Pakinnaka

ပထမဆင့္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁၉၈၉-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အေၾကာင္းတရားျဖစ္ေသာ ဟိတ္ေျခာက္ပါး သ႐ုပ္ကို ေဖာ္ျပ၍၊ ယင္း ဟိတ္ေျခာက္ပါးကို ကုသိုလ္၊ အကုသိုလ္၊ အဗ်ာကတဟိတ္အားျဖင့္ ေဝဖန္ျပပါ။
အေၾကာင္းတရားျဖစ္ေသာ ဟိတ္ေျခာက္ပါး သ႐ုပ္ကို ေဖာ္ျပရေသာ္ –
(၁) ေလာဘဟိတ္၊
(၂) ေဒါသဟိတ္၊
(၃) ေမာဟဟိတ္၊
(၄) အေလာဘဟိတ္၊
(၅) အေဒါသဟိတ္၊
(၆) အေမာဟဟိတ္ တုိ႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

ဟိတ္ေျခာက္ပါးကို ကုသိုလ္၊အကုသို္လ္၊ အဗ်ာကတဟိတ္အားျဖင့္ ေဝဖန္ျပရေသာ္ –
ကုသိုလ္ဟိတ္ = (၁) အေလာဘဟိတ္၊ (၂) အေဒါသဟိတ္၊ (၃) အေမာဟဟိတ္ – ေပါင္း ၃-ပါး၊
အကုသိုလ္ဟိတ္ = (၁) ေလာဘဟိတ္၊ (၂) ေဒါသဟိတ္၊ (၃) ေမာဟဟိတ္ – ေပါင္း ၃-ပါး၊
အဗ်ာကတဟိတ္ = (၁) အေလာဘဟိတ္ (၂) အေဒါသဟိတ္ (၃) အေမာဟဟိတ္ – ေပါင္း ၃-ပါး
ဟူ၍ အသီးသီး ျဖစ္ၾကပါသည္။

၂။ လူတို႔၌ ခ်မ္းသာမႈ (သုခ)၊ ဆင္းရဲမႈ (ဒုကၡ)ေဝဒနာတုိ႔ကို ခံစားရသည့္အခါ ယင္းေဝဒနာ တို႔ႏွင့္တကြ ျဖစ္ေသာစိတ္တို႔ိကုိ ခြဲျခားေရးျပပါ။
လူတို႔၌ ခ်မ္းသာမႈ (သုခ)၊ ဆင္းရဲမႈ (ဒုကၡ) ေဝဒနာတို႔ကို ခံစားရသည့္အခါ ယင္းေဝဒနာ တို႔ႏွင့္တကြ ျဖစ္ေသာစိတ္တို႔မွာ –
(က) ဣၿႏၵိယေဘဒနည္းအရ –
ေဝဒနာ ေဝဒနာႏွင့္တကြျဖစ္ေသာစိတ္
ခ်မ္းသာမႈ(သုခ) = သုခသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္ ၁-ပါး
ဆင္းရဲမႈ (ဒုကၡ) = ဒုကၡသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္ ၁-ပါး

(ခ) အႏုဘဝနနည္းအရ –
ေဝဒနာ ေဝဒနာႏွင့္တကြျဖစ္ေသာစိတ္
ခ်မ္းသာမႈ(သုခ) = ေသာမနႆဟဂုတ္စိတ္ ၆၂-ပါး
သုခသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္ ၁-ပါး


ေပါင္း ၆၃-ပါး

ဆင္းရဲမႈ (ဒုကၡ) = ေဒါမနႆသဟဂုတ္စိတ္ ၂-ပါး
ဒုကၡသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္ ၁-ပါး


ေပါင္း ၃-ပါး

၃။ သင္၏ခႏၶာကိုယ္၌ရွိေသာ ဒြါရေျခာက္ခုတို႔တြင္ “မေနာဒြါရ” ဟူသည္ အဘယ္အရာကို ေခၚဆိုသနည္း၊ ေဖာ္ျပ၍ ယင္း မေနာဒြါရ၌ျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း အက်ဥ္းသခၤ်ာသ႐ုပ္မွ် ေရးျပပါ။
ကၽြႏ္ုပ္၏ခႏၶာကိုယ္၌ရွိေသာ ဒြါရေျခာက္ခုတို႔တြင္ “မေနာဒြါရ” ဟူသည္မွာ –
ဝီထိစိတ္တို႔၏ ျဖစ္ေၾကာင္း ဘဝင္စိတ္ (တစ္နည္း) ဘဝဂၤုပေစၧဒစိတ္ ၁၉-ပါးကို ေခၚဆိုျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
မေနာဒြါရ၌ျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း အက်ဥ္းသခၤ်ာသ႐ုပ္မွ် ေရးျပရေသာ္ –
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိ္တ္ = ၁-ပါး
ေဇာစိတ္ = ၅၅-ပါး
တဒါ႐ံု = ၁၁-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၆၇-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၄။ ကာမဘံုသား လူသားတိုင္း၌ရေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္မ်ားကို ေရတြက္ျပ၍၊ အ႐ူပျဗဟၼာမ်ား၌ မည္သည့္ ဝတၳဳ႐ုပ္မ်ား ရွိသည္၊ မရွိသည္ကို ရွင္းလင္းေရးသားခဲ့ပါ။
ကာမဘံုသား လူသားတိုင္း၌ ရရွိေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္မ်ားမွာ –
(၁) စကၡဳဝတၳဳ၊
(၂) ေသာတဝတၳဳ၊
(၃) ဃာနဝတၳဳ၊
(၄) ဇိဝွါဝတၳဳ၊
(၅) ကာယဝတၳဳ၊
(၆) ဟဒယဝတၳဳ၊ ဟူေသာ ဝတၳဳရုပ္ ၆-ပါးလံုး ျဖစ္ပါသည္။

အ႐ူပျဗဟၼာမ်ား၌ ႐ုပ္တရားမွန္သမွ်ကို စက္ဆုပ္ေသာ ဘာဝနာ၏ အစြမ္းေၾကာင့္ ႐ုပ္တရားဟူသမွ် လံုးဝမရွိ၊ စိတ္-ေစတသိက္ အစဥ္သာရွိေသာ အ႐ူပဘံု၌ ျဖစ္ၾကရသည့္အတြက္ မွီရာဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးလံုး မရွိပါ။

၁၉၉၀-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေဝဒနာ ၃-ပါး၊ ေဝဒနာ ၅-ပါး ဟုေျပာဆိုၾကရာ၌ ၃-ပါး၊ ၅-ပါး တို႔၏ သ႐ုပ္ကို ထုတ္ျပ၍၊ သုခေဝဒနာႏွင့္တကြ ျဖစ္ေသာ စိတ္ကိုလည္း ညႊန္ၾကားျပပါ။
ေဝဒနာ ၃-ပါး၏ သ႐ုပ္မွာ (အာရမၼဏာႏုဘဝနနည္းအရ) –
(၁) သုခေဝဒနာ၊
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ၊
(၃) အဒုကၡ – မသုခေဝဒနာ ဟူ၍ ေဝဒနာ ၃-ပါးျဖစ္၏။

ေဝဒနာ ၅-ပါး၏သ႐ုပ္မွာ (ဣၿႏၵိယေဘဒနည္းအရ) –
(၁) သုခေဝဒနာ၊
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ၊
(၃) ေသာမနႆေဝဒနာ၊
(၄) ေဒါမနႆေဝဒနာ၊
(၅) ဥေပကၡာေဝဒနာ ဟူ၍ ေဝဒနာ ၅-ပါး ျဖစ္၏။

သုခေဝဒနာႏွင့္တကြျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔ကို ညႊန္ျပရေသာ္ –
(က) အာရမၼဏာႏုဘဝနနည္းအရ …
သုခေဝဒနာႏွင့္တကြျဖစ္ေသာ စိတ္မ်ားမွာ –
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ သုခသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ = ၁-ပါး
ေသာနႆသဟဂုတ္စိတ္ = ၆၂-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၆၃-ပါး
(ခ) ဣၿႏၵိယေဘဒနည္းအရ …
သုခေဝဒနာႏွင့္တကြျဖစ္ေသာစိတ္မွာ –
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ သုခသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ၁-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ကိစၥ ၁၄-ပါးကို မမွားေအာင္ ေရတြက္ျပပါ။
ကိစၥ ၁၄-ပါးကို မမွားေအာင္ ေရတြက္ျပရေသာ္ –
(၁) ပဋိသေႏၶကိစၥ၊
(၂) ဘဝင္ကိစၥ၊
(၃) အာဝဇၨန္းကိစၥ၊
(၄) ဒႆနကိစၥ၊
(၅) သဝနကိစၥ၊
(၆) ဃာယနကိစၥ၊
(၇) သာယနကိစၥ၊
(၈) ဖုသနကိစၥ၊
(၉) သမၸဋိစၧိဳင္းကိစၥ၊
(၁၀) သႏၲီရဏကိစၥ၊
(၁၁) ဝုေ႒ာကိစၥ၊
(၁၂) ေဇာကိစၥ၊
(၁၃) တဒါ႐ံုကိစၥ ႏွင့္
(၁၄) စုတိကိစၥ တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

၃။ စိတ္ ၈၉-ပါးအနက္ အခါခပ္သိမ္း ဒြါရေျခာက္ပါးမွ လြတ္ေသာစိတ္မ်ားကို ညႊန္ၾကားျပပါ။
စိတ္ ၈၉-ပါးအနက္ အခါခပ္သိမ္း ဒြါရေျခာက္ပါးမွ လြတ္ေသာစိတ္မ်ားမွာ – “မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ ၉-ပါး” တို႔ျဖစ္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – ဤစိတ္ ၉-ပါးတို႔သည္ ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ၊ စုတိကိစၥ တို႔ကိုသာ ေဆာင္ရြက္ၾကေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

၄။ စိတ္ ၈၉-ပါးအနက္ ေလာကုတၱရာအာ႐ံုမွတစ္ပါး က်န္အာ႐ံုမ်ားကို အာ႐ံုျပဳႏိုင္ေသာ စိတ္မ်ားကို သိသာ႐ံုမွ် ေဖာ္ျပပါ။
စိတ္ ၈၉-ပါးအနက္ ေလာကုတၱရာအာ႐ံုမွတစ္ပါး က်န္အာ႐ံုမ်ားကို အာ႐ံုျပဳႏိုင္ေသာ စိတ္မ်ားမွာ –
အကုသိုလ္စိတ္ = ၁၂-ပါး
မဟာကုသိုလ္ ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
မဟာႀကိယာ ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၂၀-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

(၎စိတ္ ၂၀-ပါးတို႔သည္ ေလာကီစိတ္ – ၈၁ ၊ ေစတသိက္ – ၅၂၊ ႐ုပ္ – ၂၈၊ ပညတ္ တည္းဟူေသာ ေလာကီအာ႐ံု ၆-ပါးကုိ အာ႐ံုျပဳၾက၏)

၁၉၉၁-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ပကိဏ္းပိုင္းလာ ဟိတ္ေျခာက္ပါးသ႐ုပ္ကို ထုတ္ျပ၍၊ စိတ္ ၈၉-ပါးကို ဧကဟိတ္၊ ဒြိဟိတ္၊ တိဟိတ္စိတ္တို႔ျဖင့္
အက်ဥ္းသခၤ်ာမွ် ေဝဖန္ခဲ့ပါ။

ပကိဏ္းပိုင္းလာ ဟိတ္ ၆-ပါးသ႐ုပ္မွာ –
ေလာဘဟိတ္၊ ေဒါသဟိတ္၊ ေမာဟဟိတ္ ႏွင့္ အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္ ၊ အေမာဟဟိတ္ တုိ႔ျဖစ္ၾကပါသည္။
စိတ္ ၈၉-ပါးတို႔တြင္ –
ဧကဟိတ္စိတ္ = ၂-ပါး
ဒြိဟိတ္စိတ္ = ၂၂-ပါး
တိဟိတ္စိတ္ = ၄၇-ပါး အသီးသီး ျဖစ္ၾကပါသည္။

၂။ ဌာန ၁၀-ပါး ကို မွန္ကန္ေအာင္ ေျဖဆို၍၊ သံုးကိစၥ၊ သံုးဌာနတပ္ေသာ စိတ္မ်ားကိုလည္း အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
ဌာန ၁၀-ပါးမွာ –
(၁) ပဋိသေႏၶဌာန၊
(၂) ဘဝင္ဌာန၊
(၃) အာဝဇၨန္းဌာန၊
(၄) ပၪၥဝိညာဥ္ဌာန၊
(၅) သမၸဋိစၧိဳင္းဌာန၊
(၆) သႏၲီရဏဌာန၊
(၇) ဝုေ႒ာဌာန၊
(၈) ေဇာဌာန၊
(၉) တဒါ႐ံုဌာန ႏွင့္
(၁၀) စုတိဌာန တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

သံုးကိစၥ ၊ သံုးဌာန တပ္ေသာစိတ္တို႔မွာ – မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ ၉-ပါး တို႔ျဖစ္ၿပီး၊ ယင္းစိတ္တို႔သည္ …
(၁) ပဋိသေႏၶကိစၥကို – ပဋိသေႏၶဌာန၌လည္းေကာင္း၊
(၂) ဘဝင္ကိစၥကို – ဘဝင္ဌာန၌လည္းေကာင္း၊
(၃) စုတိကိစၥကို – စုတိဌာန၌လည္းေကာင္း ေဆာင္ရြက္ၾကပါသည္။

၃။ ေလာကတြင္ “မေနာဓာတ္ျဖင့္ အတတ္ေဟာသည္” ဆုိရာ၌ အဘယ္အရာကို မေနာဓာတ္ေခၚဆိုပါသနည္း၊ ေျဖဆို၍ ယင္းမေနာဓာတ္၏ တည္ရာ၊ မီွရာ၊ ဒြါရ၊ အာ႐ံု ဝတၳဳတို႔ိကိုလည္း ညႊန္ျပေရးသားခဲ့ပါ။
မေနာဓာတ္ဆိုသည္မွာ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ ၁-ပါး ႏွင့္ သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ ၂-ပါး တို႔ကို္ ေခၚဆိုျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ယင္းမေနာဓာတ္ ၃-ပါးတို႔၏ –
(က) ျဖစ္ရာဒါြရ = (စကၡဳဒြါရ ၊ ေသာတဒြါရ၊ ဃာနဒြါရ၊ ဇိဝွါဒြါရ ႏွင့္ ကာယဒြါရ ဟူေသာ) ပၪၥဒြါရ၊
(ခ) အာ႐ံု = (႐ူပါ႐ံု ၊ သဒၵါ႐ံု ၊ ဂႏၶာ႐ံု ၊ ရသာ႐ံု ႏွင့္ ေဖာ႒ဗၺာ႐ံု ဟူေသာ ) ပစၥဳပၸန္ ပၪၥာ႐ံု၊
(ဂ) မွီရာဝတၳဳ = ဟဒယဝတၳဳ(ျမဲ) တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

၁၉၉၂-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ စိတ္၊ ေစတသိက္ တို႔သည္ စာေျဖသူတို႔၏ ခႏၶာအိမ္သုိ႔ မည္သည့္ တံခါးေပါက္မ်ားမွ ဝင္ေရာက္လာၾကပါသနည္း၊ ဝင္ေရာက္လာသည့္ တံခါးေပါက္၏ အမည္မ်ားကို ေဖာ္ျပ၍၊ ယင္းတံခါးေပါက္မ်ားမွ ဝင္ေရာက္ မလာႏိုင္သည့္ စိတ္တို႔ကို
လည္း ညႊန္ျပပါ။

စိတ္၊ေစတသိက္ တို႔သည္ စာေျဖသူတု႔ိ၏ ခႏၶာအိမ္သို႔ –
ဒြါရ ၆-ပါးတည္းဟူေသာ တံခါးေပါက္မ်ားမွ ဝင္ေရာက္လာၾကပါသည္။
ယင္းတံခါးေပါက္ (ဒြါရ ၆-ပါး)တို႔မွာ –
စကၡဳဒြါရ၊ ေသာတဒြါရ၊ ဃာနဒြါရ၊ ဇိဝွါဒြါရ၊ ကာယဒြါရ ႏွင့္ မေနာဒြါရ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ယင္းတံခါးေပါက္မ်ားမွ ဝင္ေရာက္မလာႏိုင္သည့္ စိတ္မ်ားမွာ –
ပဋိသေႏၶ၊ ဘဝင္၊ စုတိကိစၥတပ္ေသာ စိတ္ ၁၉-ပါး (ဒြါရဝိမုတ္စိတ္ ၁၉-ပါး) ျဖစ္သည့္ –
ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး
မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ = ၉-ပါး – (ျမဲလြတ္)


ေပါင္း စိတ္ = ၁၉-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂။ “စ်ာန္အဘိညာဥ္” ဟူေသာ စကားဝယ္ “အဘိညာဥ္”၏ ပရမတၳတရားကိုယ္ကို ေဖာ္ျပ၍ ယင္းအဘိညာဥ္ျဖင့္
ထူးထူးျခားျခား အာ႐ံုျပဳ သိရွိႏိုင္သည့္ အရာမ်ားကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။

“စ်ာန္အဘိညာဥ္” ဟူေသာ စကားဝယ္ “အဘိညာဥ္” ၏ ပရမတၳတရားကိုယ္ကို ေဖာ္ျပရေသာ္ –
(၁) အထူးသိစြမ္းႏို္င္ေသာ (ဝါ) အဘိညာဥ္ကိစၥတပ္ေသာ၊ ႐ူပပၪၥမစ်ာန္ ကုသိုလ္စိတ္ႏွင့္ ယွဥ္ေသာ “ပညာေစတသိက္ ႏွင့္၊
(၂) အထူးသိစြမ္းႏိုင္ေသာ (ဝါ) အဘိညာဥ္ကိစၥတပ္ေသာ၊ ႐ူပပၪၥမစ်ာန္ ႀကိယာစိတ္ႏွင့္ ယွဥ္ေသာ “ပညာေစတသိက္”
တို႔ကို မုခ်အားျဖင့္ ရပါသည္။
(တစ္နည္း)
အထူးသိစြမ္းႏိုင္ေသာ ႐ူပပၪၥမစ်ာန္ ကုသိုလ္ေဇာစိတ္ႏွင့္ ႀကိယာေဇာစိတ္တို႔ကို (တကြ ျဖစ္ဖက္နည္းအရ)
“အဘိညာဥ္” ဟုယူရ၏။

၎တို႔တြင္ –
(၁) ကုသိုလ္အဘိညာဥ္ျဖင့္ –
အရဟတၱမဂ္၊ အရဟတၱဖိုလ္ၾကဥ္ေသာ အလံုးစံုေသာ အာ႐ံု (စိတ္-၈၇၊ ေစတသိက္-၅၂၊ ႐ုပ္-၂၈၊ နိဗၺာန္၊ ပညတ္)
တို႔ကို ထူးထူးျခားျခား အာ႐ံုျပဳ သိရွိႏိုင္ၿပီး၊
(၂) ႀကိယာ အဘိညာဥ္ျဖင့္ –
စိတ္-၈၉၊ ေစတသိက္-၅၂၊ ႐ုပ္-၂၈၊ နိဗၺာန္၊ ပညတ္ (ကာမ၊ မဟဂၢဳတ္၊ ေလာကုတၱရာ၊ ပညတ္)ဟူေသာ အာ႐ံု အလံုးစံုကို ထူးထူးျခားျခား အာ႐ံုျပဳ သိရွိႏိုင္ပါသည္။

၃။ ဗုဒၶဘာသာဝင္ျဖစ္သူတိုင္း “နိဗၺာန္ကို အာ႐ံုျပဳ၍ လွဴဒါန္းသည္” ဆိုရာ၌ နိဗၺာန္ကို ဧကန္အာ႐ံုျပဳႏိုင္ေသာ စိတ္သ႐ုပ္ကို ထုတ္ျပ၍၊ ေလာကီအာ႐ံုမ်ားႏွင့္ ေပ်ာ္ေမြ႕လ်က္ရွိေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။
နိဗၺာန္ကိုဧကန္အာ႐ံုျပဳႏို္င္ေသာ စိတ္သ႐ုပ္မွာ –
မဂ္စိတ္ ၄-ပါးႏွင့္ ဖိုလ္စိတ္ ၄-ပါးဟူေသာ ေလာကုတၱရာစိတ္ ၈-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ေလာကီအာ႐ံုမ်ားႏွင့္ ေပ်ာ္ေမြ႔လ်က္ရွိေသာ စိတ္တို႔မွာ –
အကုသိုလ္စိတ္ = ၁၂-ပါး
မဟာကုသိုလ္ ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
မဟာႀကိယာ ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၂၀-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၄။ စိတ္၊ ေစတသိက္တို႔၏ တည္ရာ၊ မွီရာ ဝတၳဳ ၆-ပါးကို ေရတြက္ျပ၍၊ ယင္းဝတၳဳ႐ုပ္မ်ားကို လံုးဝမမွီဘဲျဖစ္ေသာ
စိတ္တို႔ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။

စိတ္၊ ေစတသိက္ တို႔၏ တည္ရာ၊ မွီရာ ဝတၳဳ ၆-ပါး မွာ –
(၁) စကၡဳဝတၳဳ၊
(၂) ေသာတဝတၳဳ၊
(၃) ဃာနဝတၳဳ၊
(၄) ဇိဝွါဝတၳဳ၊
(၅) ကာယဝတၳဳ၊
(၆) ဟဒယဝတၳဳ တို႔ျဖစ္ပါသည္။
ဝတၳဳ႐ုပ္ကို လံုးဝမမွီဘဲ ျဖစ္ေသာစိတ္မွာ – အရူပဝိပါက္စိတ္ ၄-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၁၉၉၃-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ကိစၥမ်ားေျမာင္၊ ဤလူ႔ေဘာင္ဝယ္” ဟူသည္ႏွင့္အညီ လူသားတစ္ေယာက္အတြက္ ေမြးသည္မွ ေသသည္အထိ မလြဲမဖယ္ ျပဳဖြယ္ကိစၥမ်ားကို ထုတ္ေဆာင္ျပ၍၊ ယင္းကိစၥတို႔၏ ျဖစ္ရာဌာနမ်ားကိုလည္း ညႊန္ျပခဲ့ပါ။
လူသားတစ္ေယာက္အတြက္ ေမြးသည္မွ ေသသည္အထိ မလြဲမဖယ္ ျပဳဖြယ္ကိစၥမ်ားႏွင့္ ယင္းကိစၥတို႔၏ ျဖစ္ရာဌာနမ်ားမွာ –
ကိစၥ ဌာန
(၁) ပဋိသေႏၶကိစၥ (၁) ပဋိသေႏၶဌာန၊
(၂) ဘဝင္ကိစၥ (၂) ဘဝင္ဌာန၊
(၃) အာဝဇၨန္းကိစၥ (၃) အာဝဇၨန္းဌာန၊
(၄) ဒႆနကိစၥ
(၅) သဝနကိစၥ
(၆) ဃာယနကိစၥ
(၇) သာယနကိစၥ
(၈) ဖုသနကိစၥ
(၉) သမၸဋိစၧိဳင္းကိစၥ (၅) သမၸဋိစၧိဳင္းဌာန၊
(၁၀) သႏၲီရဏကိစၥ (၆) သႏၲီရဏဌာန၊
(၁၁) ဝုေ႒ာကိစၥ (၇) ဝိေ႒ာဌာန၊
(၁၂) ေဇာကိစၥ (၈) ေဇာဌာန၊
(၁၃) တဒါ႐ံုကိစၥ (၉) တဒါ႐ံုဌာန၊
(၁၄) စုတိကိစၥ (၁၀) စုတိဌာန၊

၂။ ဒြါရေျခာက္ပါးတို႔တြင္ အဘယ္စိတ္ကို မေနာဒြါရ ေခၚဆိုပါသနည္း၊ ေဖာ္ျပ၍ ဒြါရအားလံုး၌ ျဖစ္ေသာစိတ္ႏွင့္ ဒြါရအားလံုး မွ လြတ္ေသာစိတ္တို႔ကိုလည္း ကြဲျပားေအာင္ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
ဒြါရေျခာက္ပါးတို႔တြင္ မေနာဒြါရဟု ေခၚဆိုရေသာ စိတ္မွာ –
ဝီထိစိတ္တို႔၏ျဖစ္ေၾကာင္းျဖစ္ေသာ ဘဝင္စိတ္ ၁၉-ပါး (တစ္နည္း) ဘဝဂၤုပေစၧဒစိတ္ ၁၉-ပါးတို႔ ျဖစ္ၾကပါသည္။

ဒြါရအားလံုး ၆-ဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာစိတ္မ်ားမွာ –
(က) ၆-ဒြါရ၌ အျမဲျဖစ္ေသာစိတ္
ေသာမနႆသႏၲီရဏစိတ္ = ၁-ပါး
မေနာဒြါရဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
ကာမေဇာစိတ္ = ၂၉-ပါး


ေပါင္း = ၃၁-ပါး

(ခ) ၆-ဒြါရ၌ ရံခါျဖစ္ေသာစိတ္
ဥပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး (သႏၲီရဏကိစၥႏွင့္ တဒါ႐ံုကိစၥတပ္ခိုက္)
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး (တဒါ႐ံုကိစၥတပ္ခိုက္)


ေပါင္း = ၁၀-ပါး

ဒြါရအားလံုး (၆-ဒြါရ)မွ လြတ္ေသာစိတ္မ်ားမွာ –
(က) ၆-ဒြါရမွ အျမဲလြတ္ေသာစိတ္
မဟဂၢဳတ္စိတ္ = ၉-ပါး
(ခ) ၆-ဒြါရမွ ရံခါလြတ္ေသာစိတ္
ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး (ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ၊ စုတိကိစၥ တပ္ခိုက္)
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး (ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ၊ စုတိကိစၥ တပ္ခိုက္)


ေပါင္း = ၁၀-ပါး

၃။ ဓမၼာရမၼဏဟူသည္ အဘယ္တရားမ်ားကို ေခၚဆိုပါသနည္း၊ ယင္းသ႐ုပ္ကို ထုတ္ျပ၍ အာ႐ံုတိုင္း အာ႐ံုျပဳေသာ
စိတ္တို႔ကိုလည္း မွန္ကန္ေအာင္ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။

ဓမၼာရမၼဏ (ဓမၼာ႐ံု) ဟူသည္မွာ –
(၁) စိတ္ = ၈၉-ပါး
(၂) ေစတသိက္ = ၅၂-ပါး
(၃) ပသာဒ႐ုပ္ = ၅-ပါး
(၄) သုခုမ႐ုပ္ = ၁၆-ပါး
(၅) နိဗၺာန္ = ၁-ပါး
(၆) ပညတ္ = ၁-ပါး
ဟူေသာ ၆-မ်ဳိးေသာ တရားတို႔ကို ေခၚပါသည္။
အာ႐ံုတိုင္း အာ႐ံုျပဳႏိုင္ေသာစိတ္တို႔မွာ –
(၁) ဝုေ႒ာ (မေနာဒြါရာဝဇၨန္း) = ၁-ပါး
(၂) မဟာႀကိယာဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
(၃) ႀကိယာအဘိညာဥ္စိတ္ = ၁-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၆-ပါး တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။

၁၉၉၄-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ခလုတ္ထိမွ အမိတ” ဟုေျပာဆိုေလ့ရွိၾကရာ ခလုတ္ထိစဥ္ နာက်င္မႈ ေဝဒနာႏွင့္အတူ တကြျဖစ္ေသာ စိတ္ကို ညႊန္ျပ၍ ဟိတ္ႏွစ္ပါး ႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္တို႔ကိုလည္း ယွဥ္ရာဟိတ္ႏွင့္ ယွဥ္တြဲေဖာ္ျပပါ။
ခလုတ္ထိစဥ္ နာက်င္မႈ (ဒုကၡ)ေဝဒနာႏွင့္ အတူတကြျဖစ္ေသာစိတ္မွာ –
အကုသလဝိပါက္ ဒုကၡသဟဂုတ္ ကာယဝိဉာဏ္စိတ္ ျဖစ္ပါသည္။

ဟိတ္ႏွစ္ပါးႏွင့္ယွဥ္ေသာ (ဒြိဟိတ္)စိတ္တို႔ကို ယွဥ္ရာဟိတ္ႏွင့္ ယွဥ္တြဲျပရေသာ္ –
ဒြိဟိတ္စိတ္ ယွဥ္ရာဟိတ္
(၁) ေလာဘမူစိတ္ ၈-ပါး = ေလာဘဟိတ္၊ ေမာဟဟိတ္
(၂) ေဒါသမူစိတ္ ၂-ပါး = ေဒါသဟိတ္၊ ေမာဟဟိတ္
(၃) ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ ၁၂-ပါး = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္
ဟူ၍ ဒြိဟိတ္စိတ္ ၂၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ လူမွာ လူ႔ကိစၥ ရွိသကဲ့သို႔ စိတ္မွာလည္း လုပ္ငန္းကိစၥရွိရာ လုပ္ငန္းကိစၥ အမ်ားဆံုးေသာ စိတ္တို႔ကို ဆိုင္ရာကိစၥႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပ၍၊ ဒြါရငါးပါး၌ျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း ညႊန္ျပပါ။
လုပ္ငန္းကိစၥအမ်ားဆံုးေသာ စိတ္တို႔မွာ – ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ယင္းစိတ္ ၂-ပါး၏ ကိစၥမ်ားမွာ – (၁) ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ (၂) ဘဝင္ကိစၥ၊ (၃) သႏၲီရဏကိစၥ၊ (၄) တဒါ႐ံုကိစၥ၊ (၅) စုတိကိစၥ ဟူ၍
၅-ကိစၥ ျဖစ္ပါသည္။
ဒြါရငါးပါး၌သာ ျဖစ္ေသာစိတ္တို႔မွာ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ = ၂-ပါး


ေပါင္း မေနာစိတ္ = ၃-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ကာမဂုဏ္အာ႐ံုမ်ား၌သာ ေမြ႔ေလ်ာ္ေပ်ာ္ပိုက္ေသာစိတ္သ႐ုပ္ကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီးလွ်င္ ႐ူပဘံု၌ ရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳသ႐ုပ္ႏွင့္ ဝိညာဏဓာတ္တို႔ကိုလည္း အက်ဥ္းခ်ဳပ္ တင္ျပပါ။
ကာမဂုဏ္အာ႐ံုမ်ား၌သာ ေမြ႔ေလ်ာ္ေပ်ာ္ပိုက္ေသာ (ကာမဧကန္) စိတ္သ႐ုပ္မွာ –
ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ = ၁၀-ပါး
မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး
တဒါ႐ံု = ၁၁-ပါး
ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္ = ၁-ပါး


ေပါင္း (ကာမဧကန္) စိတ္ = ၂၅-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

႐ူပဘံု၌ရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳသ႐ုပ္ႏွင့္ ဝိညာဏဓာတ္မွာ –
(က) အသညသတ္ၾကဥ္ ႐ူပ ၁၅-ဘံု၌ –
ဝတၳဳ ဝိညာဏဓာတ္
(၁) စကၡဳဝတၳဳ = စကၡဳဝိညာဏဓာတ္
(၂) ေသာတဝတၳဳ = ေသာတဝိညာဏဓာတ္
(၃) ဟဒယဝတၳဳ = မေနာဓာတ္၊ မေနာဝိညာဏဓာတ္ တို႔ ရႏိုင္ပါသည္။
(ခ) အသညသတ္ဘံု၌ – ရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္လည္း မရွိ၊ ဝိညာဏဓာတ္လည္း မရွိပါ။

၁၉၉၅-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “သိပ္ဘဝင္မက်ဘူး” ဟူေသာ လူသံုးမ်ားလွသည့္ စကား၌ “ဘဝင္”အရကို ေဖာ္ျပ၍၊ စကၡဳဒြါရ၌ျဖစ္ေသာ
စိတ္တို႔ကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။

“ဘဝင္” အရမွာ –
ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး
မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ = ၉-ပါး


ေပါင္း ဘဝင္စိတ္ = ၁၉-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာစိတ္တို႔မွာ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္း = ၁-ပါး
စကၡဳဝိညာဥ္စိတ္ = ၂-ပါး
သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ = ၂-ပါး
သႏၲီရဏစိတ္ = ၃-ပါး
ဝုေ႒ာ(မေနာဒြါရာဝဇၨန္း) = ၁-ပါး
ကာမေဇာ = ၂၉-ပါး
တဒါ႐ံု (မဟာဝိပါက္) = ၈-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၄၆-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား ၾကည့္႐ႈေနစဥ္ခဏ၌ အ႐ုပ္ကိုျမင္ရေသာအခါ၊ အသံကိုၾကားရေသာအခါ တို႔ဝယ္ ျဖစ္ေသာစိတ္မ်ားကို ေဖာ္ျပ၍၊ ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ ေလးပါးတို႔၏ အာ႐ံုမ်ားကိုလည္း ညႊန္ျပပါ။
႐ုပ္ျမင္သံၾကား ၾကည့္႐ႈေနစဥ္ခဏ၌
(က) အ႐ုပ္ကို ျမင္ေသာအခါ –
(၁) အကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၊
(၂) အဟိ္တ္ကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၊
ေပါင္း ၂-ပါးတို႔မွ တစ္ပါးပါး ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

(ခ) အသံကိုၾကားေသာအခါ –
(၁) အကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ေသာတဝိညာဏ္စိတ္၊
(၂) အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ေသာတဝိညာဏ္စိတ္
ေပါင္း ၂-ပါးတို႔မွ တစ္ပါးပါး ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

ဉာဏဝိပၸယုတ္ (ကာမာဝစရေဇာ) စိတ္ေလးပါးတို႔၏ အာ႐ံုမွာ –
ေလာကုတၱရာၾကဥ္ အလံုးစံုေသာအာ႐ံု (တစ္နည္း) ေလာကီစိတ္-၈၁၊ ေစတသိက္-၅၂၊ ႐ုပ္-၂၈၊ ပညတ္ဟု ဆိုအပ္ေသာ အာ႐ံု ၆-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၃။ “သြားလည္းဒီစိတ္၊ စားလည္းဒီစိတ္” ဟုဆိုရာ၌ စိတ္ဟူေသာ ဝိညာဏ္သည္ မည္သည့္အရာ၌ တည္ရွိသည္ကို မွန္ကန္စြာ ညႊန္ျပ၍၊ ပသာဒဝတၳဳ႐ုပ္ ငါးပါးကို မွီေသာ စိတ္သ႐ုပ္ တို႔ကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
စိတ္ဟူေသာ ဝိညာဏ္သည္ – စိတ္၊ ေစတသိက္ တို႔၏ တည္ရာ မွီရာ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါး တို႔၌ တည္ရွိပါသည္။
ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးမွာ –
(၁) စကၡဳဝတၳဳ = စကၡဳပသာဒ႐ုပ္
(၂) ေသာတဝတၳဳ = ေသာတပသာဒ႐ုပ္
(၃) ဃာနဝတၳဳ = ဃာနပသာဒ႐ုပ္
(၄) ဇိဝွါဝတၳဳ = ဇိဝွါပသာဒ႐ုပ္
(၅) ကာယဝတၳဳ = ကာယပသာဒ႐ုပ္
(၆) ဟဒယဝတၳဳ = ဟဒယ႐ုပ္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ပသာဒဝတၳဳ႐ုပ္ ၅-ပါးကို မွီေသာစိတ္သ႐ုပ္မွာ –
(၁) စကၡဳဝိညာဏ္ေဒြးသည္ = စကၡဳဝတၳဳကို မွီ၏။
(၂) ေသာတဝိညာဏ္ေဒြးသည္ = ေသာတဝတၳဳကို မွီ၏။
(၃) ဃာနဝိညာဏ္ေဒြးသည္ = ဃာနဝတၳဳကုိ မွီ၏။
(၄) ဇိဝွါဝိညာဏ္ေဒြးသည္ = ဇိဝွါဝတၳဳကို မွီ၏။
(၅) ကာယဝိညာဏ္ေဒြးသည္ = ကာယဝိတၳဳကို မွီ၏။

၁၉၉၆-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ အလုပ္ကိစၥ အမ်ားဆံုး တာဝန္ယူ ေဆာင္ရြက္ေနေသာ စိတ္တို႔ကို တစ္ခုခ်င္း ေဖာ္ျပ၍၊ စာေျဖသူတို႔ ပိုင္ဆုိင္ထားေသာ ခႏၶာအိမ္ဝယ္ တည္ရွိသည့္ တံခါးေျခာက္ေပါက္၌ အစဥ္ထာဝရ ဝင္ထြက္သြားလာႏို္င္ေသာ စိတ္တို႔ိကိုလည္း ေရတြက္ ေဖာ္ျပပါ။
အလုပ္ကိစၥ အမ်ားဆံုး တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္ေနေသာ စိတ္တို႔မွာ –
(၁) အကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ ႏွင့္
(၂) အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ခႏၶာအိမ္ဝယ္ တည္ရွိသည့္ တံခါးေျခာက္ေပါက္၌ အစဥ္ထာဝရ ဝင္ထြက္သြားလာႏိုင္ေသာ စိတ္တုိ႔မွာ –
ေသာမနႆ သႏၲီရဏစိတ္ = ၁-ပါး
ဝုေ႒ာ(မေနာဒြါရာဝဇၨန္း) = ၁-ပါး
ကာမေဇာ = ၂၉-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၃၁-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ဤေမးခြန္းလႊာကို ၾကည့္႐ႈေနစဥ္ခဏဝယ္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ဝိညာဏဓာတ္ကို မွီရာဝတၳဳႏွင့္ ယွဥ္တြဲေဖာ္ျပၿပီးလွ်င္ ႏွလံုးသား(ဟဒယဝတၳဳ)ကို လံုးဝမမီွေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း ျပည့္စံုစြာ ေရးသားပါ။
ဤေမးခြန္းလႊာကို ၾကည့္႐ႈေနစဥ္ခဏဝယ္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ဝိညာဏဓာတ္မွာ –
စကၡဳဝိညာဏဓာတ္ျဖစ္ၿပီး၊ စကၡဳဝတၳဳကို မွီမည္ျဖစ္ပါသည္။
ႏွလံုးသား (ဟဒယဝတၳဳ) ကို လံုးဝမမွီေသာ စိတ္တို႔မွာ –
ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ = ၁၀-ပါး
အ႐ူပဝိပါက္စိတ္ = ၄-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၁၄-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၃။ “အာ႐ံုေတြ သိပ္မ်ားေနတယ္” ဟူေသာ လူသံုးမ်ားလွသည့္ စကား၌ အာ႐ံုတို႔၏ သ႐ုပ္ကို ထုတ္ျပ၍
ေသာမနႆသႏၲီရဏစိတ္၏ ေဆာင္ရြက္သည့္ကိစၥ၊ ေမြ႔ေလ်ာ္ရာအာ႐ံုတို႔ကိုလည္း တိက်စြာ ေျဖဆိုပါ။

“အာ႐ံုေတြ သိပ္မ်ားေနတယ္” ဟူေသာ လူသံုးမ်ားလွသည့္ စကား၌ အာ႐ံုတို႔၏ သ႐ုပ္ကို ထုတ္ျပရေသာ္ –
(၁) ႐ူပါ႐ံု (႐ူပါ႐ံု႐ုပ္ ၁-ပါး)
(၂) သဒၵါ႐ံု (သဒၵါ႐ံု႐ုပ္ ၁-ပါး)
(၃) ဂႏၶာ႐ံု (ဂႏၶာ႐ံု႐ုပ္ ၁-ပါး)
(၄) ရသာ႐ံု (ရသာ႐ံု႐ုပ္ ၁-ပါး)
(၅) ေဖာ႒ဗၺာ႐ံု (ေဖာ႒ဗၺာ႐ံု႐ုပ္ ၃-ပါး)
(၆) ဓမၼာ႐ံု (စိတ္-၈၉၊ ေစတသိက္-၅၂၊ ပသာဒ႐ုပ္-၅၊ သုခုမ႐ုပ္-၁၆၊ နိဗၺာန္၊ ပညတ္) ဟူ၍ အာ႐ံု ၆-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ေသာမနႆ သႏၲီရဏ စိတ္၏ –
(က) ေဆာင္ရြက္သည့္ကိစၥ = သႏၲီရဏကိစၥ၊ တဒါ႐ံုကိစၥ တို႔ျဖစ္ပါသည္။
(ခ) ေမြ႔ေလ်ာ္ရာအာ႐ံု = ကာမစိတ္-၅၄၊ ေစတသိက္-၅၂၊ ႐ုပ္-၂၈ ဟုဆုိအပ္ေသာ ကာမအာ႐ံု ၆-ပါးကို္ (ဧကန္)
အာ႐ံု ျပဳပါသည္။

၁၉၉၇-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေဝဒနာတို႔သည္ အာရမၼဏာႏုဘဝနနည္းအားျဖင့္ သံုးပါးျပားရာ ယင္းနည္းျဖင့္္ စိတ္အက်ယ္ ၁၂၁-ပါးကို ေဝဖန္ျပ၍၊ ဟိတ္ ၃-ပါးႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္တို႔ကိုလည္း ယွဥ္ရာဟိတ္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပပါ။
စိတ္အက်ယ္ ၁၂၁-ပါးကို အာရမၼဏာႏုဘဝနနည္းအရ ေဝဒနာ ၃-ပါး အျပားအားျဖင့္ ေဝဖန္ျပရေသာ္ –
(၁) သုခသဟဂုတ္စိတ္ = ၆၃-ပါး
(၂) ဒုကၡသဟဂုတ္စိတ္ = ၃-ပါး
(၃) အဒုကၡ-မသုခ(ဥေပကၡာ) သဟဂုတ္စိတ္ = ၅၅-ပါး ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။

ဟိတ္ ၃-ပါးႏွင့္ ယွဥ္ေသာ (တိဟိတ္)စိတ္တို႔ကို ယွဥ္ရာဟိတ္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
တိဟိတ္စိတ္ ယွဥ္ရာစိတ္
ကာမေသာဘန ဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ ၁၂-ပါး = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊ အေမာဟဟိတ္
မဟဂၢဳတ္စိတ္ ၂၇-ပါး = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊ အေမာဟဟိတ္
ေလာကုတၱရာစိတ္ (အက်ဥ္း-၈၊ အက်ယ္ ၄၀-ပါး) = အေလာဘဟိတ္ ၊ အေဒါသဟိတ္ ၊ အေမာဟဟိတ္
ဟူ၍ တိဟိတ္စိတ္ အက်ဥ္း ၄၇-ပါး / အက်ယ္ ၇၉-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ စိတ္တို႔၏ လုပ္ငန္းကိစၥမ်ားစြာရွိရာတြင္ ႏွစ္ကိစၥကိုသာ ေဆာင္ရြက္ေသာ စိတ္တို႔ကိုဆိုင္ရာ ကိစၥႏွင့္ တြဲစပ္ေဖာ္ျပ၍၊ ဒြါရေျခာက္ပါး၌ ရံခါျဖစ္၍၊ ရံခါမျဖစ္ေသာ စိတ္မ်ားကိုလည္း ညႊန္ျပပါ။
ႏွစ္ကိစၥကိုသာ ေဆာင္ရြက္ေသာ စိတ္တို႔ကို ဆိုင္ရာကိစၥႏွင့္ တြဲစပ္ေဖာ္ျပရေသာ္ –
(၁) အဟိတ္ကုသလဝိပါက္
ေသာမနႆသႏၲီရဏစိတ္ = သႏၲီရဏကိစၥ + တဒါ႐ံုကိစၥ
(၂) မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ဝုေ႒ာကိစၥ + အာဝဇၨန္းကိစၥ

ဒြါရေျခာက္ပါး၌ ရံခါျဖစ္၍၊ ရံခါမျဖစ္ေသာစိတ္မ်ားမွာ –
(၁) ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး
(၂) မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။
(၁) ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါးသည္ –
(သႏၲီရဏကိစၥႏွင့္ တဒါ႐ံုကိစၥ) တပ္ခိုက္ ဒြါရေျခာက္ပါး၌ ျဖစ္ၿပီး၊
(ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ၊ စုတိကိစၥ) တပ္ခိုက္ ဒြါရေျခာက္ပါးမွ လြတ္ပါသည္။
(၂) မဟာဝိပါက္စိတ္ ၈-ပါး သည္ –
(တဒါ႐ံုကိစၥ)တပ္ခိုက္ ဒြါရေျခာက္ပါး၌ ျဖစ္ၿပီး၊
(ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ ၊ စုတိကိစၥ) တပ္ခိုက္ ဒြါရေျခာက္ပါးမွ လြတ္ပါသည္။

၃။ အေကာင္းအဆိုး အာ႐ံုမ်ဳိးစံုကို ေတြ႕မေရွာင္ဘဲ အာ႐ံုျပဳႏို္င္ေသာစိတ္မ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ျပ၍ “မေနာဓာတ္”
အမည္တပ္ရေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း မွီရာဝတၳဳႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပပါ။

အေကာင္းအဆိုး အာ႐ံုမ်ဳိးစံုကို ေတြ႕မေရွာင္ဘဲ အာ႐ံုျပဳႏိုင္ေသာ စိတ္မ်ားမွာ အလံုးစံုကို အာ႐ံုျပဳႏို္င္ေသာစိတ္ ၆-
ပါးျဖစ္သည့္ …
(၁) မေနာဒြါရာဝဇၨန္း = ၁-ပါး
(၂) မဟာႀကိယာ ဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
(၃) ႀကိယာအဘိညာဥ္စိတ္ = ၁-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

“မေနာဓာတ္” အမည္တပ္ရေသာစိတ္တုိ႔ကို မွီရာဝတၳဳႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
(၁) ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ဟဒယဝတၳဳကို အျမဲမွီ၏။
(၂) သမၸဋိစၧိဳင္းေဒြး = ဟဒယဝတၳဳကို အျမဲမွီ၏။

၁၉၉၈-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေဝဒနာအျပားကို ဣေၿႏိၵယေဘဒနည္းအားျဖင့္ ေဖာ္ျပ၍ (က) စိိတ္အက်ယ္ ၁၂၁-ပါးတို႔တြင္
ေသာမနႆသဟဂုတ္စိတ္ကို ဘူမိေဘဒနည္းအားျဖင့္ ခြဲျခားေရတြက္ျပၿပီးလွ်င္ (ခ) ဒြိဟိတ္ စိတ္မ်ားကိုလည္း ယွဥ္ရာဟိတ္ ႏွင့္ တြဲစပ္ျပပါ။

ေဝဒနာအျပားကို ဣေၿႏၵိယေဘဒနည္းအားျဖင့္ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
(၁) သုခေဝဒနာ၊
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ၊
(၃) ေသာမနႆေဝဒနာ၊
(၄) ေဒါမနႆေဝဒနာ၊
(၅) ဥေပကၡာေဝဒနာ ဟူ၍ ၅ပါး ျပားပါသည္။

(က) စိတ္အက်ယ္ ၁၂၁-ပါးတြင္ ေသာမနႆသဟဂုတ္စိတ္ကို ဘူမိေဘဒနည္းအားျဖင့္ ခြဲျခားေရတြက္ျပရေသာ္ –
(၁) ကာမာဝစရ ေသာမနႆသဟဂုတ္စိတ္ = ၁၈-ပါး
(၂) ႐ူပါဝစရ ေသာမနႆသဟဂုတ္စိတ္ = ၁၂-ပါး
(၃) အ႐ူပါဝစရ ေသာမနႆသဟဂုတ္စိတ္ = မရွိ
(၄) ေလာကုတၱရာ ေသာမနႆသဟဂုတ္စိတ္ = ၃၂-ပါး


ေသာမနႆသဟဂုတ္စိတ္ေပါင္း = ၆၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
(ခ) [ ၁၉၉၄-ခုႏွစ္၊ နံပါတ္ (၁)အေျဖ ျပန္ၾကည့္ပါ။ ]

၂။ ကိစၥ ၁၄-ပါးရွိလ်က္ ကိစၥျဖစ္ရာဌာနမွာ အဘယ္ေၾကာင့္ ၁၀-ပါးသာ ျဖစ္ရသနည္း၊ ေျဖဆို၍ အလုပ္ကိစၥ
အနည္းဆုံးစိတ္မ်ားကိုလည္း ဆိုင္ရာကိစၥႏွင့္ အသီးသီး တြဲစပ္ ေဖာ္ျပပါ။

ကိစၥ ၁၄-ပါး ရွိပါလ်က္ ကိစၥျဖစ္ရာဌာန ၁၀-ပါးသာ ျဖစ္ရျခင္းမွာ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းႏွင့္ သမၸဋိစၧိဳင္းတို႔၏ အၾကား၌ျဖစ္ရာ ဌာနခ်င္းတူ၍ စကၡဳဝိညာဏ္ စေသာ ဝိညာဏ္ ၅-ပါး၏
ျဖစ္ရာဌာနကို “ပၪၥဝိညာဏ္ဌာန” ဟု တစ္ဌာနတည္း ေပါင္း ယူရေသာေၾကာင့္ ကိစၥ ၁၄-ပါးရွိေသာ္လည္း ဌာနမွာ ၁၀-ပါးသာ ျဖစ္ရပါသည္။
အလုပ္ကိစၥအနည္းဆုံးေသာ စိတ္မ်ားကို ဆိုင္ရာကိစၥႏွင့္ အသီးသီး တြဲစပ္ျပရေသာ္ –
တစ္ကိစၥသာတပ္ေသာစိတ္ ၆၈-ပါး ဆိုင္ရာကိစၥ
(က) ေဒြပၪၥဝိညာဥ္ ၁၀ပါး-တို႔တြင္
စကၡဳဝိညာဥ္ေဒြးသည္ = ဒႆနကိစၥ၊
ေသာတဝိညာဥ္ေဒြးသည္ = သဝနကိစၥ၊
ဃာနဝိညာဥ္ေဒြးသည္ = ဃာယနကိစၥ၊
ဇိဝွါဝိညာဥ္ေဒြးသည္ = သာယနကိစၥ၊
ကာယဝိညာဥ္ေဒြးသည္ = ဖုသနကိစၥ၊
(ခ) မေနာဓာတ္ ၃-ပါးတြင္
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းသည္ = အာဝဇၨန္းကိစၥ၊
သမၸဋိစၧိဳင္းေဒြးသည္ = သမၸဋိစၧိဳင္းကိစၥ၊
(ဂ) ေဇာ ၅၅-ပါးသည္ = ေဇာကိစၥ ဟူ၍
= ေပါင္း ၆၈-ပါးေသာ စိတ္တို႔သည္ အသီးသီး ၁-ကိစၥစီသာ တပ္ၾကပါသည္။

၃။ ေလာက၌ ရွိသမွ်ဥႆုံ အလုံးစုံေသာ အာ႐ုံတို႔တြင္ အက်ယ္ဝန္းဆုံးျဖစ္ေသာ အာ႐ုံကို သ႐ုပ္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပ၍၊ ယင္းအာ႐ုံကို ယူႏုိင္ေသာ စိတ္မ်ားကို ျဖစ္ရာ ဒြါရ၊ မွီရာဝတၳဳတို႔ႏွင့္ တြဲစပ္ေျဖဆိုပါ။
ေလာက၌ ရွိသမွ်ဥႆုံ အလုံးစုံေသာ အာ႐ုံတို႔တြင္ အက်ယ္ဝန္းဆုံးျဖစ္ေသာ အာ႐ုံမွာ – “ဓမၼာ႐ုံ” ျဖစ္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ – အာ႐ုံ ၆-ပါးတြင္ ႐ူပါ႐ုံစေသာ အာ႐ုံငါးပါးတို႔မွာ ႐ုပ္ပရမတ္တစ္မ်ဳိးတည္းသာ ျဖစ္ၾကၿပီး၊ ဓမၼာ႐ုံ၌ကား
႐ုပ္၊ နာမ္၊ ပရမတ္အျပင္ ပညတ္လည္း ပါဝင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
ဓမၼာ႐ုံ သ႐ုပ္မွာ –
စိတ္ ၈၉-ပါး၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး၊ ပသာဒ႐ုပ္ ၅-ပါး၊ သုခုမ႐ုပ္ ၁၆-ပါး၊ နိဗၺာန္ႏွင့္ ပညတ္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ဓမၼာ႐ုံကို ယူႏိုင္ေသာ စိတ္မွာ –
မေနာဒြါရိကစိတ္ ၆၇-ပါး ျဖစ္ေသာ
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
ေဇာစိတ္ = ၅၅-ပါး
တဒါ႐ုံစိတ္ = ၁၁-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။
ယင္းစိတ္တို႔၏ ျဖစ္ရာဒြါရမွာ – မေနာဒြါရ ျဖစ္ပါသည္။

ယင္းစိတ္တို႔၏ မွီရာဝတၳဳမွာ –
ျဖစ္သင့္သည့္အားေလ်ာ္စြာ …
ပၪၥေဝါကာရဘုံ၌ျဖစ္ခိုက္ – ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ကို မွီၿပီး၊
စတုေဝါကာရဘုံ၌ျဖစ္ခိုက္ – မည္သည့္ဝတၳဳ႐ုပ္ကိုမွ မမွီပါ။

၁၉၉၉-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ စိတ္၏ေဆာင္ရြက္ဖြယ္ကိစၥ ၁၄-ပါးရွိရာဝယ္ ကိစၥအမ်ားကို မေဆာင္ရြက္ဘဲ တစ္ကိစၥတည္းကိုသာ ေဆာင္ရြက္သည့္ စိတ္တို႔ကို ေရတြက္ျပ၍၊ ဟိတ္ေျခာက္ပါးတို႔တြင္ ကုသိုလ္ဟိတ္ သုံးပါးကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
တစ္ကိစၥသာ ေဆာင္ရြက္ေသာစိတ္တို႔မွာ –
ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ = ၁၀-ပါး
မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး (ပၪၥဒါြရာဝဇၨန္း-၁ + သမၸဋိစၧိဳင္းေဒြး)
ေဇာစိတ္ = ၅၅-ပါး


ေပါင္း ၁-ကိစၥတပ္ေသာစိတ္ = ၆၈-ပါး
ကုသိုလ္ဟိတ္သုံးပါးမွာ – အေလာဘဟိတ္
အေဒါသဟိတ္
အေမာဟဟိတ္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၂။ စာေျဖသူမ်ား ပုိင္ဆိုင္ထားသည့္ ဒြါရေျခာက္ပါး၌ လုံးဝ ဝင္ထြက္သြားလာခြင့္ မရေသာ စိတ္တို႔ကို ေရးသား၍၊
ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္၏ ေဆာင္ရြက္သည့္ ကိစၥ၊ ေပ်ာ္ေမြ႕သည့္ အာ႐ုံတို႔ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။

ဒြါရေျခာက္ပါး၌ လုံးဝ ဝင္ထြက္သြားလာခြင့္ မရေသာစိတ္တို႔မွာ –
ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ၊ စုတိကိစၥတို႔ကိုသာ ေဆာင္ရြက္ၾကေသာ မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္ စိတ္ ၉-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္၏
(က) ေဆာင္ရြက္သည့္ကိစၥ = ေဇာကိစၥ
(ခ) ေပ်ာ္ေမြ႔သည့္အာ႐ုံ = ကာမအာ႐ုံတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားကို ၾကည့္႐ႈေနစဥ္ခဏ၌ ျဖစ္ေပၚေနေသာ ျမင္သိစိတ္၊ ၾကားသိစိတ္တို႔၏ မွီရာဝတၳဳတို႔ကို ေဖာ္ျပ၍၊ ဝတၳဳ႐ုပ္ေျခာက္ပါးကိုလည္း ကာမဘုံ၊ ႐ူပဘုံ၊ အ႐ူပဘုံအားျဖင့္ ေဝဖန္ျပပါ။
႐ုပ္ျမင္သံၾကား ၾကည့္႐ႈေနစဥ္ခဏ၌ …
ျဖစ္ေပၚေနေသာစိတ္ မွီရာဝတၳဳ
ျမင္သိစိတ္ = အကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ စကၡဳဝိညာဏ္ စကၡဳဝတၳဳ
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ စကၡဳဝိညာဏ္
ၾကားသိစိတ္ = အကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ေသာတဝိညာဏ္ ေသာတဝတၳဳ
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ေသာတဝိညာဏ္
ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးကို ဘုံအလိုက္ ေဝဖန္ရေသာ္ –
ဘုံ ရႏိုင္ေသာဝတၳဳ႐ုပ္


၁။ ကာမဘုံ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးလုံး
၂။ ႐ူပဘုံ
(က) အသညသတ္ၾကဥ္ ႐ူပ ၁၅-ဘုံ စကၡဳဝတၳဳ၊ ေသာတဝတၳဳ၊ ဟဒယဝတၳဳ၊
(ခ) အသညသတ္ဘုံ မရွိပါ
၃။ အ႐ူပဘုံ မရွိပါ

၂၀၀၀-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ မေနာဒြါရာဝဇၨန္းကို “ဝုေ႒ာ” ဟု ေခၚဆိုႏိုင္သည့္အခါကို ေျဖဆို၍၊ စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာ စိတ္ (၄၆)ပါးကိုလည္း မမွားေအာင္ ေရတြက္ေဖာ္ျပပါ။
မေနာဒါြရာဝဇၨန္းကို “ဝုေ႒ာ” ဟု ေခၚဆိုႏိုင္သည့္အခါမွာ – ပၪၥဒြါရ၌ထင္လာေသာ ပၪၥာ႐ုံကို သာယာဖြယ္၊
မသာယာဖြယ္ ဟု ပိုင္းျခားမွတ္သား ဆုံးျဖတ္ျခင္းကိစၥ ျဖစ္ရာအခါ၌ ျဖစ္ပါသည္။

စကၡဳဒြါရ၌ျဖစ္ေသာ စိတ္ (၄၆)ပါးမွာ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္း = ၁-ပါး
စကၡဳဝိညာဏ္ = ၂-ပါး
သမၸဋိဳစၧိဳင္း = ၂-ပါး
သႏီၲရဏ = ၃-ပါး
ဝုေ႒ာ = ၁-ပါး
ကာမေဇာ = ၂၉-ပါး
တဒါ႐ုံ (မဟာဝိပါက္) = ၈-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၄၆-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ စာေျဖသူမ်ား ပိုင္ဆိုင္ထားေသာ ခႏၶာအိမ္ဝယ္ တည္ရွိေသာ ဒြါရေျခာက္ပါး၌ အစဥ္ထာဝရ ဝင္ထြက္ခြင့္ရေသာ စိတ္တို႔ကို ေဖာ္ျပ၍၊ အာ႐ုံ ၆-ပါးတို႔တြင္ အက်ယ္ဝန္းဆုံးျဖစ္ေသာ ဓမၼာ႐ုံသ႐ုပ္ကိုလည္း ထုတ္ေဖာ္တင္ျပပါ။
ဒြါရေျခာက္ပါး၌ အစဥ္ထာဝရ ဝင္ထြက္ခြင့္ရေသာ စိတ္တို႔မွာ –
မေနာဒြါရာဝဇၨန္း = ၁-ပါး
ေသာမနႆသႏၲီရဏ = ၁-ပါး
ကာမေဇာ = ၂၉-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၃၁-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

အာ႐ုံ ၆-ပါးတို႔တြင္ အက်ယ္ဝန္းဆုံးျဖစ္ေသာ ဓမၼာ႐ုံသ႐ုပ္မွာ –
၁. စိတ္ = ၈၉-ပါး
၂. ေစတသိက္ = ၅၂-ပါး
၃. ပသာဒ႐ုပ္ = ၅-ပါး
၄. သုခုမ႐ုပ္ = ၁၆-ပါး
၅. နိဗၺာန္ = ၁-ပါး
၆. ပညတ္ = ၁-ပါး


ေပါင္း ဓမၼာ႐ုံထိုက္ေသာတရား = ၁၆၄-ပါး [ အက်ဥ္း (၆)ပါး၊ အက်ယ္ (၁၆၄)ပါး ]

၃။ ဗုဒၶဘာသာဝင္ သူေတာ္စင္မ်ားသည္ “နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳရပါလို၏” ဟု ဆုေတာင္း တတ္ၾကရာ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ (ဧကန္အာ႐ုံ) ျပဳႏိုင္သည့္ စိတ္ကိုလည္း တိက်စြာ ေျဖဆို၍ အသညသတ္ၾကဥ္ေသာ ႐ူပ(၁၅)ဘုံ၌ ရႏိုင္သည့္ ဝတၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ ဝိညာဏဓာတ္တို႔ကိုလည္း ေျဖဆိုပါ။
နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ (ဧကန္အာ႐ုံ) ျပဳႏိုင္သည့္ စိတ္မွာ –
“ေလာကုတၱရာစိတ္ ၈-ပါး” ျဖစ္ပါသည္။

အသညသတ္ၾကဥ္ေသာ ႐ူပ (၁၅)ဘုံ၌ ရႏိုင္သည့္ ဝတၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ ဝိညာဏဓာတ္တို႔မွာ –
ဝတၳဳ႐ုပ္ ၃-ပါး ဝိညာဏဓာတ္ ၄-ပါး
စကၡဳဝတၳဳ = စကၡဳဝိညာဏဓာတ္
ေသာတဝတၳဳ = ေသာတဝိညာဏဓာတ္
ဟဒယဝတၳဳ = မေနာဓာတ္
မေနာဝိညာဏဓာတ္

၂၀၀၁-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ဒုစ႐ုိက္လုပ္ငန္း လုပ္ေဆာင္ရန္ အေျခခံ အျမစ္ရင္းသဖြယ္ျဖစ္ေသာ အကုသိုလ္ဟိတ္တို႔ကို ေျဖဆို၍၊ ဒြိဟိတ္စိတ္ ၂၂-ပါးကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။
ဒုစ႐ုိုက္လုပ္ငန္း လုပ္ေဆာင္ရန္ အေျခခံ အျမစ္ရင္းသဖြယ္ျဖစ္ေသာ အကုသိုလ္ဟိတ္တို႔မွာ –
ေလာဘဟိတ္၊ ေဒါသဟိတ္၊ ေမာဟဟိတ္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ဒိြဟိတ္စိတ္ ၂၂-ပါးကိုလည္း ေရတြက္ျပရေသာ္ –
ေလာဘမူစိတ္ = ၈-ပါး
ေဒါသမူစိတ္ = ၂-ပါး
ကာမေသာဘန ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ = ၁၂-ပါး


ေပါင္း ဒြိဟိတ္စိတ္ = ၂၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ လူ႔ခႏၶာအိမ္ရွိ တံခါးေျခာက္ေပါက္ကို အစဥ္တက် ေရတြက္ျပ၍ ယင္း တံခါးေျခာက္ေပါက္ဝယ္ လုံးဝ ဝင္ထြက္ခြင့္ မရေသာစိတ္ကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
လူ႔ခႏၶာအိမ္ရွိ တံခါးေျခာက္ေပါက္ကို အစဥ္တက် ေရတြက္ျပရေသာ္ –
(၁) စကၡဳဒြါရ
(၂) ေသာတဒြါရ
(၃) ဃာနဒြါရ
(၄) ဇိဝွါဒြါရ
(၅) ကာယဒြါရ
(၆) မေနာဒြါရ တို႔ျဖစ္ပါသည္။
ယင္း တံခါးေျခာက္ေပါက္ဝယ္ လုံးဝ ဝင္ထြက္ခြင့္ မရေသာစိတ္မွာ – “မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ ၉-ပါး” ျဖစ္ပါသည္။

၃။ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားကို ၾကည့္႐ႈနားေထာင္ေနစဥ္ခဏ၌ ျဖစ္ေပၚေနေသာ ဝိညာဏဓာတ္ႏွစ္ပါးကို မွီရာဝတၳဳႏွင့္တကြ
တြဲစပ္ေဖာ္ျပ၍၊ ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ကို အၿမဲမွီေသာစိတ္မ်ားကို ေဖာ္ျပပါ။

႐ုပ္ျမင္သံၾကားကို ၾကည့္႐ႈနားေထာင္ေနစဥ္ခဏ၌ ျဖစ္ေပၚေနေသာ ဝိညာဏဓာတ္ႏွစ္ပါးႏွင့္ မွီရာဝတၳဳတို႔မွာ –
ဝိညာဏဓာတ္ မွီရာဝတၳဳ
(ၾကည့္႐ႈစဥ္) စကၡဳဝိညာဏဓာတ္ = စကၡဳဝတၳဳ
(နားေထာင္စဥ္) ေသာတဝိညာဏဓာတ္ = ေသာတဝတၳဳ
ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ကို အၿမဲမွီေသာစိတ္မ်ားမွာ –
ေဒါသမူစိတ္ = ၂-ပါး
မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး
သႏၲီရဏ = ၃-ပါး
ဟသိတုပၸါဒ္ = ၁-ပါး
မဟာဝိပါက္ = ၈-ပါး
႐ူပစိတ္ = ၁၅-ပါး
ေသာတာပတၱိမဂ္ = ၁-ပါး


ေပါင္း ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ကို အၿမဲမွီေသာစိတ္ = ၃၃-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၂-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “တာဝန္ကိုယ္စီ ရွိၾကသည္” ဆိုသည့္အတိုင္း ပကိဏ္းက တာဝန္ယူလုပ္ေဆာင္မည့္ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေခါင္းစဥ္ ၆-ခုကို ေဖာ္ျပ၍၊ အဗ်ာကတဟိတ္ ၃-ပါးကိုလည္း ေရးသားၿပီး၊ “ကိစၥမ်ားေျမာင္ လူတို႔ေဘာင္” ဟု ဆိုေသာ္လည္း အဘိဓမၼာအျမင္ျဖင့္ ၾကည့္ပါက ကိစၥမည္မွ် ရွိသည္ိကို ေရတြက္ျပခဲ့ပါ။
“တာဝန္ကိုယ္စီ ရွိၾကသည္” ဆိုသည့္အတိုင္း ပကိဏ္းက တာဝန္ယူလုပ္ေဆာင္မည့္ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေခါင္းစဥ္ ၆-ခုမွာ –
(၁) ေဝဒနာသဂၤဟ
(၂) ေဟတုသဂၤဟ
(၃) ကိစၥသဂၤဟ
(၄) ဒြါရသဂၤဟ
(၅) အာရမၼဏသဂၤဟ
(၆) ဝတၳဳသဂၤဟ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

အဗ်ာကတဟိတ္ ၃-ပါးမွာ –
အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊ အေမာဟဟိတ္ တို႔ျဖစ္ပါသည္။

“ကိစၥမ်ားေျမာင္ လူတို႔ေဘာင္” ဟု ဆိုေသာ္လည္း အဘိဓမၼာအျမင္ျဖင့္ ၾကည့္ပါက – ကိစၥ ၁၄-ပါးသာ ရွိပါသည္။
၎တို႔ကို ေရတြက္ျပရေသာ္ –
(၁) ပဋိသေႏၶကိစၥ (၈) ဖုသနကိစၥ
(၂) ဘဝင္ကိစၥ (၉) သမၸဋိဳစၧိဳင္းကိစၥ
(၃) အာဝဇၨန္းကိစၥ (၁၀) သႏၲီရဏကိစၥ
(၄) ဒႆနကိစၥ (၁၁) ဝုေ႒ာကိစၥ
(၅) သဝနကိစၥ (၁၂) ေဇာကိစၥ
(၆) ဃာယနကိစၥ (၁၃) တဒါ႐ုံကိစၥ
(၇) သာယနကိစၥ (၁၄) စုတိကိစၥ တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

၂။ “ဘဝင္ခိုက္သြားၿပီ ဘဝင္ခိုက္သြားၿပီ” ဟု ေျပာဆိုတတ္ၾကရာ ၎ဘဝင္ကို အဘယ္ဒြါရ ဟု ေခၚ၍၊ ယင္းဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာ စိတ္သ႐ုပ္ကိုလည္း ေရတြက္ျပခဲ့ပါ။
“ဘဝင္ခိုက္သြားၿပီ ဘဝင္ခိုက္သြားၿပီ” ဟု ေျပာဆိုတတ္ၾကရာ –
ဘဝင္စိတ္တို႔၏ အဆုံးျဖစ္ေသာ ဘဝဂၤုပေစၧဒစိတ္ ၁၉-ပါးကို မေနာဒြါရ ဟု ေခၚဆိုပါသည္။
၎ မေနာဒြါရ၌ျဖစ္ေသာ စိတ္သ႐ုပ္တို႔မွာ –
မေနာဒြါရာဝဇၨန္း = ၁-ပါး
ကာမေဇာ = ၂၉-ပါး
အပၸနာေဇာ = ၂၆-ပါး
တဒါ႐ုံ = ၁၁-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၆၇-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၃။ “နိဗၺာန္ကို အာ႐ုံျပဳ၍ လွဴၾက တမ္းၾက ကုသိုလ္ေကာင္းမႈျပဳၾက” ဟု တိုက္တြန္းၾကရာ နိဗၺာန္ကို အာ႐ုံျပဳႏိုင္ေသာ စိတ္တို႔ကို ကုန္စင္ေအာင္ ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
“နိဗၺာန္ အာ႐ုံျပဳ၍ လွဴၾက တမ္းၾက ကုသိုလ္ေကာင္းမႈျပဳၾက” ဟု တိုက္တြန္းၾကရာ နိဗၺာန္ကို အာ႐ုံျပဳႏိုင္ေသာ စိတ္မ်ားမွာ –
နိဗၺာန္ (ဧကန္) အာ႐ုံျပဳစိတ္ = ေလာကုတၱရာစိ္တ္ = ၈-ပါး
နိဗၺာန္ (အေနကန္) အာ႐ုံျပဳစိတ္ = မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
မဟာကုသိုလ္ ဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
မဟာႀကိယာ ဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
အဘိညာဥ္စိတ္ = ၂-ပါး


ေပါင္း (အေနကန္) အာ႐ုံျပဳစိတ္ = ၁၁-ပါး တို႔ျဖစ္ပါသည္။

၄။ “ေဒါသေရွ႕ထား မွားတတ္သည္ျဖစ္ရာ” ၎ေဒါသႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္ကို ေဖာ္ျပ၍၊ ယင္းစိတ္ကို ကိစၥ၊ ဒြါရ၊ အာ႐ုံ၊ ဝတၳဳျဖင့္ ေဝဖန္ျပပါ။
“ေဒါသေရွ႕ထား မွားတတ္သည္ျဖစ္ရာ” ၎ေဒါသႏွင့္ ယွဥ္ေသာစိတ္မွာ – ေဒါသမူစိတ္ ၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
၎ေဒါသမူစိတ္၏ ကိစၥ = ေဇာကိစၥ၊
ဒြါရ = ၆-ဒြါရၿမဲ၊
အာ႐ုံ = ေလာကီစိတ္ (၈၁)၊ ေစတသိက္ (၅၂)၊ ႐ုပ္ (၂၈)၊ ပညတ္ဟူေသာ အာ႐ုံ ၆-ပါး
ဝတၳဳ = ဟဒသဝတၳဳ၊

၂၀၀၃-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ခံစားမႈေဝဒနာ ကိုယ္စီရွိၾကသည္” ဟု ဆိုရာ ထုိေဝဒနာသည္ အဘယ္ေဘဒျဖင့္ မည္မွ်မ်ားျပားသည္ကို ေျဖဆို၍၊ ကိစၥ (၁၄)ပါး၊ ဌာန (၁၀)ပါးဟုရွိရာ ကိစၥ ႏွင့္ ဌာန တို႔ကို အသီးသီး တြဲစပ္ျပပါ။
“ခံစားမႈေဝဒနာ ကိုယ္စီရွိၾကသည္” ဟု ဆိုရာ ထိုေဝဒနာသည္ –

အာရမၼဏာႏုဘဝနလကၡဏေဘဒနည္း
(၁) သုခေဝဒနာ
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ
(၃) အဒုကၡ-မသုခေဝဒနာ

ဣေၿႏၵိယေဘဒနည္း
(၁) သုခေဝဒနာ
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ
(၃) ေသာမနႆေဝဒနာ
(၄) ေဒါမနႆေဝဒနာ
(၅) ဥေပကၡာေဝဒနာ

ကိစၥႏွင့္ဌာနတို႔ကို အသီးသီး တြဲစပ္ျပရေသာ္ –
[ ၁၉၉၃-ခုႏွစ္၊ နံပါတ္ (၁)အေျဖ ျပန္ၾကည့္ပါ။ ]

၂။ ေဇာကိစၥထိုက္ေသာ အဟိတ္စိတ္ကို ေဖာ္ျပၿပီး၊ ပၪၥဝတၳဳကို အၿမဲမွီေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
ေဇာကိစၥထိုက္ေသာ အဟိတ္စိတ္မွာ – “ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္” ျဖစ္ပါသည္။

ပၪၥဝတၳဳကို အၿမဲမွီေသာ စိတ္တို႔မွာ – “ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ ၁၀-ပါး” ျဖစ္ပါသည္။

၃။ သဗၺာကုသလေယာဂီေစတသိက္မ်ားကို ေဖာ္ျပ၍ ဟဒယဝတၳဳကို အၿမဲမွီေသာစိတ္ႏွင့္ လုံးဝ မမွီေသာစိတ္တို႔ကို လည္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
သဗၺာကုသလေယာဂီေစတသိက္မ်ားမွာ –
သဗၺစိတၱသာဓာရဏ ေစတသိက္ = ၇-ပါး
(ဝိတက္၊ ဝီစာရ၊ ဝီရိယ) ပကိဏ္း ေစတသိက္ = ၃-ပါး
သဗၺာကုသလသာဓာရဏေစတသိက္ = ၄-ပါး (ေမာဟ၊ အဟိရိက ၊ အေနာတၱပၸ ၊ ဥဒၶစၥ)


ေပါင္း = ၁၄-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ဟဒယဝတၳဳကို အျမဲမွီေသာစိတ္မွာ –
ေဒါသမူစိတ္ = ၂-ပါး
မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး
သႏၲီရဏစိတ္ = ၃-ပါး
ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္ = ၁-ပါး
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး
႐ူပစိတ္ = ၁၅-ပါး
ေသာတာပတၱိမဂ္စိတ္ = ၁-ပါး


ေပါင္း = ၃၃-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ဟဒယဝတၳဳကို လံုးဝမမွီေသာစိတ္မွာ –
အ႐ူပဝိပါက္စိတ္ = ၄-ပါး
ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ = ၁၀-ပါး


ေပါင္း = ၁၄-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၄-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ခံစားမႈ ကိုုယ္စီရွိၾကသည္” ဟူေသာစကား၌ “ခံစားမႈ” ဟူသည္ မည္သည့္ တရားကို ေခၚပါသနည္း၊ ထိုတရားသည္ အဘယ္နည္းအားျဖင့္ ဘယ္ႏွစ္ပါး ျပားပါသနည္း၊ ျပည့္စံုစြာ ေဖာ္ျပပါ။
“ခံစားမႈ ကိုယ္စီရွိၾကသည္” ဟူေသာစကား၌ “ခံစားမႈ” ဟူသည္ – “ေဝဒနာေစတသိက္” တရားကို ေခၚပါသည္။
ထို ေဝဒနာသည္ –

အရမၼဏာႏုဘဝနလကၡဏေဘဒနည္း
(၁) သုခေဝဒနာ
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ
(၃) အဒုကၡ – မသုခေဝဒနာ

ဣျႏၵိယေဘဒနည္း
(၁) သုခေဝဒနာ
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ
(၃) ေသာမနႆေဝဒနာ
(၄) ေဒါမနႆေဝဒနာ
(၅) ဥေပကၡာေဝဒနာ – ဟူ၍
အာရမၼဏာႏုဘဝနလကၡဏေဘဒနည္းအရ- (၃)ပါး ၊ ဣၿႏၵိယေဘဒနည္းအရ- (၅)ပါး ျပားပါသည္။

၂။ ဟိတ္ႏွင့္တကြျဖစ္ေသာတရားတို႔ကို ဇာတိေဘဒ (ဇာတ္အျပား)၊ ဘူမိေဘဒ (ဘံုအျပား) တို႔ျဖင့္ ေဝဖန္ျပပါ။
ဟိတ္ႏွင့္တကြျဖစ္ေသာတရား (သဟိတ္စိတ္ ၇၁/၁၀၃-ပါး) တို႔ကို ဇာတိေဘဒ(ဇာတ္အျပား) အားျဖင့္
ေဝဖန္ျပရေသာ္-
စိတ္အက်ဥ္း ၊ စိတ္အက်ယ္
အကုသိုလ္စိတ္ = ၁၂-ပါး ၊ ၁၂-ပါး
ကုသိုလ္စိတ္ = ၂၁-ပါး ၊ ၃၇-ပါး
ဝိပါက္စိတ္ = ၂၁-ပါး ၊ ၃၇-ပါး
ႀကိယာစိတ္ = ၁၇-ပါး ၊ ၁၇-ပါး


= ၇၁-ပါး ၊ ၁၀၃-ပါး

ဘူမိေဘဒ (ဘံုအျပား) အားျဖင့္ ေဝဖန္ျပရေသာ္ –
စိတ္အက်ဥ္း ၊ စိတ္အက်ယ္
ကာမာဝရစိတ္ = ၃၆-ပါး ၊ ၃၆-ပါး
႐ူပါဝစရစိတ္ = ၁၅-ပါး ၊ ၁၅-ပါး
အ႐ူပါဝစရစိတ္ = ၁၂-ပါး ၊ ၁၂-ပါး
လာကုတၱရာစိတ္ = ၈-ပါး ၊ ၄၀-ပါး


= ၇၁-ပါး ၊ ၁၀၃-ပါး

၃။ “လူတိုင္းမွာ တာဝန္(ကိစၥ) ကိုယ္စီနဲ႔” ဟူသည္ႏွင့္အညီ စိတ္တိုင္းမွာလည္း တာဝန္ ကိုယ္စီ ရွိၾကရာ
အေျခအျမစ္မရွိေသာ စိတ္တို႔ကို ၎တို႔ျပဳလုပ္ေသာ တာဝန္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပပါ။

“လူတိုင္းမွာ တာဝန္(ကိစၥ) ကိုယ္စီနဲ႔” ဟူသည္ႏွင့္အညီ စိတ္တိုင္းမွာလည္း တာဝန္ကိုယ္စီ ရွိၾကရာ အေျခအျမစ္မရွိေသာ
စိတ္ (အဟိတ္စိတ္ ၁၈-ပါး) တုိ႔ကို ျပဳလုပ္ေသာ တာဝန္ႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
အဟိတ္စိတ္ ၁၈-ပါး ၊ တာဝန္ (ကိစၥ)
(၁) စကၡဳဝိညာဥ္ေဒြ ၊ (၁) ဒႆနကိစၥ
(၂) ေသာတဝိညာဥ္ေဒြ ၊ (၂) သဝနကိစၥ
(၃) ဃာနဝိညာဥ္ေဒြ ၊ (၃) ဃာယနကိစၥ
(၄) ဇိဝွါဝိညာဥ္ေဒြ ၊ (၄) သာယနကိစၥ
(၅) ကာယဝိညာဥ္ေဒြ ၊ (၅) ဖုသနကိစၥ
(၆) သမၸဋိစၧိဳင္းေဒြ ၊ (၆) သမၸဋိစၧိဳင္းကိစၥ
(၇) ဥေပကၡာသႏၲီရဏ-၂ ၊ (၇) ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ၊ စုတိကိစၥ၊ သႏၲီရဏကိစၥ ၊ တဒါ႐ံုကိစၥ
(၈) ေသာမနႆသႏၲီရဏ-၁ ၊ (၈) သႏၲီရဏကိစၥ၊ တဒါ႐ုံကိစၥ
(၉) မေနာဒြါရာဝဇၨန္း ၊ (၉) အာဝဇၨန္းကိစၥ၊ ဝုေ႒ာကိစၥ
(၁၀) ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္း ၊ (၁၀) အာဝဇၨန္းကိစၥိ
(၁၁) ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္ ၊ (၁၁) ေဇာကိစၥ

၄။ “စာေျဖရွင္ ေမာင္တို႔မယ္တို႔ ယခုေရာက္ရွိေနေသာဘုံကို မည္သည့္ဘုံဟု ေခၚပါသနည္း၊ ထိုဘုံ၌ ရရွိႏိုင္ေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ ဝိညာဏဓာတ္တို႔ကို ေဖာ္ျပပါ။
အကၽြႏု္ပ္တို႔ ယခုေရာက္ရွိေနေသာဘုံမွာ – လူ ့ဘုံ (ကာမသုဂတိဘုံ) ျဖစ္ပါသည္။
ထိုလူ႔ဘုံ (ကာမသုဂတိဘုံ)၌ ရရွိႏိုင္ေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ ဝိညာဏဓာတ္တို႔မွာ –
ဝတၳဳ ၊ ဝိညာဏဓာတ္
(၁) စကၡဳဝတၳဳ ၊ (၁) စကၡဳဝိညာဏဓာတ္
(၂) ေသာတဝတၳဳ ၊ (၂) ေသာတဝိညာဏဓာတ္
(၃) ဃာနဝတၳဳ ၊ (၃) ဃာနဝိညာဏဓာတ္
(၄) ဇိဝွါဝတၳဳ ၊ (၄) ဇိဝွါဝိညာဏဓာတ္
(၅) ကာယဝတၳဳ ၊ (၅) ကာယဝိညာဏဓာတ္
(၆) ဟဒယဝတၳဳ ၊ (၆) မေနာဓာတ္
၊ (၇) မေနာဝိညာဏဓာတ္

၂၀၀၅-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ လူတို႔ေနရာ အိမ္ေဂဟာကို လက္သမားဆရာသည္ တံခါးေပါက္ေဖာက္သကဲ့သို႔ တဏွာေယာက်္ား လက္သမားသည္ ခႏၶာအိမ္အား တံခါးေပါက္ မည္မွ်ေဖာက္ခဲ့ေၾကာင္းကို ထင္ရွားေပၚလြင္ေစရန္ သ႐ုပ္သကန္ျဖင့္ အဟုတ္အမွန္ ထုတ္ျပခဲ့ပါ။
လူတို႔ေနရာ အိမ္ေဂဟာကို လက္သမားဆရာသည္ တံခါးေပါက္ေဖာက္သကဲ့သို႔ တဏွာေယာက်္ား
လက္သမားသည္ ခႏၶာအိမ္အား တံခါးေပါက္ ၆-ေပါက္ ေဖာက္ခဲ့ပါသည္။

ပကတိတံခါးေပါက္သည္ လူတို႔၏ ဝင္ေရာက္ေၾကာင္းျဖစ္သကဲ့သို႔ ခႏၶာအိမ္၌ စကၡဳပသာဒ စေသာ
တံခါးေပါက္မ်ားသည္လည္း စကၡဳဒြါရိကဝီထိစိတ္ စသည္တို႔၏ ျဖစ္ေၾကာင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဒြါရ မည္၏-ဟု ဒြါရသဂၤဟ၌
ဆိုထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
ဒြါရအျပား ၆-ပါး ရွိပါသည္၊ သ႐ုပ္သကန္ (တရားကိုယ္)ျဖင့္ ျပရေသာ္ –
(၁) စကၡဳဒြါရ = စကၡဳပသာဒ႐ုပ္
(၂) ေသာတဒြါရ = ေသာတပသာဒ႐ုပ္
(၃) ဃာနဒြါရ = ဃာနပသာဒ႐ုပ္
(၄) ဇိဝွါဒြါရ = ဇိဝွါပသာဒ႐ုပ္
(၅) ကာယဒြါရ = ကာယပသာဒ႐ုပ္
(၆) မေနာဒြါရ = ဘဝင္စိတ္တို႔၏ အဆုံးျဖစ္ေသာ ဘဝဂၤုပေစၧဒစိတ္ ၁၉-ပါး

၂။ “အလုပ္မွန္သမွ် ဂုဏ္ရွိစြ” ဆိုသည့္အတိုင္း အလုပ္မွန္သမွ်၊ ဂုဏ္ရွိသည္ျဖစ္ရာ အလုပ္အမ်ားဆုံး လုပ္ေသာစိတ္ကို ေဖာ္ျပ၍၊ ၎စိတ္ကို ေဝဒနာ၊ ဟိတ္၊ ဒြါရ၊ အာ႐ုံ၊ ဝတၳဳတုိ႔ျဖင့္ ေဝဖန္ခဲ့ပါ။
“အလုပ္မွန္သမွ် ဂုဏ္ရွိစြ” ဆိုသည့္အတိုင္း အလုပ္မွန္သမွ်၊ ဂုဏ္ရွိသည္ျဖစ္ရာ အလုပ္အမ်ားဆုံး လုပ္ေသာစိတ္မွာ-
“ဥေပကၡာ သႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး” ျဖစ္ပါသည္။

၎စိတ္၏ ေဝဒနာ = ဥေပကၡာေဝဒနာ၊
ဟိတ္ = အဟိတ္၊
ဒြါရ = ၆-ဒြါရ (ရံခါ)
အာ႐ုံ = ကာမစိတ္ (၅၄)၊ ေစတသိက္ (၅၂)၊ ႐ုပ္ (၂၈)ဟူေသာ ကာမအာ႐ုံ ၆-ပါး၊
ဝတၳဳ = ဟဒယဝတၳဳ (ၿမဲ)၊

၃။ “အာ႐ုံေတြ သိ္ပ္မမ်ားနဲ႕”ဟု ေျပာဆိုၾကရာ အာ႐ုံ မ်ား/မမ်ား သိႏိုင္ရန္ အာ႐ုံတရားမ်ားကို ေရတြက္ျပၿပီးလွ်င္
“ငွက္ပ်ံရင္းေသ၊ လူႀကံရင္းေသ” ဟူေသာ စကားအရ လူမွန္သမွ် ႀကံစည္မႈႏွင့္ မကင္းႏုိင္ရကား ၎ႀကံစည္မႈႏွင့္ တကြျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း ေရတြက္ျပပါ။

“အာ႐ုံေတြ သိ္ပ္မမ်ားနဲ႕”ဟု ေျပာဆိုၾကရာ အာ႐ုံ မ်ား/မမ်ား သိႏိုင္ရန္ အာ႐ုံတရားမ်ားကို ေရတြက္ျပရေသာ္ –
(၁) ႐ူပါ႐ုံ
(၂) သဒၵါ႐ုံ
(၃) ဂႏၶာ႐ုံ
(၄) ရသာ႐ုံ
(၅) ေဖာ႒ဗၺာ႐ုံ
(၆) ဓမၼာ႐ုံ တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

“ငွက္ပ်ံရင္းေသ၊ လူႀကံရင္းေသ” ဟူေသာ စကားအရ လူမွန္သမွ် ႀကံစည္မႈႏွင့္ မကင္းႏုိင္ရကား ၎ႀကံစည္မႈ
(ဝိတက္ေစတသိက္)ႏွင့္ တကြျဖစ္ေသာစိတ္တို႔မွာ –
(ေဒြပၪၥဝိညာဏ္-၁၀ ၾကဥ္ေသာ) ကာမစိတ္ ၄၄-ပါး၊ ပထမဈာန္စိတ္ ၁၁-ပါး၊ ေပါင္း ၅၅-ပါးေသာ စိတ္တို႔ႏွင့္တကြ
ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၆-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ဝတၳဳအာ႐ုံ ကာမဂုဏ္” ဟုဆိုၾကရာ ဝတၳဳ (၆)ပါး၊ အာ႐ုံ (၆)ပါး၊ ကာမဂုဏ္တရား (ကာမစိတ္ ၅၄-ပါး)တို႔ကို ေရတြက္ျပၿပီးလွ်င္၊ ေစတသိက္ အနည္းဆုံးယွဥ္ေသာစိတ္ကို လည္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။
“ဝတၳဳအာ႐ုံ ကာမဂုဏ္” ဟု ဆိုၾကရာ ဝတၳဳ (၆)ပါး၊ အာ႐ုံ (၆)ပါး၊ ကာမဂုဏ္တရား (ကာမစိတ္ ၅၄-ပါး) တို႔မွာ –
ဝတၳဳ (၆)ပါး ၊ အာ႐ုံ (၆)ပါး
(၁) စကၡဳဝတၳဳ ၊ (၁) ႐ူပါ႐ုံ
(၂) ေသာတဝတၳဳ ၊ (၂) သဒၵါ႐ုံ
(၃) ဃာနဝတၳဳ ၊ (၃) ဂႏၶာ႐ုံ
(၄) ဇိဝွါဝတၳဳ ၊ (၄) ရသာ႐ုံ
(၅) ကာယဝတၳဳ ၊ (၅) ေဖာ႒ဗၺာ႐ုံ
(၆) ဟဒယဝတၳဳ ၊ (၆) ဓမၼာ႐ုံ

ကာမစိတ္ ၅၄-ပါး
အကုသိုလ္စိတ္ = ၁၂-ပါး
အဟိတ္စိတ္ = ၁၈-ပါး
ကာမေသာဘနစိတ္ = ၂၄-ပါး


ေပါင္း = ၅၄-ပါး

ေစတသိက္ အနည္းဆုံးယွဥ္ေသာစိတ္မွာ – ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ ၁၀-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ “ကာမနတ္နား အဟိတ္တရား” ျဖစ္ပါလ်က္ ဘုရားရွင္ကုိယ္ေတာ္ျမတ္ကိုမွ ျဖစ္ရေသာ စိတ္ကို ေဝဒနာ၊ ဟိတ္၊ ကိစၥ၊ ဒြါရ၊ အာရံု၊ ဝတၳဳတို႔ျဖင့္ ေဝဖန္ျပခဲ့ပါ။
“ကာမနတ္နား အဟိတ္တရား” ျဖစ္ပါလ်က္ ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ကိုမွ ျဖစ္ရေသာစိတ္မွာ- “ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္”
ျဖစ္ပါသည္။
ထို ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္၏
ေဝဒနာ = ေသာမနႆေဝဒနာ၊
ဟိတ္ = အဟိတ္၊
ကိစၥ = ေဇာကိစၥ၊
ဒြါရ = ၆-ဒါြရ (ရံခါ)
အာ႐ုံ = ကာလ ၃-ပါး၌ျဖစ္ေသာ ကာမစိတ္ (၅၄)၊ ေစတသိက္ (၅၂)၊ ႐ုပ္ (၂၈)၊ ဟူေသာ
ကာမအာ႐ုံ ၆-ပါး၊
ဝတၳဳ = ဟဒယဝတၳဳ (ၿမဲ)၊

၃။ “စိတ္ေဇာယာဥ္ပ်ံ လြန္လ်င္ျမန္” ဟုဆိုထားရာ “ေဇာ” အမည္ရေသာ စိတ္တို႔ကို ေရတြက္ ျပၿပီးလွ်င္ ၾကံစည္မႈမွန္သမွ်၌ သုံးသပ္၍ ရႏိုင္/မရႏိုင္ အေၾကာင္းသြင္း၍ ရွင္းလင္းခဲ့ပါ။
“စိတ္ေဇာယာဥ္ပ်ံ လြန္လ်င္ျမန္” ဟု ဆိုထားရာ “ေဇာ” အမည္ရေသာ စိတ္တို႔မွာ –
အကုသုိလ္စိတ္ = ၁၂-ပါး
ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္ = ၁-ပါး
မဟာကုသိုလ ္/ ႀကိယာစိတ္ = ၁၆-ပါး
မဟဂၢဳတ္ကုသို္လ ္/ ႀကိယာစိတ္ = ၁၈-ပါး
ေလာကုတၱရာစိတ္ = ၈-ပါး / ၄၀-ပါး
ေဇာစိတ္ေပါင္း = ၅၅-ပါး / ၈၇-ပါး

ႀကံစည္မႈ (ဝိတက္) မွန္သမွ်၌ သုံးသပ္မႈ (ဝိစာရ) ရႏိုင္ပါသည္။
အေၾကာင္းမွာ –
ႀကံစည္မႈ (ဝိတက္)သည္ – ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ ၁၀-ၾကဥ္ေသာ ကာမစိတ္ (၄၄)၊ ပထမဈာန္စိတ္ (၁၁)၌ ယွဥ္၍၊
သုံးသပ္မႈ (ဝိစာရ)သည္ – ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ ၁၀-ၾကဥ္ေသာ ကာမစိတ္ (၄၄)၊ ပထမဈာန္စိတ္ (၁၁)၊ ဒုတိယဈာန္စိတ္ (၁၁)၌
ယွဥ္ေသာေၾကာင့္ ႀကံစည္မႈ (ဝိတက္) ျဖစ္သမွ်စိတ္တိုင္းတြင္ သုံးသပ္မႈ (ဝိစာရ) သည္
ရႏိုင္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၇-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ကိစၥမ်ားေျမာင္ လူတို႔ေဘာင္” ဟူသည္ႏွင့္အညီ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးတစ္ေယာက္ ေမြးဖြားလာသည့္အခ်ိန္မွ
ေသသည့္အခ်ိန္ထိ မလြဲမေသြ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ ကိစၥမ်ားကို ဆိုင္ရာ ဌာနႏွင့္ တြဲစပ္ျပပါ။

[ ၁၉၉၃-ခုႏွစ္၊ နံပါတ္-၁ အေျဖႏွင့္တူ။ ]

၂။ တဏွာေယာက်္ား ေဆာက္လုပ္ခဲ့ေသာ ခႏၶာအိမ္၏ တံခါးေပါက္ (ဒြါရ)သို႔
(က) ရံခါ ဝင္ထြက္ခြင့္ရေသာစိတ္၊
(ခ) လုံးဝ ဝင္ထြက္ခြင့္မရေသာစိတ္တို႔ကို ေဖာ္ျပပါ။

တဏွာေယာက်္ား ေဆာက္လုပ္ခဲ့ေသာ ခႏၶာအိမ္၏ တံခါးေပါက္ (ဒြါရ)သို႔
(က) ရံခါ ဝင္ထြက္ခြင့္ရေသာစိတ္ – ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး


ေပါင္း = ၁၀-ပါး

(ခ) လုံးဝ ဝင္ထြက္ခြင့္ မရေသာစိတ္ – မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ = ၉-ပါး

၃။ “ၾကည့္ေသာသူ ျမင္၏” ဟုဆိုရာဝယ္ ျမင္မႈကိစၥကို အဘယ္စိတ္က ေဆာင္ရြက္ေပးပါသနည္း၊ ေျဖဆို၍ ယင္းစိတ္၏ အာ႐ုံကိုလည္း သိသာ႐ုံ ေဖာ္ျပပါ။
ျမင္မႈ (ဒႆနကိစၥ)ကို ေဆာင္ရြက္ေသာစိတ္မွာ – စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
ယင္းစိတ္၏အာ႐ုံတို႔မွာ –
(၁) အကုသလဝိပါက္ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၏ အာ႐ုံ = ပစၥပၸဳန္ (အနိ႒) ႐ူပါ႐ုံ
(၂) အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္၏ အာ႐ုံ = ပစၥပၸဳန္ (ဣ႒) ႐ူပါ႐ုံ

၄။ “ဒုကၡမ်ဳိးေစ့ျဖစ္ေသာ သုခကို ငါ ေရွာင္ရွားမည္” ၌ ပါဝင္ေသာ “ဒုကၡ၊ သုခ”တို႔ကို အက်ဳိးဝိပါက္စိတ္ႏွင့္ တြဲစပ္ျပပါ။
ေဝဒနာ – အက်ဳိးဝိပါက္စိတ္
(၁) ဒုကၡ(ကိုယ္ဆင္းရဲ) = အကုသလဝိပါက္ ဒုကၡသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္စိတ္
(၂) သုခ(ကိုယ္ခ်မ္းသာ) = အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ သုခသဟဂုတ္ ကာယဝိညာဏ္စိတ္

၅။ “ေလာကတြင္ မေနာဓာတ္ျဖင့္ အတတ္ေဟာသည္” ဟု ဆိုရာ၌ မေနာဓာတ္အမည္ရေသာ စိတ္တို႔ကို ေရတြက္ျပၿပီး၊ ယင္း မေနာဓာတ္မ်ားသည္ အဘယ္ကို အာ႐ုံျပဳပါသနည္း၊ ေျဖဆိုခဲ့ပါ။
မေနာဓာတ္အမည္ရေသာစိတ္ = ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ = ၂-ပါး


ေပါင္း – မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး
ယင္း မေနာဓာတ္မ်ား၏ အာ႐ုံမွာ –
ပစၥဳပၸန္ ပၪၥာ႐ုံဟုဆိုအပ္ေသာ ကာမအာ႐ုံ ၅-ပါးကို ဧကန္ အာ႐ုံျပဳပါသည္။

၂၀၀၈-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ေဝဒနာတို႔ကို ခံစားမႈ အႏုဘဝနနည္း၊ အစိုးရမႈ ဣၿႏိၵယေဘဒနည္းအားျဖင့္ ခြဲျခားျပ၍ (က) ဟိတ္မရွိေသာစိတ္ (ခ) ဟိတ္တစ္ပါးတည္းသာ ရွိေသာစိတ္ (ဂ) ဟိတ္ႏွစ္ပါး ရွိေသာစိတ္ (ဃ) ဟိတ္သုံးပါး ရွိေသာစိတ္တို႔ကိုလည္း သခ်ၤာမွ် ေဖာ္ျပပါ။
ေဝဒနာတို႔ကုိ ခံစားမႈ အႏုဘဝနနည္းအားျဖင့္ ခြဲျခားရေသာ္ –
(၁) သုခေဝဒနာ
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ
(၃) အဒုကၡ – မသုခေဝဒနာ ဟူ၍ ေဝဒနာ ၃- ပါး ျပားပါသည္။

ေဝဒနာတို႔ကို အစိုးရမႈ ဣၿႏိၵယေဘဒနည္းအားျဖင့္ ခြဲျခားရေသာ္ –
(၁) သုခေဝဒနာ
(၂) ဒုကၡေဝဒနာ
(၃) ေသာမနႆေဝဒနာ
(၄) ေဒါမနႆေဝဒနာ
(၅) ဥေပကၡာေဝဒနာဟူ၍ ေဝဒနာ ၅-ပါး ျပားပါသည္။

(က) ဟိတ္မရွိေသာ စိတ္ = ၁၈-ပါး
(ခ) ဟိတ္တစ္ပါးသာ ရွိေသာစိတ္ = ၂-ပါး
(ဂ) ဟိတ္ႏွစ္ပါး ရွိေသာစိတ္ = ၂၂-ပါး
(ဃ) ဟိတ္သုံးပါး ရွိေသာစိတ္ (အက်ဥ္း) = ၄၇-ပါး၊ (အက်ယ္) ၇၉-ပါး

၂။ “အလုပ္လုပ္မွ လူႀကီး၊ အလုပ္မလုပ္လွ်င္ လူအို” ဟု ဆိုၾကရာ အလုပ္အမ်ားဆုံးလုပ္ေသာ စုံတြဲကို ေဖာ္ျပ၍၊
ထိုစိတ္ကို ဒြါရ၊ အာရံု၊ ဝတၳဳတို႔ျဖင့္ ခြဲေဝျပပါ။

အလုပ္ အမ်ားဆုံး လုပ္ေသာ စုံတြဲမွာ – ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
ယင္းစိတ္ႏွစ္ပါး၏ –
ဒြါရ = ၆-ဒြါရ (ရံခါ)ျဖစ္ ၊ (ရံခါ)လြတ္၏။
အာ႐ုံ = ကာမစိတ္-၅၄၊ ေစတသိက္-၅၂၊ ႐ုပ္-၂၈ ဟုဆိုအပ္ေသာ ကာမအာ႐ုံ ၆-ပါးကို ဧကန္ အာ႐ုံျပဳ၏။
ဝတၳဳ = ဟဒယဝတၳဳ (ဧကန္)

၃။ “တံခါးမရွိ ဓားမရွိ” ဟု ဆိုၾကရာ တံခါးမရွိေသာ (ဒြါရမွလြတ္ေသာ) စိတ္တို႔ကို ေဖာ္ျပ၍၊ နိဗၺာန္ကိုသာ အာ႐ုံျပဳေသာ စိတ္ကိုလည္း ေရးျပပါ။
“တံခါးမရွိ ဓားမရွိ” ဟု ဆိုၾကရာ တံခါးမရွိေသာ (ဒါြရမွလြတ္ေသာ) စိတ္တို႔မွာ –
၆-ဒြါရမွ ရံခါလြတ္ေသာစိတ္ = ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး
မဟာဝိပါက္စိိတ္ = ၈-ပါး


ေပါင္း = ၁၀-ပါး
၆-ဒြါရမွ အၿမဲလြတ္ေသာစိတ္ = မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ = ၉-ပါး
နိဗၺာန္ကိုသာ အာ႐ုံျပဳေသာစိတ္ = ေလာကုတၱရာစိတ္(က်ဥ္း)= ၈-ပါး၊ (က်ယ္)၄၀-ပါး

၄။ မေနာဓာတ္ အမည္ရေသာ စိတ္တို႔ကို ေရးသားျပ၍၊ ႏွလုံးသား မရွိေသာ ဟဒယဝတၳဳကို မမွီေသာ စိတ္ကိုလည္း ေရးျပပါ။
မေနာဓာတ္အမည္ရေသာ စိတ္ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ (၁)ပါး + သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ (၂)ပါး = ၃-ပါး
ႏွလုံးသားမရွိေသာ ဟဒယဝတၳဳကို မမွီေသာစိတ္ –
= ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ (၁၀)ပါး + အ႐ူပ (၄)ပါး = ၁၄-ပါး

၂၀၀၉-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ “ဘဝေျပာင္းေကာင္းဖို႔ ဟိတ္အေၾကာင္းေကာင္းဖို႔ လိုတယ္” ဟု ဆုိၾကရာ လိုအပ္ေသာ အေၾကာင္းဟိတ္တို႔ကို ေဖာ္ျပ၍၊ ဧကဟိတ္စိတ္တို႔ကိုလည္း ေရးသားျပပါ။
လိုအပ္ေသာ အေၾကာင္းဟိတ္ = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊ အေမာဟဟိတ္
ေပါင္း – ကုသိုလ္ဟိတ္ ၃-ပါး
ဧကဟိတ္စိတ္မွာ = ေမာဟမူစိတ္ ၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ခႏၶာအိမ္၌ ရႏို္င္ေသာ တံခါးေပါက္ ဒြါရတို႔တြင္ မေနာဒြါရမည္ေသာ စိတ္ကို ေဖာ္ျပ၍၊ မေနာဒြါရ၌ျဖစ္ေသာ
စိတ္တို႔ကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။

မေနာဒြါရ မည္ေသာစိတ္ = ဘဝင္စိတ္တို႔၏ အဆုံးျဖစ္ေသာ ဘဝဂုၤပေစၧဒစိတ္ ၁၉-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
မေနာဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာစိတ္တို႔မွာ – မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ ္ = ၁-ပါး
ကာမေဇာစိတ္ = ၂၉-ပါး
အပၸနာေဇာစိတ္ = ၂၆-ပါး
တဒါ႐ုံစိတ္ = ၁၁-ပါး


စိတ္ေပါင္း = ၆၇-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၃။ “အာ႐ုံေတြ ေထြျပား မ်ားလွသည္”ဟု ဆိုၾကရာ အေထြျပားဆုံး အမ်ားဆုံး အာ႐ုံ၏ အျပားကို ေရတြက္ျပပါ။
အေထြျပားဆုံး အမ်ားဆုံးအာ႐ုံ = ဓမၼာ႐ုံ
ဓမၼာ႐ုံအျပား = အက်ဥ္း ၊ အက်ယ္
(၁) စိတ္ ၊ ၈၉-ပါး
(၂) ေစတသိက္ ၊ ၅၂-ပါး
(၃) ပသာဒ႐ုပ္ ၊ ၅-ပါး
(၄) သုခုမ႐ုပ္ ၊ ၁၆-ပါး
(၅) နိဗၺာန္ ၊ ၁-ပါး
(၆) ပညတ္ ၊ ၁-ပါး


ေပါင္း ၆-ပါး ၊ ၁၆၄-ပါး

၄။ “ဤေကာင္းမႈသည္ နိဗၺာန္၏ အေထာက္အပ့ံ ျဖစ္ပါေစ” ဟု ေပးလွဴၾကရာ၌ ၎နိဗၺာန္ကို ဧကန္၊ အေနကန္
အာ႐ုံျပဳႏုိင္ေသာ တရားတို႔ကို ေဖာ္ျပခဲ့ပါ။

နိဗၺာန္ကို ဧကန္ အာ႐ုံျပဳႏိုင္ေသာ တရားမွာ = ေလာကုတၱရာစိတ္ ၈-ပါး
နိဗၺာန္ကို အေနကန္ အာ႐ုံျပဳႏိုင္ေသာတရား –
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
မဟာကုသိုလ္ ဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
မဟာႀကိယာ ဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ = ၄-ပါး
အဘိညာဥ္ = ၂-ပါး


ေပါင္း = ၁၁-ပါး

၅။ ေလာက၌ အမွီရွိမွ ႀကီးပြားသည္ဟု ဆိုၾကေသာ္လည္း ႏွလုံးသားကို မမွီဘဲ ျဖစ္ေသာစိတ္ကို ထုတ္ျပ၍၊
စိတ္ဓာတ္က်သည္ဟု ဆိုၾကရာတြင္ စိတ္ဓာတ္မ်ားစြာမွ ဝိညာဏဓာတ္မဖက္ သက္သက္ေသာ စိတ္ဓာတ္ကိုလည္း အေသးစိတ္ ေရတြက္ျပပါ။

ႏွလုံးသား (ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္)ကို အၿမဲမမီွဘဲ ျဖစ္ေသာစိတ္ –
ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ = ၁၀-ပါး
အ႐ူပဝိပါက္စိတ္ = ၄-ပါး


ေပါင္း = ၁၄-ပါး

ႏွလုံးသား (ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္)ကို ရံခါ မမွီေသာစိတ္မွာ –
ေလာဘမူစိတ္ = ၈-ပါး
ေမာဟမူစိတ္ = ၂-ပါး
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
မဟာကုသိုလ္စိတ္ = ၈-ပါး
မဟာႀကိယာစိတ္ = ၈-ပါး
အ႐ူပ ကုသိုလ္စိတ္ = ၄-ပါး
အ႐ူပ ႀကိယာစိတ္ = ၄-ပါး
အထက္ေလာကုတၱရာစိတ္ = ၇-ပါး


ေပါင္း = ၄၂-ပါး

ဝိညာဏဓာတ္မဖက္ သက္သက္ေသာ စိတ္ဓာတ္ကို အေသးစိတ္ ေရတြက္ျပရေသာ္ –
အဟိတ္ႀကိယာ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
အကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ = ၁-ပါး
အဟိတ္ကုသလဝိပါက္ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ သမၸဋိစၧိဳင္း = ၁-ပါး


ေပါင္း – မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး

၂၀၁၀-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၁။ ကိစၥမ်ားေျမာင္ လူတို႔ေဘာင္ဟူေသာ စကားအရ ကိစၥအမ်ားဆုံးရွိေသာ စိတ္ႏွင့္ ထုိစိတ္၏ ကိစၥတို႔ကို ဌာနႏွင့္တကြ တြဲစပ္ျပပါ။ ကိစၥအမ်ားဆုံးစိတ္မွာ – ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
ထုိစိတ္၏ ကိစၥတို႔ကို ဌာနႏွင့္တကြ တြဲစပ္ေဖာ္ျပရေသာ္ –
စိတ္
ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး

ကိစၥ
(၁) ပဋိသေႏၶကိစၥ
(၂) ဘဝင္ကိစၥ
(၃) စုတိကိစၥ
(၄) သႏၲီရဏကိစၥ
(၅) တဒါ႐ုံကိစၥ

ဌာန
(၁) ပဋိသေႏၶဌာန
(၂) ဘဝင္ဌာန
(၃) စုတိဌာန
(၄) သႏၲီရဏဌာန
(၅) တဒါ႐ုံဌာန

၂။ “မျမင္ရရာ ကိေလသာ၊ သူ႔ဟာသူ ၿငိမ္းသည္”ဟု ဆိုသည့္ စကား မွန္/မမွန္ ရွင္းျပ၍၊ ၎ျမင္သိစိတ္ႏွင့္အတူ ျဖစ္ေပၚလာေသာ စိတ္တို႔ကိုလည္း ဒြါရသဂၤဟအရ ေဖာ္ျပပါ။
မျမင္ရရာ ကိေလသာ သူ႔ဟာသူ ၿငိမ္းသည္ – ဟူေသာစကား မွန္ပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ –
ေလာဘ ျဖစ္စရာ အာ႐ုံကို ျမင္ပါက – ေလာဘ ျဖစ္မည္။
ေဒါသ ျဖစ္စရာ အာ႐ုံကို ျမင္ပါက – ေဒါသ ျဖစ္မည္။
ေမာဟ ျဖစ္စရာ အာ႐ုံကို ျမင္ပါက – ေမာဟ ျဖစ္မည္။
ဤသို႔ စသည္ျဖင့္ ကိေလသာ(အကုသိုလ္မ်ား) ျဖစ္ပါမည္၊ ထိုအာ႐ုံမ်ားကို မျမင္ခဲ့ပါမူ ကိေလသာမ်ား မျဖစ္ (ၿငိမ္း) ပါသည္။

ျမင္သိစိတ္ (စကၡဳဝိညာဏ္)ႏွင့္အတူ ျဖစ္ေပၚလာေသာ စိတ္တို႔ကို ဒြါရသဂၤဟအရ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ = ၂-ပါး
သႏၲီရဏစိတ္ = ၃-ပါး
ဝုေ႒ာ (မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္) = ၁-ပါး
ကာမေဇာ = ၂၉-ပါး
တဒါ႐ုံ (မဟာဝိပါက္စိတ္) = ၈-ပါး


ေပါင္း ျမင္သိစိတ္ႏွင့္အတူျဖစ္ေသာစိတ္ = ၄၄-ပါး

၃။ အာ႐ုံေတြက မ်ားလိုက္တာ ဟူရာဝယ္ အက်ယ္ျပန္႕ဆုံး အာ႐ုံ၏အျပားတို႔ကို ေဖာ္ထုတ္၍၊ ပညတ္ႏွင့္ ပရမတ္ ကြဲဖို႔လိုသည္ဟူေသာ စကားအရ ေနာက္ဆုံးပရမတ္တရားကို အာ႐ုံျပဳသည့္တရားႏွင့္ ယွဥ္တြဲေဖာ္ျပပါ။
အက်ယ္ျပန္႔ဆုံး အာ႐ုံမွာ – ဓမၼာ႐ုံ ျဖစ္ပါသည္။
ဓမၼာ႐ုံ အျပားတို႔ကို ေဖာ္ထုတ္ျပရေသာ္ –
(၁) စိတ္ = ၈၉-ပါး
(၂) ေစတသိက္ = ၅၂-ပါး
(၃) ပသာဒ႐ုပ္ = ၅-ပါး
(၄) သုခုမ႐ုပ္ = ၁၆-ပါး
(၅) နိဗၺာန္ = ၁-ပါး
(၆) ပညတ္ = ၁-ပါး


ေပါင္း ဓမၼာ႐ုံ (က်ဥ္း) ၆-ပါး = (က်ယ္) ၁၆၄-ပါး

ေနာက္ဆုံးပရမတ္တရားကို အာ႐ုံျပဳသည့္တရားႏွင့္ ယွဥ္တြဲေဖာ္ျပရေသာ္ –
ေနာက္ဆုံးပရမတ္တရား အာ႐ုံျပဳသည့္တရား
နိဗၺာန္ ၁။ ေလာကုတၱရာ ၈-ပါးျဖင့္ ဧကန္အာ႐ုံျပဳပါသည္။

၂။ မေနာဒြါရာဝဇၨန္း ၁-ပါး၊ မဟာကုသိုလ္-ႀကိယာ ဉာဏသမၸယုတ္စိတ္ ၈-ပါး၊ အဘိညာဥ္ေဒြ
ေပါင္း ၁၁-ပါးျဖင့္ အေနကန္ အာ႐ုံျပဳပါသည္။

၄။ အပါယ္ဘုံႏွင့္ ႐ူပဘုံတို႔၌ ရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳအမ်ဳိးအစားတို႔ကို ညႊန္ျပ၍ ႏွလုံးသား (ေခၚ) ဟဒယဝတၳဳ ရံဖန္ရံခါမွီေသာ တရားတို႔ကိုလည္း ျပည့္စုံစြာ ေဖာ္ျပပါ။
အပါယ္ဘုံ၌ ရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳအမ်ဳိးအစားမ်ားမွာ –
(၁) စကၡဳဝတၳဳ
(၂) ေသာတဝတၳဳ
(၃) ဃာနဝတၳဳ
(၄) ဇိဝွါဝတၳဳ
(၅) ကာယဝတၳဳ
(၆) ဟဒယဝတၳဳ ဟူ၍ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၆-ပါးလုံး ရရွိပါသည္။

႐ူပဘုံ၌ ရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳအမ်ဳိးအစားတို႔မွာ –
(၁) စကၡဳဝတၳဳ
(၂) ေသာတဝတၳဳ
(၃) ဟဒယဝတၳဳ ဟူ၍ ဝတၳဳ႐ုပ္ ၃-ပါးသာ ရရွိပါသည္။

(ႏွလုံးသားေခၚ) ဟဒယဝတၳဳ၌ ရံဖန္ရံခါမွီေသာ တရားတို႔ကို ျပည့္စုံစြာ ေဖာ္ျပရေသာ္ –
ေလာဘမူစိတ္ = ၈-ပါး
ေမာဟမူစိတ္ = ၂-ပါး
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
မဟာကုသိုလ္စိတ္ = ၈-ပါး
မဟာႀကိယာစိတ္ = ၈-ပါး
အ႐ူပ ကုသိုလ္စိတ္ = ၄-ပါး
အ႐ူပ ႀကိယာစိတ္ = ၄-ပါး
ေသာတာပတၱိမဂ္ၾကဥ္ ေလာကုတၱရာစိတ္ = ၇-ပါး


ေပါင္း ဟဒယဝတၳဳ၌ ရံခါမွီေသာ စိတ္ = ၄၂-ပါး

၂၀၁၁-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

ဟိတ္ ၆-ပါးကို ဇာတ္အားျဖင့္ ခြဲျခားျပရေသာ္ –
(၁) အကုသိုလ္ဇာတ္ = ေလာဘဟိတ္၊ ေဒါသဟိတ္၊ ေမာဟဟိတ္။
(၂) ကုသိုလ္ဇာတ္ = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊ အေမာဟဟိတ္။
(၃) ဝိပါက္ဇာတ္ = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊ အေမာဟဟိတ္။
(၄) ၾကိယာဇာတ္ = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊ အေမာဟဟိတ္။

၇။ တစ္ကိစၥ-တစ္ဒြါရ၌ ျဖစ္ႏိုင္ေသာစိတ္တို႔ကို ၎တို႔၏ ျဖစ္ရာကိစၥ၊ ျဖစ္ရာဒြါရ အားေလ်ာ္စြာ ထုိက္သင့္သလို
တြဲစပ္ေျဖဆိုပါ။

တစ္ကိစၥ-တစ္ဒြါရ၌ ျဖစ္ႏိုင္ေသာစိတ္တို႔ကို ၎တို႔၏ ျဖစ္ရာကိစၥ၊ ျဖစ္ရာဒြါရ အားေလ်ာ္စြာ တြဲစပ္ေျဖဆိုေပးရေသာ္ –
တစ္ကိစၥ-တစ္ဒြါရ၌ ျဖစ္ႏုိင္ေသာစိတ္ = ျဖစ္ရာကိစၥ ၊ ျဖစ္ရာဒြါရ
စကၡဳဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ပါး = ဒႆနကိစၥ ၊ စကၡဳဒြါရ
ေသာတဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ပါး = သဝနကိစၥၥ ၊ ေသာတဒြါရ
ဃာနဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ပါး = ဃာယနကိစၥၥ ၊ ဇိဝွါဒြါရ
ဇိဝွါဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ပါး = သာယနကိစၥၥ ၊ ဃာနဒြါရ
ကာယဝိညာဏ္စိတ္ ၂-ပါး = ဖုသနကိစၥ ၊ ကာယဒြါရ
အပၸနာေဇာစိတ္ ၂၆-ပါး = ေဇာကိစၥၥ ၊ ေနာဒြါရ

၈။ လူ႔ခႏၶာအိမ္ရွိ တံခါးေျခာက္ေပါက္က ႐ုပ္ႏွင့္နာမ္ မလြဲရေအာင္ ခြဲျခားေဝဖန္မႈျပဳျပ၍၊ လူ႔ခႏၶာအိမ္ တံခါးေျခာက္ေပါက္မွ လြတ္ေျမာက္သြားေသာ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ သႏၲီရဏ စိတ္၂-ပါး၏ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာကိစၥ၊ လိုက္စားႏိုင္ေသာအာ႐ုံ၊ မွီရာဝတၳဳတို႔ကို ေျဖဆိုပါ။
လူ႔ခႏၶာအိမ္ရွိ တံခါးေျခာက္ေပါက္ကို ႐ုပ္ႏွင့္နာမ္ မလြဲရေအာင္ ခြဲျခားေဝဖန္မႈျပဳရေသာ္ –
ဒြါရအျပား = တရားကိုယ္ = ႐ုပ္/နာမ္ ဒြါရ
(၁) စကၡဳဒြါရ = စကၡဳပသာဒ႐ုပ္ = ႐ုပ္ဒါြရ
(၂) ေသာတဒြါရ = ေသာတပသာဒ႐ုပ္ = ႐ုပ္ဒါြရ
(၃) ဃာနဒြါရ = ဃာနပသာဒ႐ုပ္ = ႐ုပ္ဒါြရ
(၄) ဇိဝွါဒြါရ = ဇိဝွါပသာဒ႐ုပ္ = ႐ုပ္ဒါြရ
(၅) ကာယဒြါရ = ကာယပသာဒ႐ုပ္ = ႐ုပ္ဒါြရ
(၆) မေနာဒြါရ = ဘဝဂုၤပေစၧဒစိတ္ ၁၉-ပါး = နာမ္ဒြါရ

လူ႔ခႏၶာအိမ္ရွိ တံခါးေျခာက္ေပါက္မွ လြတ္ေျမာက္သြားေသာ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ သႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး၏ –
(၁) လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာကိစၥ = ပဋိသေႏၶကိစၥ၊ ဘဝင္ကိစၥ၊ စုတိကိစၥ။
(၂) လုိက္စားႏိုင္ေသာအာ႐ုံ = ကံ၊ ကမၼနိမိတ္၊ ဂတိနိမိတ္ ၃-ပါးတို႔မွ တစ္ပါးပါး။
(၃) မွီရာဝတၳဳ = ဟဒယဝတၳဳ (အၿမဲ)

၉။ ဈာန္၊ အဘိညာဥ္ဟူေသာစကား၌ အဘယ္တရားတို႔ကို အဘိညာဥ္ဟု ေခၚဆိုသည္ကို တိက်စြာ ေဖာ္ျပ၍၊
အသညသတ္ၾကဥ္ေသာ ႐ူပ ၁၅-ဘုံ၌မွီေသာ သုံးပါးေသာဝတၳဳတို႔ကို ၄-ပါးေသာ ဝိညာဏဓာတ္တို႔ႏွင့္ တြဲစပ္ျပပါ။

အဘိညာဥ္ဟု ေခၚဆိုႏိုင္ေသာတရားမွာ –
အလြန္အက်ဴး အထူးသိတတ္ေသာ သိစြမ္းႏိုင္ေသာ ႐ူပါဝစရကုသိုလ္ ပၪၥမဈာန္၊ ႐ူပါဝစရႀကိယာ ပၪၥမဈာန္စိတ္ႏွင့္
ယွဥ္ေသာဉာဏ္ (ပညာေစတသိက္)ကို အဘိညာဥ္ ဟု ေခၚ၏။ ထုိဉာဏ္ႏွင့္ယွဥ္ေသာ ႐ူပါဝစရကုသိုလ္၊ ႀကိယာ
ပၪၥမဈာန္စိတ္ကို္လည္း တကြ ျဖစ္ဖက္နည္းအားျဖင့္ အဘိညာဥ္ဟုပင္ ေခၚဆိုရပါသည္။

အသညသတ္ၾကဥ္ေသာ ႐ူပ (၁၅)ဘုံ၌ မွီေသာ သုံးပါးေသာဝတၳဳ႐ုပ္တို႔ကို ေလးပါးေသာ ဝိညာဏဓာတ္တို႔ႏွင့္
တြဲစပ္ျပရေသာ္ –
ဝတၳဳ႐ုပ္ ၃-ပါး ဝိညာဏဓာတ္ ၄-ပါး
(၁) စကၡဳဝတၳဳ = စကၡဳဝိညာဏဓာတ္
(၂) ေသာတဝတၳဳ = ေသာတဝိညာဏဓာတ္
(၃) ဟဒယဝတၳဳ = မေနာဓာတ္၊ မေနာဝိညာဏဓာတ္ ျဖစ္ပါသည္။

၁၀။ စိတ္တိုင္းသည္ ႏွလုံးသားဟု ဆိုအပ္ေသာ ဟဒယဝတၳဳကိုမွီ၍ ျဖစ္ႏိုင္/မျဖစ္ႏိုင္ အဘိဓမၼာသ႐ူပတၳအားျဖင့္
ေဝဖန္ခြဲျခားျပပါ။

စိတ္တိုင္းသည္ ႏွလုံးသားဟုဆိုအပ္ေသာ ဟဒယဝတၳဳကို မွီ၍ ျဖစ္ႏိုင္-မျဖစ္ႏိုင္ ခြဲျခား ေဝဖန္ျပရေသာ္ –
ႏွလုံးသားဟု ဆိုအပ္ေသာ ဟဒယဝတၳဳကို အၿမဲမွီေသာစိတ္ ၃၃-ပါးမွာ –
ေဒါသမူစိတ္ = ၂-ပါး
မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး
သႏၲီရဏစိတ္ = ၃-ပါး
ဟသိတုပၸါဒ္စိတ္ = ၁-ပါး
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး
႐ူပစိတ္ = ၁၅-ပါး
ေသာတာပတၱိမဂ္စိတ္ = ၁-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၃၃-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ဟဒယဝတၳဳကို ရံခါမွီ – ရံခါမမွီေသာ စိတ္ေပါင္း ၄၂-ပါးမွာ –
ေလာဘမူစိတ္ = ၂-ပါး
ေမာဟမူစိတ္ = ၂-ပါး
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
မဟာကုသိုလ္စိတ္ = ၈-ပါး
မဟာႀကိယာစိတ္ = ၈-ပါး
အ႐ူပ ကုသိုလ္စိတ္ = ၄-ပါး
အ႐ူပ ႀကိယာစိတ္ = ၄-ပါး
အထက္ေလာကုတၱရာစိတ္ = ၇-ပါး


ေပါင္း စိတ္ = ၄၂-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

ဟဒယဝတၳကို လုံးဝမမီွေသာစိတ္မွာ = အ႐ူပါဝစရဝိပါက္စိတ္ ၄-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
(ထို႔ျပင္ ေဒြပၪၥဝိညာဏ္ ၁၀-ပါးသည္လည္း ဟဒယဝတၳဳကို မမွီဘဲ ပၪၥဝတၳဳ၌သာ အသီးသီး အၿမဲမွီၾကပါသည္။)
သို႔ျဖစ္ပါ၍ စိတ္တိုင္းသည္ ႏွလုံးသားဟုဆိုအပ္ေသာ ဟဒယဝတၳဳကို အၿမဲမွီ၍ ျဖစ္ႏိုင္ေသာ စိတ္မ်ားရွိသလို၊ ရံခါမွီ၍ ျဖစ္ေသာစိတ္၊ လုံးဝ မမွီေသာစိတ္မ်ားလည္း ရွိႏိုင္ပါသည္။

၂၀၁၂-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၇။ ကိစၥ(၁၄)ပါးႏွင့္ ဌာန(၁၀)ပါးကို တြဲစပ္ျပ၍ လူ႔ဘဝ၏ အစျဖစ္ေသာ ပဋိသေႏၶေနမႈကိစၥႏွင့္ အဆုံးျဖစ္ေသာ
စုတိကိစၥတို႔ တပ္ရာစိတ္ခ်င္း တူ-မတူ အဘိဓမၼာသ႐ုပ္သေဘာ ႏွီးေႏွာေဝဖန္ ျပပါ။

ကိစၥ(၁၄)ပါးႏွင့္ ဌာန(၁၀)ပါးကို တြဲစပ္ျပရေသာ္ –
[ ၁၉၉၃-ခုႏွစ္ – ေမးခြန္းနံပါတ္ ၁-အေျဖကို ၾကည့္ပါ။ ] လူ႔ဘဝ၏အစျဖစ္ေသာ ပဋိသေႏၶေနမႈကိစၥႏွင့္ အဆုံးျဖစ္ေသာ စုတိကိစၥတို႔တပ္ရာ စိတ္ခ်င္း တူ-မတူ ေဝဖန္ရေသာ္ –
လူ႔ဘဝအစ ပဋိသေႏၶစိတ္ႏွင့္ အဆုံးျဖစ္ေသာ စုတိစိတ္တို႔ တပ္ရာစိတ္ခ်င္း တူညီမႈ ရွိပါသည္။
ဥေပကၡာသႏၲီရဏစိတ္ = ၂-ပါး
မဟာဝိပါက္စိတ္ = ၈-ပါး
မဟဂၢဳတ္ဝိပါက္စိတ္ = ၉-ပါး


ေပါင္း = ၁၉-ပါး ေသာ

စိတ္တို႔သည္ ဘဝအစ ပဋိသေႏၶကိစၥ ေဆာင္ရြက္ၿပီးေနာက္ ကံအရွိန္ ကုန္ေသာ အခါ စုတိကိစၥကို ေနာက္ဆုံး
ေဆာင္ရြက္သြားႏိုင္ၾကေသာေၾကာင့္ တပ္ရာစိတ္ခ်င္း တူညီၾကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

၈။ မေနာဒြါရ၌ျဖစ္ေသာစိတ္တို႔ကို ေဖာ္ျပ၍ ၎မေနာဒြါရိကစိတ္တို႔၏ အာ႐ုံႏွင့္ ကာလတို႔ကိုလည္း ျပည့္စုံစြာ
ေျဖဆိုျပပါ။

မေနာဒြါရ၌ျဖစ္ေသာ စိတ္တို႔မွာ –
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
ေဇာစိတ္ = ၅၅-ပါး
တဒါ႐ုံ = ၁၁-ပါး


ေပါင္း = ၆၇-ပါး တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

ထိုမေနာဒြါရိကစိတ္တို႔၏ အာ႐ုံႏွင့္ကာလတို႔မွာ –
မေနာဒြါရိကစိတ္ ၆၇-ပါးသည္ ပစၥဳပၸန္၊ အတိတ္၊ အနာဂတ္ဟူေသာ ကာလ ၃-ပါးႏွင့္ ကာလဝိမုတ္ျဖစ္ေသာ အာ႐ုံ ၆-ပါး (ကာမ၊ မဟဂၢဳတ္၊ နိဗၺာန္၊ ပညတ္အစုံ) တို႔ကို ထိုက္သည့္အားေလ်ာ္စြာ အာ႐ုံျပဳပါသည္။

၉။ အ႐ူပစိတ္ခ်င္း တူပါလ်က္ ျပဳရာအာ႐ုံခ်င္း မတူပုံကို ခြဲျခားျပ၍၊ ႐ူပဘုံသား ျဗဟၼာမ်ား၌ ရႏုိင္ေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္ႏွင့္ မရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္တို႔ကိုလည္း ေဖာ္ျပပါ။
အ႐ူပစိတ္ခ်င္း တူပါလ်က္ ျပဳရာအာ႐ုံခ်င္း မတူပုံကို ခြဲျခားျပရေသာ္ –
စိတ္ အာ႐ုံ
အာကာသာနၪၥာယတနစိတ္ ၃-ပါး = ေကာင္းကင္ပညတ္ (ဓမၼာ႐ုံ)
ဝိညာဏၪၥာယတနစိတ္ ၃-ပါး = အာကာသာနၪၥာယတန ကုသိုလ္၊ ႀကိယာ စိတ္ (မဟဂၢဳတ္ ဓမၼာ႐ုံ)
အာကိၪၥညာယတနစိတ္ ၃-ပါး = နတၳိေဘာပညတ္ (ဓမၼာ႐ုံ)
ေနဝသညာနာသညာယတနစိတ္ ၃-ပါး = အာကိၪၥညာယတန ကုသိုလ္၊ ႀကိယာစိတ္ (မဟဂၢဳတ္ ဓမၼာ႐ုံ)

႐ူပဘုံသားျဗဟၼာမ်ား ရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္တို႔မွာ –
စကၡဳဝတၳဳ၊ ေသာတဝတၳဳႏွင့္ ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ ေပါင္း ဝတၳဳ႐ုပ္ ၃-ပါး ရႏိုင္ပါသည္။
႐ူပဘုံသားျဗဟၼာမ်ား မရႏိုင္ေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္တို႔မွာ –
ဃာနဝတၳဳ၊ ဇိဝွါဝတၳဳႏွင့္ ကာယဝတၳဳ႐ုပ္ ေပါင္း ဝတၳဳ႐ုပ္ ၃-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၁၀။ မေနာဒြါရာဝဇၨန္းဟူေသာ ဝုေ႒ာစိတ္ကို ခံစားမႈ ေဝဒနာ၊ ျဖစ္ရာဒြါရ၊ လိုက္စားရအာ႐ုံ၊ မွီရာဝတၳဳတို႔ျဖင့္ ေဝဖန္ျပပါ။
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းဟူေသာ ဝုေ႒ာစိတ္ကို ခံစားမႈေဝဒနာ၊ ျဖစ္ရာဒါြရ၊ လိုက္စားရာ အာ႐ုံ၊ မွီရာဝတၳဳတို႔ျဖင့္
ေဝဖန္ရေသာ္ –
ခံစားမႈ ေဝဒနာ = ဥေပကၡာေဝဒနာ
ျဖစ္ရာဒါြရ = ၆-ဒြါရ (ၿမဲ)
လိုက္စားရာအာ႐ုံ = အလုံးစုံေသာ (စိတ္ ၈၉-ပါး၊ ေစတသိက္ ၅၂-ပါး၊ ႐ုပ္ ၂၈-ပါး၊ နိဗၺာန္၊ ပညတ္) အာ႐ုံ ၆-ပါး
မွီရာဝတၳဳ = ဟဒယဝတၳဳ႐ုပ္ကို ရံခါမွီ-ရံခါမမွီပါ။

၂၀၁၃-ခုႏွစ္ ပကိဏ္းပိုင္း ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ား

၇။ ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာ သီးျခားစီ ပိုင္ဆိုင္ၾကသည့္ (၅၃)ပါး နာမ္တရားတို႔ကို ေရတြက္ျပ၍၊ နည္းအလိုက္ နာမည္သာကြဲ တစ္မ်ဳိးတည္းျဖစ္ေသာ ေဝဒနာကိုလည္း ေျဖဆိုျပပါ။
ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာ သီးျခားစီ ပိုင္ဆိုင္ၾကသည့္ (၅၃)ပါး နာမ္တရားတို႔မွာ –
အာ႐ုံကို သိျခင္းသေဘာလကၡဏာအားျဖင့္ စိတ္ = ၁-ပါး
မိမိသေဘာလကၡဏာအားျဖင့္ ေစတသိက္ = ၅၂-ပါး


ေပါင္းနာမ္တရား = ၅၃-ပါး ျဖစ္ပါသည္။
နည္းအလိုက္ နာမည္သာကြဲ တစ္မ်ဳိးတည္းျဖစ္ေသာ ေဝဒနာမွာ –
အႏုဘဝနလကၡဏေဘဒနည္းအရ – ေဝဒနာ (၃)ပါး၌ –
အဒုကၡ-မသုခေဝဒနာသည္ ဥေပကၡာေဝဒနာျဖစ္၍၊
ဣႁႏိၵယေဘဒနည္းအရ – ေဝဒနာ(၅)ပါး၌ ဥေပကၡာေဝဒနာဟု ဆိုထားေသာေၾကာင့္ နည္းအလိုက္ နာမည္သာကြဲ
တစ္မ်ဳိးတည္း ျဖစ္ေသာ ေဝဒနာမွာ – ဥေပကၡာေဝဒနာ ျဖစ္ပါသည္။

၈။ ဒြိဟိတ္စိတ္ (၂၂)ပါးကို ဆိုင္ရာဟိတ္မ်ားႏွင့္တြဲစပ္ျပ၍၊ ေဇာမထုိက္ေသာၾကိယာ၊ ေဇာထုိက္ေသာ
ဝိပါက္စိတ္တို႔ကိုလည္း ေျဖဆိုျပပါ။

ဒြိဟိတ္စိတ္ (၂၂)ပါးကို ဆိုင္ရာဟိတ္မ်ားႏွင့္ တြဲစပ္ျပရေသာ္ –
ေလာဘမူစိတ္ (၈)ပါး = ေလာဘဟိတ္၊ ေမာဟဟိတ္၊
ေဒါသမူစိတ္ (၂)ပါး = ေဒါသဟိတ္၊ ေမာဟဟိတ္၊
ဉာဏဝိပၸယုတ္စိတ္ (၁၂)ပါး = အေလာဘဟိတ္၊ အေဒါသဟိတ္၊

ေဇာမထိုက္ေသာ ႀကိယာစိတ္မွာ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
မေနာဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
ေပါင္း = ၂-ပါး

ေဇာထုိက္ေသာ ဝိပါက္စိတ္မွာ –
ေလာကုတၱရာ ဝိပါက္စိတ္အက်ဥ္း = ၄-ပါး
(တစ္နည္း) ဖိုလ္စိတ္အက်ဥ္း = ၄-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

၉။ ကိစၥ (၅)ခုကို တစ္ဌာနေပါင္းယူထားေသာ ဌာနအမည္ကို ေျဖဆိုျပ၍၊ ဥေပကၡာသဟဂုတ္ သႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး၏ (၆)ဒြါရမွ လြတ္ေျမာက္ႏိုင္ေသာ အေရးကိစၥ၊ မလြတ္ေျမာက္ႏိုင္ေသာ အေရးကိစၥတို႔ကိုလည္း ေျဖဆိုျပပါ။
ကိစၥ (၅)ခုကို တစ္ဌာနတည္း ေပါင္းယူထားေသာ ဌာနအမည္မွာ – ပၪၥဝိညာဏ္ဌာန ျဖစ္ပါသည္။
ဥေပကၡာသဟဂုတ္ သႏၲီရဏစိတ္ ၂-ပါး၏ (၆)ဒြါရမွ လြတ္ေျမာက္ႏိုင္ေသာအေရး ကိစၥမွာ –
ပဋိသေႏၶကိစၥ
ဘဝင္ကိစၥ
စုတိကိစၥ ျဖစ္ပါသည္။

မလြတ္ေျမာက္ႏိုင္ေသာ အေရးကိစၥမွာ – တဒါ႐ုံကိစၥ
သႏၲီရဏကိစၥ ျဖစ္ပါသည္။

၁၀။ ကာမဘုံသား လူအမ်ား ပိုင္ဆိုင္ရသည့္ ႐ုပ္ဝတၳဳမ်ားကို ေရတြက္ျပ၍ (၅)ဒြါရ (၅)အာ႐ုံ အၿမဲမွီျငား
ဝတၳဳတစ္ပါးသာရွိေသာ စိတ္ကိုလည္း ေျဖဆိုျပပါ။

ကာမဘုံသား လူအမ်ား ပိုင္ဆိုင္ရသည့္ ႐ုပ္ဝတၳဳမ်ားမွာ –
စကၡဳဝတၳဳ၊ ေသာတဝတၳဳ၊ ဃာနဝတၳဳ၊ ဇိဝွါဝတၳဳ၊ ကာယဝတၳဳ၊ ဟဒယဝတၳဳ ဟူေသာ ဝတၳဳ႐ုပ္ (၆)ပါး ျဖစ္ပါသည္။

(၅)ဒြါရ (၅)အာ႐ုံ အၿမဲမွီျငား ဝတၳဳ (၁)ပါးသာရွိေသာ စိတ္မွာ –
ပၪၥဒြါရာဝဇၨန္းစိတ္ = ၁-ပါး
သမၸဋိစၧိဳင္းစိတ္ = ၂-ပါး


ေပါင္း – မေနာဓာတ္ = ၃-ပါး ျဖစ္ပါသည္။

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *