွင္းျပရေသာ္ – ဒုကၡသစၥာ၊ သမုဒယသစၥာ၊ နိေရာဓသစၥာ၊ မဂၢသစၥာ၊ ပုဗၺႏၲ၊ အပရႏၲဳ၊ ပုဗၺႏၲာပရႏၲ၊ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ဟူေသာ ဌာန (၈)မ်ဳိးဆိုင္ရာတို႔၌ မသိမႈ ေမာဟသည္သာ အဝိဇၨာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပုစၧာတစ္ပုဒ္၏ အေျဖမွန္ကို ေတြးၾကံ၍ မသိမႈမွာ အဝိဇၨာမဟုတ္ပါ။ ထုိပုစၧာကို ေလ့လားဖူးျခင္း မရွိ၍ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပုစၧာ၏အေျဖမွန္ကို ေတြးၾကံ၍ သိႏိုင္ေသာ ဉာဏ္အားနည္း၍ေသာ္လည္းေကာင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

သခၤါရပစၥယာ ဝိညာဏံ
အက်ဳိးဝိညာဏ၏ တရားကိုယ္မွာ – ပဋိသေႏၶအခါ ပဋိသေႏၶစိတ္ ၁၉ပါးႏွင့္ ပဝတၱိအခါ ေလာကီဝိပါက္စိတ္ ၃၂ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ဝိညာဏပစၥယာ နာမ႐ူပံ
အေၾကာင္းဝိညာဏ၏ တရားကိုယ္မွာ – အတိတ္ဘဝ၌ ေလာကီကုသိုလ္ အကုသိုလ္ကံဟူေသာ ကမၼဝိညာဏ္ႏွင့္ ပစၥဳပၸန္ဘဝ၌ျဖစ္ေသာ ေလာကီဝိပါက္ ဝိညာဏ္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။
ဤသို႔ ဝိညာဏႏွစ္ခု ထူးပါသည္။

၅။ အမိဝမ္း၌ အဘယ္အေၾကာင္းတရားမ်ားေၾကာင့္ အဘယ္သဘာဝတရားမ်ား ေပါင္းစပ္ျဖစ္ေပၚလာမႈကို ပဋိသေႏၶ ေနသည္ဟု ေခၚပါသနည္း။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ေဒသနာအရ ရွင္းျပ၍၊ သခၤါရႏွင့္ ကမၼဘဝအထူးကိုလည္း သိသာျခားနားေအာင္ ေျဖဆုိပါ။
ေလာကီကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ဟူေသာ ကမၼဘဝအေၾကာင္းေၾကာင့္ ဝိညာဏ္၊ နာမ္႐ုပ္၊ သဠာယတန၊ ဖႆ၊ ေဝဒနာ ဟူေသာ ေလာကီဝိပါက္ဆိုင္ရာ စိတ္၊ ေစတသိက္ႏွင့္ ကမၼဇ႐ုပ္မ်ား စတင္ဥပါဒ္ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းကို ပဋိသေႏၶေန (သေႏၶတည္ ကိုယ္ဝန္ရွိ) ဟု ေခၚပါသည္။

သခၤါရႏွင့္ကမၼဘဝ (အထူး)
သခၤါရ
(ေလာကီကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ေစတနာ ၂၉-ပါး)
(၁) မသိမႈ အဝိဇၨာ (ကိေလသဝဋ္)ကို အေျခခံ၍ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ အတိတ္ေလာကီကုသိုလ္ အကုသိုလ္ေစတနာ (ကမၼဝဋ္)။
(၂) ပစၥဳပၸန္အက်ဳိးတရား (ဝိညာဏ္၊ နာမ္႐ုပ္၊ သဠာယတန၊ ဖႆ၊ ေဝဒနာ) တည္းဟူေသာ ဝိပါကဝဋ္ကို ျဖစ္ေစေသာ အတိတ္ အေၾကာင္းတရား (သခၤါရ = ေလာကီကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ေစတနာ) ကမၼဝဋ္တရား။
(၃) ပစၥဳပၸန္(၁၀)ကာလတြင္ အက်ဳိးေပးဖုိ႔ရန္ အတိတ္ (ဘဝ) ကာလ၌ ျပဳလုပ္ခဲ့သမွ်ေသာ ေလာကီ ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ ေစတနာ။

ကမၼဘဝ
(ေလာကီ ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ေစတနာ ၂၉ပါး)
(၁) လိုခ်င္မႈ တဏွာ၊ စြဲလန္းမႈ ဥပါဒါန္ (ကိေလသဝဋ္)ကို အေျခခံ၍ ျပဳလုပ္ေနေသာ ပစၥဳပၸန္ ေလာကီကုသိုလ္ အကုသိုလ္ ေစတနာ (ကမၼဝဋ္)။
(၂) အနာဂတ္ အက်ဳိးတရား (ဥပပတၱိဘဝ – ဇာတိ၊ ဇရာ-မရဏ) တည္းဟူေသာ ဝိပါကဝဋ္ကို ျဖစ္ေစေသာ ပစၥဳပၸန္အေၾကာင္း တရား (ကမၼဘဝ = ေလာကီကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ေစတနာ) ကမၼဝဋ္တရား။
(၃) အနာဂတ္ (ဘဝ) ကာလတြင္ အက်ဳိးေပးဖို႔ရန္ ယခု ပစၥဳပၸန္(ဘဝ)ကာလ၌ ျပဳလုပ္ေနေသာ ေလာကီ ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္ ေစတနာ။
ဤသို႔အားျဖင့္ အတိတ္ႏွင့္ ပစၥဳပၸန္ ေလာကီကုသိုလ္ – အကုသိုလ္ေစတနာခ်င္း ထူးျခားမႈ ရွိပါသည္။

၆။ ပ႒ာန္း (၂၄) ပစၥည္းတို႔ကို ပစၥည္း၊ ပစၥယုပၸန္အားေလ်ာ္စြာ သေဘာတူရာ ေပါင္းစုခြဲျခားလိုက္လွ်င္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ပစၥည္း ၆-မ်ဳိးကို ေဖာ္ျပ၍၊ ႐ူပဇီဝိတိေႁႏၵပစၥည္း၏ ပစၥယုပၸႏၷဓမၼ တို႔ကိုလည္း ထုတ္ျပပါ။
ပစၥည္း
(၁) နာမ္-သည္
(၂) နာမ္-သည္

(၃) နာမ္-သည္
(၄) ႐ုပ္-သည္
(၅) ပညတ္၊ နာမ္၊ ႐ုပ္-သည္
(၆) နာမ္႐ုပ္-သည္ ပစၥယုပၸန္ ပစၥယသတၱိ
နာမ္-အား = အနႏၲရ၊ သမနႏၲရ၊ အာေသဝန၊ သမၸယုတၱ၊ နတၳိ၊ ဝိဂတ။
နာမ္႐ုပ္-အား = ေဟတု၊ ကမၼ၊ ဝိပါက၊ ဈာန၊ မဂၢ။ ဤ ၅-ပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏။
႐ုပ္-အား = ပစၧာဇာတ။ ဤ ၁-ပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏။
႐ုပ္-အား = ပုေရဇာတ။ ဤ ၁-ပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏။
နာမ္-အား = အာရမၼဏ၊ ဥပနိႆယ။ ဤ ၂-ပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏။
နာမ္႐ုပ္-အား = အဓိပတိ၊ သဟဇာတ၊ အညမည၊ နိႆယ၊ အာဟာရ၊ ဣႁႏၵိယ၊ ဝိပၸယုတၱ၊ အတၳိ၊ အဝိဂတ။
ဤ ၉-ပစၥယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳ၏။

႐ူပဇီဝိတိေႁႏၵိယပစၥည္း၏ ပစၥယုပၸႏၷဓမၼတို႔မွာ – ႐ုပ္ဇီဝိတိေႁႏၵၾကဥ္ေသာ ကလာပ္တူ ကမၼဇ႐ုပ္ ၉ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၇။ ပညတ္၏ သေဘာသြားကို ေလ့လာထားသူမ်ား ျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ အဆိုေတာ္၏ အသံ ဟူသည္ မည္သည့္ သဒၵပညတ္ ျဖစ္ပါသနည္း။ ရွင္းျပ၍ ေအာက္ပါသဒၵပညတ္တို႔၏ အမည္တို႔ကိုလည္း တိက်စြာ ေဖာ္ျပပါ။
(က) ေစတနာ (ခ) ျမန္မာ (ဂ) ေဗလုဝ
အဆိုေတာ္၏ အသံဟူသည္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာ အနက္ (အဆိုေတာ္) ႏွင့္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာအနက္ (အသံ)တို႔ကို ေပါင္းစပ္ထားျခင္းေၾကာင့္ အဝိဇၨာမာေနန-ဝိဇၨမာန သဒၵပညတ္ ျဖစ္ပါသည္။

(က) ေစတနာ = ဝိဇၨာမာန သဒၵပညတ္
(ခ) ျမန္မာ = အဝိဇၨမာန သဒၵပညတ္
(ဂ) ေဗလုဝ = အဝိဇၨမာန သဒၵပညတ္

၂၀၁၂-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ မအိုခ်င္ရင္ မေမြးႏွင့္၊ မေသခ်င္ရင္ မေမြးႏွင့္ ဟူေသာ စကား အဘိဓမၼာသဘာဝ က်/မက် ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ေဒသနာ ေတာ္အရ စိစစ္ျပ၍၊ ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ အဘယ္တရားတို႔ကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္ ဟု ေဟာေတာ္မူခဲ့ပါသနည္း။ ေျဖဆိုပါ။
မအိုခ်င္ရင္ မေမြးႏွင့္၊ မေသခ်င္ရင္ မေမြးႏွင့္ ဟူေသာ စကားသည္ အဘိဓမၼာသဘာဝ က်ပါသည္။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ ေဒသနာေတာ္အရ စိစစ္ျပရေသာ္ –
ဇာတိ (ေမြးဖြားျခင္း) ျဖစ္ေသာသူအား ဇရာ၊ မရဏ (အိုျခင္း၊ ေသျခင္း)သည္ မုခ်ျဖစ္၏။ ဇာတိ (ေမြးဖြားျခင္း) မျဖစ္လွ်င္ ဇရာ၊ မရဏ (အိုျခင္း၊ ေသျခင္း)တုိ႔ မျဖစ္ပါ။ သို႔ျဖစ္၍ မအုိခ်င္ရင္ မေမြးႏွင့္ မေသခ်င္ရင္ မေမြးႏွင့္ ဟူေသာ စကားသည္ အဘိဓမၼာသဘာဝက်ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္ ဟု ေဟာေတာ္မူရျခင္းမွာ –
အဆက္မျပတ္ ဖြဲ႕စပ္အပ္ေသာ ဘုံသုံးပါး၌ အက်ဳံးဝင္ေသာ ၊ အစလည္း မရွိေသာ (ကိေလသဝဋ္၊ ကမၼဝဋ္၊ ဝိပါကဝဋ္ ဟူေသာ) သံုးပါးေသာ ဝဋ္တရားကို ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္ဟု ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ေဟာေတာ္မူခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ဘုရားရွင္ကို ရွိခိုးပူေဇာ္သူတစ္ဦး၏ သႏၲာန္၌ ျဖစ္သင့္ေသာ ပစၥည္း၊ ပစၥယုပၸန္တရားတို႔ကို ေဖာ္ျပ၍၊ သဟဇာတာဓိပတိ၏ ပစၥည္းအရတြင္ ပါဝင္ခြင့္မရွိေသာ ေဇာတို႔ကိုလည္း တိက်စြာ ေကာက္ျပပါ။
ဘုရားရွင္ကို ရွိခိုးပူေဇာ္သူတစ္ဦး၏ သႏၲာန္၌ ျဖစ္သင့္ေသာ ပစၥည္းတရားမွာ – ဘုရားရွင္တည္းဟူေသာ အာရမၼဏပစၥည္း ျဖစ္ပါသည္။
ဘုရားရွင္ကို ရွိခိုးေနသူ၌ ျဖစ္သင့္ေသာ ပစၥယုပၸန္တရားမ်ားမွာ – မဟာကုသိုလ္စိတ္ ၈-ပါး၊ ေစတသိက္ ၃၃-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
သဟဇာတာဓိပတိ၏ ပစၥည္းအရတြင္ ပါဝင္ခြင့္မရွိေသာ ေဇာတို႔မွာ – အဟိတ္ေဇာ(ဟသိတုပၸါဒ္) ႏွင့္ ဧကဟိတ္ေဇာ (ေမာဟမူေဒြ) တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ အခ်ိန္ကာလအလိုက္ အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိးရေသာ႐ုပ္စု၏ ရေသာအမည္ႏွင့္ ကာလတို႔ကို ေဖာ္ျပ၍ ပ႒ာန္း ၂၄ပစၥည္းတို႔ကိုလည္း ပရမတ္အေနျဖင့္ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေကာက္ျပပါ။
အခ်ိန္ကာလအလိုက္ အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိးရေသာ ႐ုပ္စုမွာ သဟဇာတ႐ုပ္ ျဖစ္ပါသည္။
ထို႐ုပ္စု၏ ရေသာအမည္တို႔ကို ကာလႏွင့္တြဲ၍ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
ပဝတၱိအခါ – စိတၱဇ႐ုပ္ အမည္ရပါသည္။

ပဋိသေႏၶအခါ – ကမၼဇ႐ုပ္ (ကဋတၱာ႐ုပ္) အမည္ကို ရပါသည္။
ပ႒ာန္း ၂၄ပစၥည္းတို႔ကို ပရမတ္အေနျဖင့္ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေကာက္ျပရေသာ္ –
(စိတ္၊ ေစတသိက္၊ နိဗၺာန္) နာမ္ႏွင့္ ႐ုပ္ တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၄။ ပညတ္၏ သေဘာသြားကို ေလ့လာထားသူမ်ား ျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ ေအာက္ပါေဝါဟာရတို႔၌ ျဖစ္သင့္ေသာ သဒၵပညတ္အမည္တို႔ကို အေၾကာင္းျပ၍ ျပည့္စုံစြာ ေျဖဆိုပါ။
(က) ၾကက္တြန္သံ (ခ) မဂ္ပုဂၢိဳလ္ (ဂ) ေလာဘ၊ ေဒါသ။
(က) ၾကက္တြန္သံ = အဝိဇၨမာေနန – ဝိဇၨမာနပညတ္။
ၾကက္သည္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာအနက္ေၾကာင့္ အဝိဇၨမာနျဖစ္၏။ တြန္သံ (အသံ)သည္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာ အနက္ေၾကာင့္ ဝိဇၨမာန ျဖစ္၏။ ထို မရွိႏွင့္ရွိ ႏွစ္ရပ္ကို ေပါင္းစပ္၍ အဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္ ျဖစ္၏။

(ခ) မဂ္ပုဂၢိဳလ္ = ဝိဇာမာေနန – အဝိဇၨမာနပညတ္
မဂ္သည္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာ ဝိဇၨမာန ျဖစ္၏။ ပုဂၢိဳလ္သည္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားမရွိေသာ အဝိဇၨမာန ျဖစ္၏။ ထို ရွိႏွင့္မရွိ ႏွစ္ရပ္ကုိ ေပါင္းစပ္၍ ဝိဇၨမာေနန – အဝိဇၨမာနပညတ္ ျဖစ္၏။

(ဂ) ေလာဘ၊ ေဒါသ = ဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္
ေလာဘသည္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာအနက္ေၾကာင့္ ဝိဇၨမာနျဖစ္၏။ ေဒါသသည္ ပရမတၳအားျဖင့္ ထင္ရွားရွိေသာအနက္ေၾကာင့္ ဝိဇၨမာနပညတ္ျဖစ္၏။ ထို ရွိႏွင့္မရွိ ႏွစ္ရပ္ေပါင္းစပ္၍ ဝိဇၨမာေနန-ဝိဇၨမာနပညတ္ ျဖစ္၏။

၂၀၁၃-ခုႏွစ္ ပစၥည္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၄။ သတၱဝါတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ျဖစ္တည္လာၿပီးလွ်င္ မအို၊ မေသ၊ အၿမဲေနရေသာ သတၱဝါမ်ဳိးဟူ၍ ရွိႏိုင္၊ မရွိႏိုင္ ေရးသားေျဖဆို၍၊ ေအာက္ပါတို႔၏ အေၾကာင္းတရားမ်ားကိုလည္း ေဖာျ္ပပါ။
(က) တပ္မက္ခင္မင္ လိုခ်င္မႈ၊ (ခ) အငမ္းမရ စြဲလမ္းမႈ (ဂ) စိုးရိမ္ပူေဆြး ငိုေႂကြးမႈ

သတၱဝါတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ျဖစ္တည္လာၿပီးလွ်င္ မအို၊ မေသ၊ အၿမဲေနရေသာ သတၱဝါမ်ဳိးဟူ၍ မရွိႏိုင္ပါ။
သတၱဝါတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ျဖစ္တည္လာျခင္းသည္ ဇာတိျဖစ္ပါသည္။ ထိုဇာတိျဖစ္ေပၚလာလွ်င္ ဧကန္မုခ် အိုျခင္း (ဇရာ)၊ ေသျခင္း (မရဏ) တရားတို႔ကို မလြဲမေသြ ႀကံဳေတြ႕ရပါမည္။

ထို႔ေၾကာင့္ သတၱဝါတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ျဖစ္တည္လာလွ်င္ မအိုမေသ အၿမဲေနရေသာသတၱဝါဟူ၍ မရွိႏိုင္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
(က) တပ္မက္ခင္မင္ လိုခ်င္မႈ (တဏွာ) ၏ အေၾကာင္းတရား – ေစတနာ၊
(ခ) အငမ္းမရ စြဲလမ္းမႈ (ဥပါဒါန္) ၏ အေၾကာင္းတရား – တဏွာ၊
(ဂ) စိုးရိမ္ပူေဆြး ငိုေႂကြးမႈ (ေသာက၊ ပရိေဒဝ) ၏ နီးေသာ အေၾကာင္းတရား – အာသေဝါတရား ၄ပါး

၅။ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္၏ ခ်ဳပ္ျပတ္ပုံကို ေရးသားေျဖဆုိ၍ စိတ္ေထာင္းေတာ့ ကိုယ္ေၾက၊ စိတ္ပ်ဳိေတာ့ ကိုယ္ႏု ဟူေသာ ဆို႐ုိးစကားရွိေလရာ စိတ္သည္ ကိုယ္အား မည္သို႔ မည္ပုံ ေက်းဇူးျပဳပါသနည္း။ ပဌာန္းနည္းျဖင့္ ရွင္းလင္းျပပါ။
ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္၏ ခ်ဳပ္ျပတ္ပုံမွာ –
အဝိဇၨာတဏွာဟူေသာ ရင္းျမစ္အစ မူလႏွစ္ပါးျဖစ္ေသာ ဝဋ္ျမစ္ႏွစ္ပါးကို အရဟတၱမဂ္ျဖင့္ အႂကြင္းမဲ့ ဖ်က္ဆီး ပယ္သတ္လိုက္ေသာအခါ ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္စပ္လည္ပတ္ေနေသာ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ စက္ရဟတ္ႀကီး ခ်ဳပ္ျပတ္ရပါသည္။

စိတ္ေထာင္းေတာ့ ကိုယ္ေၾက၊ စိတ္ပ်ဳိေတာ့ ကိုယ္ႏု ဟူေသာ ဆို႐ုိးစကား ရွိေလရာ စိတ္သည္ ကိုယ့္အား – ပစၧာဇာတပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပပါသည္။
ေက်းဇူးျပဳပုံမွာ – (အေျဖကို ၂၀၀၃-ခုႏွစ္၊ ေမးခြန္း(၃) ၾကည့္ပါ။)

၆။ ခ်စ္ႀကိဳက္၍ ေပးလွဴလွ်င္ ကုသိုလ္ရႏိုင္-မရႏိုင္ ပ႒ာန္းနည္းကို ႐ႈေမွ်ာ္ေျဖဆို၍၊ ေယာက်္ားဟူေသာ စကားလုံး၌ ဝီထိစဥ္အားျဖင့္ သဒၵပညတ္၊ အတၱပညတ္တို႕ သိရပုံကို အဘိဓမၼာပညာရွင္ပီပီ ရွင္းလင္းေျဖဆိုပါ။
ခ်စ္ႀကိဳက္၍ ေပးလွဴလွ်င္ ကုသိုလ္ ရႏိုင္ပါသည္။ ပ႒ာန္းနည္းျဖင့္ ေျဖဆိုရေသာ္ –
ပကတူပနိႆယ ပစၥည္းျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳရာ၌ – ရာဂစေသာ အကုသိုလ္တရားမ်ားသည္ ထုိက္သည့္အားေလ်ာ္စြာ အဇၩတၱသႏၲာန္၊ ဗဟိဒၶသႏၲာန္တို႔၌ ကုသိုလ္စေသာ တရားတို႔အား ပကတူပနိႆယသတၱိျဖင့္ ေက်းဇူးျပဳသည္ဟု ေဟာၾကားထားေသာေၾကာင့္ ခ်စ္ၾကိဳက္၍ ေပးလွဴျခင္းသည္ ကုသိုလ္ရႏိုင္ပါသည္။

ေယာက်္ားဟူေသာ စကားလုံး၌ ဝီထိစဥ္အားျဖင့္ သဒၵပညတ္၊ အတၱပညတ္တို႔ သိရပုံကို ေျဖဆိုရေသာ္ –
(၁) ေယာက္ ဟူေသာ ပစၥဳပၸန္သဒၵါ႐ုံကို အာ႐ုံျပဳ၍ – ပထမေသာတဒြါရဝီထိျဖစ္၏။
(၂) ထိုေယာက္ဟူေသာ အတိတ္သဒၵါ႐ုံကို အာ႐ုံျပဳ၍ – တဒႏုဝတၱက မေနာဒြါရဝီထိျဖစ္၏။
(၃) က်ား ဟူေသာ ပစၥဳပၸန္သဒၵါ႐ုံကို အာ႐ုံျပဳ၍ – ပထမ ေသာတဒြါရဝီထိျဖစ္၏။
(၄) ထို က်ား ဟူေသာ အတိတ္သဒၵါ႐ုံကို အာ႐ုံျပဳ၍ – တဝႏုဝတၱက မေနာဒြါရဝီထိ ျဖစ္၏။
(၅) ထို ေယာက်္ား ဟူေသာ နာမပညတ္ (သဒၵပညတ္)ကို အာ႐ုံျပဳ၍ သုဒၶမေနာဒြါရ ဝီထိ ျဖစ္၏။
(၆) ထို ေယာက်္ား ၏ ခႏၶာပၪၥက အနက္ျဒပ္ အတၳပညတ္ကို အာ႐ုံျပဳ၍ သုဒၶမေနာဒြါရ ဝီထိ ျဖစ္၏။
ဤသို႔ ေျခာက္ဝီထိက်ၿပီးမွ ေယာက်္ား ဟူေသာ အကၡရာ ႏွစ္လုံးအတြက္ အနက္ကို သိရ၏။

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *